Эдуард Фогель – 19 ғасырдағы неміс саяхатшысы, Орталық Африканы зерттеген. Математика, ботаника, астрономия білімімен көзге түскен. Географиялық қоғам мүшесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XIX ғасырдағы неміс саяхатшысы Эдуард Фогель (7 наурыз 1829 – 1856 жылғы 2 ақпан) – Орталық Африканы зерттеген неміс саяхатшысы.
19th century German explorer
Eduard Vogel (7 March 1829February 1856) was a German explorer in Central Africa.
Ерте мансап
Фогель Крефельд қаласында дүниеге келген. Ол Лейпциг және Берлинде математика, ботаника және астрономияны оқыды, соңғысында Энкеден дәріс алды. 1851 жылы ол Лондондағы Джордж Бишоптың жеке обсерваториясында директор Джон Рассел Хиндтің көмекші астрономы болып жұмысқа орналасты. Сол жылы Август Генрих Петерман Вогельді Корольдік географиялық қоғаммен таныстырды.
Vogel was born in Krefeld. He studied mathematics, botany and astronomy at Leipzig and Berlin, studying with Encke at the latter institution. In 1851, he was engaged as assistant astronomer to director John Russel Hind at George Bishop's private observatory in London. That year August Heinrich Petermann introduced Vogel to the Royal Geographical Society.
Африка комиссиясы
1853 жылы Петерманн Фогельді британ үкіметі Ричардсон, Овервег және Барт экспедициясына жабдықтармен бірге қосылу үшін таңдады. Бұл экспедиция 1849 жылы Африкаға арабтарды айналып өтетін сауда жолын табу мақсатымен жіберілген. Фогель екі жыл бұрын қайтыс болған Ричардсонның орнын толтыруға жіберілді, оған географиялық және метеорологиялық байқаулар жасау, сондай-ақ ботаникалық үлгілер жинау міндеті жүктелді. 1853 жылы экспедиция батыс Суданда болды. Фогель 1853 жылдың 20 ақпанында Англиядан жолға шықты. Фогель Лондоннан кеткен күні Овервегтің де қайтыс болғаны туралы хабар жетті, осылайша Барт өзі ғана қалды.
In 1853 Petermann arranged for Vogel to be chosen by the British government to join the Richardson, Overweg and Barth expedition with supplies. That expedition had been sent to Africa in 1849 to find a trade route that bypassed the Arabs. Vogel was to be a replacement for Richardson who had died two years earlier and was tasked to make geographical and meteorological observations and to collect botanical specimens. In 1853, the expedition was in the western Sudan. Vogel sailed from England on 20 February 1853. The day Vogel left London, news had arrived that Overweg had also died, leaving Barth on his own.
Бартпен кездесу
25 шілдеде Вогель Бартпен кездесу үшін Триполиден керуенмен бірге жолға шықты. Вогель 1854 жылғы 13 қаңтарда Транссахара сауда жолының соңындағы, Борнудың астанасы Кукаға жетті. Вогельдің жинаған үлгілері және экспедицияның екі инженерінің де әскер болғандығы патшаның күдігін тудырды, соның салдарынан Вогельдің қимыл-әрекеттеріне қатаң шектеулер қойылды. Барттың оралуын күтудің орнына, 19 шілдеде Вогель Нигер және Бенуе өзендерімен Мандара тауларына бағытталған бу кемесімен экспедицияға қатысты, онда ол Борнудан келген күдікті жат адам туралы хабар алған Мора патшасының қолына түсті. Соңында Вогель Нигериядағы Маргиге қашып, Барттан жаңалық күтті. Борнуда патша ауысқандығын естіген Вогель Бартты күту үшін қайта оралды, олар 1854 жылдың желтоқсан айында кездесті. Көптеген деректерге сәйкес, Вогельдің жаман мінезі, қиын сипаты және Солтүстік Африканың жалпы тілі – араб тілін үйренуге құлшынбауы себепті экспедицияның басқа мүшелері оны ұнатпады. Барттың келуі кейбір шиеленістерді азайтуға көмектесті, алайда екі инженердің бірі Вогель экспедиция құрамында болғанда одан әрі саяхаттаудан бас тартты. Барт өзі Вогельден құтылып, оның жабдықтарын ұрлауды ойлады.
