Жаңа Зеландия Парламентінің 45-ші шақырылысы

Кіріспе

Жаңа Зеландия Парламентінің мерзімі

Жаңа Зеландияның 45-ші Парламенті – Жаңа Зеландия Парламентінің бір мерзімі болды. Оның құрамы 1996 жылғы сайлау арқылы анықталды және ол 1999 жылғы сайлауға дейін жұмыс істеді. 45-ші Парламент ерекшелігі – ол жаңа ММП сайлау жүйесі бойынша сайланған алғашқы парламент болды, бұл пропорционалдық өкілдіктің бір түрі. Сондай-ақ, ол Жаңа Зеландия Парламентіне Азиялық адам, Панси Вонг сайланған алғашқы Парламент болды. 45-ші Парламент пен оның алдыңғы Парламенті арасындағы айырмашылықтар айтарлықтай болды – 44-ші Парламент кіші партиялардың тек төрт орынға ие болуымен ашылды, ал 45-ші Парламент ашылғанда кіші партиялар отыз тоғыз орынға ие болды. Парламенттегі билік тепе-теңдігінің күрт өзгеруіне байланысты екі үлкен партияның ешқайсысы жеке билік ете алмады, ал парламенттегі төрт партияның ең ірісі – Жаңа Зеландия Бірінші партиясы «шешім қабылдаушы» рөліне ие болды. Нәтижесінде, Жаңа Зеландия Бірінші партиясы бұрынғы Парламентте билікке ие болған Ұлттық партиямен коалиция құруды жөн көрді, бұл Жаңа Зеландияда жарты ғасырдан астам уақыттан бері құрылған алғашқы коалициялық үкіметтің бастауы болды. Еңбек партиясы оппозицияда қалды. 45-ші Парламент жүз жиырма өкілден тұрды. Олардың 65-і географиялық округтер бойынша, оның ішінде бес маори округі бойынша сайланды. Қалғандары ММП сайлау жүйесі бойынша партиялық тізімдер арқылы пропорционалдық өкілдікпен сайланды.

Мерзімділіктегі өзгерістердің жиынтығы

1997 жылы сәуірде Ұлттық партия тізімінен сайланған Джим Джерард парламенттен кетіп, Оттавадағы Жоғары комиссар лауазымын қабылдады. Оның орнына Ұлттық партия тізіміндегі келесі үміткер Аннабель Янг келді. 1997 жылдың шілдесінде Альянс партиясы тізімінен сайланған Аламаин Копу өз партиясынан шықты. Кейін ол өзінің «Mana Wahine Te Ira Tangata» партиясын құрды. 1997 жылы Дженни Шиплимен премьер-министр лауазымын алмастырған Джим Болгер 1998 жылы парламенттен кетті. Бұл оның Таранаки Корольдік округіндегі мандатын Шейн Ардернның жеңіп алуына себеп болды, нәтижесінде қосымша сайлау өтті. Жаңа Зеландия Бірінші партиясы тізімінен сайланған Нил Киртон 1998 жылдың шілдесінде партия басшылығымен туындаған жанжалдардан кейін партиядан кетті. Киртон партиясының Ұлттық партиясымен коалиция құруына қарсы болды және Ұлттық партияның келісімде тым күшті екеніне сенді. Ол тәуелсіз депутат болып қалды. Ұлттық партиясы мен Жаңа Зеландия Бірінші партиясы арасындағы коалиция тарағаннан кейін, кіші серіктес Жаңа Зеландия Бірінші партиясы жарылды. Сегіз депутат (Дженни Блокшем, Питер Браун, Брайан Доннели, Рон Марк, Робин Макдональд, Уинстон Петерс, Даг Вуллертон және Ту Вилли) партияда қалды, ал сегіз депутат (Энн Баттен, Туарики Деламер, Джек Эльдер, Тау Хенар, Питер Маккардл, Туку Морган, Дебора Моррис және Рана Вайтай) партиядан шығып, тәуелсіз депутаттарға айналды. Партиядан шыққан депутаттар бірігіп тұрмады және төрт топқа бөлінді. Баттен, Эльдер, Хенар, Морган және Уайтай «Mauri Pacific» партиясын құрды. Деламер «Te Tawharau» партиясына қосылды. Моррис парламенттен кетті. Оның орнына бұрынғы партиясы тізіміндегі келесі үміткер Гилберт Майлс келді. Майлс Жаңа Зеландия Бірінші партиясымен байланысын сақтап қалды. Маккардл тәуелсіз депутат болып қалды. Лейборист партиясы тізімінен сайланған Джилл Уайт 1998 жылы парламенттен кетіп, Палмерстон-Норт қаласының мэрі болды. Оның орнына Лейборист партиясы тізіміндегі келесі үміткер Хелен Дункан келді. Ұлттық партиясы тізімінен сайланған Пол Ист 1999 жылы Лондонға Жоғары комиссар лауазымын қабылдау үшін парламенттен кетті. Оның орнына Ұлттық партиясы тізіміндегі келесі үміткер Алек Нилл келді. Альянс партиясы тізімінен сайланған Фрэнк Гровер 1999 жылдың 11 маусымында партиядан шығып, Христиан мұрасы партиясына қосылды.

Jim Gerard, a National Party list MP, resigned from Parliament in April 1997 to take up a post as High Commissioner in Ottawa. He was replaced by Annabel Young, the next candidate on National's list. Alamein Kopu, an Alliance list MP, resigned from her party in July 1997. She eventually formed her own party, Mana Wahine Te Ira Tangata. Jim Bolger, having been replaced as Prime Minister by Jenny Shipley in 1997, left Parliament in 1998. This caused a by election in his Taranaki King Country seat, won by Shane Ardern of the National Party. Neil Kirton, a New Zealand First list MP, resigned from his party in July 1998 after ongoing conflict with its leadership. Kirton opposed his party's coalition with the National Party, and believed that the National Party was too dominant in the agreement. Kirton became an independent. After the collapse of the coalition between the National Party and New Zealand First, the junior partner, New Zealand First, splintered. Eight MPs (Jenny Bloxham, Peter Brown, Brian Donnelly, Ron Mark, Robyn McDonald, Winston Peters, Doug Woolerton, and Tu Wyllie) remained with the party, and eight MPs (Ann Batten, Tuariki Delamere, Jack Elder, Tau Henare, Peter McCardle, Tuku Morgan, Deborah Morris, and Rana Waitai) resigned and become independents. The MPs who resigned did not remain united, and eventually split four ways. Batten, Elder, Henare, Morgan, and Waitai established the Mauri Pacific party. Delamere joined the Te Tawharau party. Morris resigned from Parliament. She was replaced by Gilbert Myles, the next candidate on her former party's list. Myles remained attached to New Zealand First. McCardle remained an independent. Jill White, a Labour Party list MP, resigned from Parliament in 1998 to become Mayor of Palmerston North. She was replaced by Helen Duncan, the next candidate on Labour's list. Paul East, a National Party list MP, resigned from Parliament in 1999 to take up a post as High Commissioner in London. He was replaced by Alec Neill, the next candidate on National's list. Frank Grover, an Alliance list MP, resigned from his party on 11 June 1999. He joined the Christian Heritage Party.