Кіріспе

Саентологиядағы ұғым. Реактивті сана – Л. Рон Хаббард жасаған Саентологиядағы ұғым. Ол адам санасының санасыз және стимулға жауап беру арқылы жұмыс істейтін бөлігін білдіреді. Хаббард осыған көптеген психикалық, эмоционалдық және психосоматикалық ауруларды жатқызды:

Ол не істей алады? Ол адамға артрит, бурсит, астма, аллергия, синусит, жүрек аурулары, жоғары қан қысымы және т.б. психосоматикалық аурулардың тізімін береді, тіпті психосоматикалық деп жіктелмеген, мысалы, қарапайым суық тию сияқты жағдайларды да қосады. — Л. Рон Хаббард (Дианетика: Психикалық денсаулықтың қазіргі заманғы ғылымы, 1999 жылғы қайта басылым, 69-бет)

Хаббардтың мәлімдемелерінің ғылыми негізі болмаса да, оның «Дианетика: Психикалық денсаулықтың қазіргі заманғы ғылымы» кітабында реактивті сананың өткен оқиғалардағы ауырсыну мен санасыздықтан туған әсерлерден тұратыны, оларды ол «энграмдар» деп атады делінген. Саентологияда аудитор E-метрді (терінің гальваникалық реакциясын анықтаушы құрал) қолданып, нақты адамдардағы энграмдарды анықтайды, содан кейін оларды Дианетика арқылы жояды. Саентология адамның рухани қабілетін шектейтін, рухани сананың төмендеуін тоқтатып, тіршілік ету мүмкіндігін арттыратын энграмдарды тазарту үшін осындай емдеулерді ұсынады. 1950 жылдардың соңынан 1970 жылдардың басына дейін жазушы Уильям С. Берроуз Хаббардтың реактивті сана теориясын өзінің «кесу» әдісінің негізі ретінде пайдаланды, оны «Жұмсақ машина» сияқты романдарда қолданды.

Сын

Оксфорд университетінің биология профессоры Ричард Доукинс Саентологияның осы бұрыннан-ақ "сенгіш кезеңнің" "сенгіштігін" күшейту үшін оның даулы E-метр сияқты ғылыми құралдарды пайдалануға тырысатынын жазды.