On 25 July, Vogel left Tripoli with a caravan to catch up with Barth. Vogel arrived at the end of the Trans Saharan trade route, Kuka, the capital of Bornu on 13 January 1854. Vogel's specimens, and the fact that both expedition engineers were soldiers, made the king there suspicious of his intentions, and Vogel's movements were severely restricted. Instead of waiting for Barth to return, on 19 July, Vogel joined a steamboat expedition heading up the Niger and Benue Rivers to the Mandara Mountains where he was imprisoned by the king of Mora who had received a message about the suspicious stranger from Bornu. Vogel eventually escaped to Marghi in Nigeria where he waited for news of Barth. Upon hearing of a change of king in Bornu, Vogel returned to wait for Barth, whom he met December 1854. By some accounts Vogel was disliked by the other members of the expedition due to his poor attitude, difficult personality and unwillingness to learn Arabic, the lingua franca of north Africa. The arrival of Barth helped defuse some of the conflict, although one of the two engineers refused to travel any further while Vogel was part of the expedition. Barth himself contemplated getting rid of Vogel and stealing his equipment.
Қосымша зерттеулер
Вогель Бартты тастап, бір инженер мен төрт қызметшісімен Баучиге бет алды, онда ол эмир ұнатпаған бір адамды өлтіру арқылы эмирдің ықыласына кірді. Содан кейін ол Мури тауларын кесіп өткен алғашқы еуропалық болды, саяхаты барысында оларда ұйықтап, Тангале халқының қаһарын тудырып, олардың қасиетті орындарын таптап тастады. Ол оңтүстікке қарай Бэну өзенінің бастауына жетіп, 1855 жылдың 1 желтоқсанында Кукаға қайтып келді. Осы күндерден бастап оның экспедициясы туралы жазбалар тоқтатылды.
Vogel left Barth, and taking one engineer and four servants headed for Bauchi where he ingratiated himself with the Emir by killing a man the Emir disliked. He then became the first European to cross the Muri mountains angering the Tangale people in the process as he desecrated their shrines by sleeping in them during the journey. He penetrated south to the upper course of the Benue, returning to Kuka 1 December 1855. From this date, the notes of his expedition cease.
Өлім
Фогель Кукадан Нил аңғарына аттанып, өзінің инженеры МакГайрге жазбалары мен үлгілер жинағын қалдырды. Фогель Оңтүстік Суданның Уаддайына дейін жетті. МакГайр Фогельдің тағдыры туралы білген болуы мүмкін, бірақ Триполиге қайтып келе жатқанда қарақшылар оны өлтірді. Фогельдің тағдырын анықтау және оның құжаттарын қайтару үшін бірнеше іздестіру экспедициялары ұйымдастырылды, алайда 1873 жылы Густав Нахтигал Вадайға жеткенде ғана, Вадайдың астанасы Уарада 1856 жылдың ақпан айында Фогельдің қайтыс болған жағдайларын білді. Нахтигалдың сөзіне қарағанда, Фогельдің көбінесе жұмыртқамен ғана тамақтануы және күтілетін сияның орнына қарындашпен жазуы сұлтанның кеңесшілерін алаңдатқан, олар сұлтанға оны "сақтық үшін" өлтіруді кеңес берген. Сұлтан тартынған, бірақ Фогель қасиетті саналатын және жоғары лауазымды шенеуніктерден басқа ешкімге рұқсат етілмейтін Трейя тауына шықты. Фогельді Кубарту темір ұшты таяқтармен ұрып өлтірді. Нахтигалдың мәліметінше, Кубарту – музыканттар мен жазалаушылардан құралған Вадай тайпасы.
Vogel left Kuka for the Nile Valley, leaving his engineer, MacGuire, with his notes and specimen collections. Vogel got as far as Wadai (also spelled Ouaddai) in southern Sudan. MacGuire may have known of Vogel's fate but was killed by brigands while returning to Tripoli. Several search expeditions were organized to ascertain Vogel's fate and to recover his papers, but it was not until 1873 that Gustav Nachtigal, on reaching Wadai, learnt of the circumstances of Vogel's February 1856 death in Wara, the capital of Wadai. Nachtigal's account was that Vogel's odd habit of existing almost solely on eggs and writing with a pencil rather than the expected ink was of concern to the Sultan's advisors who had advised the Sultan to kill him "just in case". The sultan was hesitant but Vogel then climbed Mount Treya which was sacred and off limits to all but the highest officials. Vogel was beaten to death by Kubartu with iron tipped cudgels. According to Nachtigal, Kubartu were a Wadai clan consisting of musicians and executioners.
Отбасы
Оның қарындасы Элиз Фогель Полко танымал неміс романисі болған. Ол оның жазбаларын "Жоғалғанға арналған естеліктер" (1863) атты кітабында жариялады. Тағы бір дереккөз – Адольф Пахденің "Африканы зерттеуші Эдуард Фогель" еңбегі. Гамбург, 1889 (алғаш рет Крефелд, 1886 ж. басылған).
His sister Elise Vogel Polko was a popular German novelist. She published his notes in her Erinnerungen an einen Verschollenen (1863). Another resource is Adolf Pahde's Der Afrikaforscher Eduard Vogel. Hamburg, 1889 (first published Krefeld, 1886).