Кіріспе

1983 жылы Дуглас Трумбулдың түсірген фильмі – Дуглас Трумбул режиссерлік еткен, Кристофер Уокен, Натали Вуд (оның соңғы фильмдегі рөлі), Луиза Флетчер және Клифф Робертсон қатысқан 1983 жылғы американдық ғылыми фантастикалық фильм. Фильм зерттеу тобының субъектінің сенсорлық тәжірибесі мен эмоционалдық сезімдерін тікелей жазып алып, қайта ойнайтын жүйені жетілдіруге жасаған тырашаларын және компания басшылығының осы құралды әскери мақсаттар үшін қолдануға тырысуын көрсетеді. Зерттеушінің бірі жүрек талмасынан қайтыс болғанда оның өлімін жазып алғаннан кейін, әріптестері ақпаратты қайтарып алып, оны қайта ойнату үшін бірігеді.

Сюжет

Ғалымдар ми-компьютер интерфейсін ойлап тапты, ол адамның миындағы сезімдерді жазып алып, басқаларға сезіну үшін таспаға көшіреді. Команда құрамында ажырасқан жұбайлар Майкл мен Карен, сондай-ақ Майклдың әріптесі Лилиан бар. Бас директор Алекстің тапсырмасымен команда инвесторларға құрылғыны көрсетіп, қаржыландыру алады. Карен Майкл мен Лилианмен жұмыс істегенде жазу құралын киеді. Майкл таспаны қайта ойнатқанда, топ эмоциялық тәжірибелердің де жазылғанын түсінеді. Майкл Каренмен өткізген уақыттарын таспаға түсіріп, онымен бөліседі, бұл олардың қайта табысуына себеп болады. Лилианға демеушілер Ланданды командаға қабылдауға қысым жасайды, оны әскери-өнеркәсіптік кешеннің бір бөлігі деп санайды. Ол бұл өнертабысты әскери мақсаттар үшін пайдалану жоспарларымен келіспейді. Команда мүшесі Горди жазу құралын киіп, жыныстық қатынасқа түседі және таспаны әріптестерімен, соның ішінде Халмен бөліседі. Хал таспаның бір бөлігін үздіксіз оргазмға айналдырады, бұл сезімдік жүктемеге алып келіп, оның зейнетке шығуына себеп болады. Пайдалану мүмкіндіктері анықталғанда шиеленіс күшейеді. Жүрек ауруымен ауыратын және темекі шегуді тоқтата алмайтын Лилиан жалғыз жұмыс істегенде жүрек ұстамасына шалдығады. Өлімі жақын екенін сезінген Лилиан өзінің сезімін жазады. Майкл кейін Лилианның жазбасын сезінуге тырысады, бірақ оның денесі жүрек ұстамасын симуляциялағанда, өлімге жуықтап келеді. Майкл консолін физикалық әсерді сүзу үшін өзгертеді және таспаны қайта ойнатады. Ол Лилианның өмірінен "естелік көпіршіктерін" көреді. Майкл Лилианның өнеркәсіптік роботпен ойнағандағы әзіл-қалжыңға толы әңгімесін, күтпеген туған күнін және Алекстің бұрынғы жобасы тоқтатылғанын айтқандағы қайғысын сезінеді. Бұл машинаның әскери мүмкіндіктерін анықтауға тырысқан ғалымдар Майкл Лилианның таспасын ойнатып жатқанда жабдықты бақылайды. Олар Гордидің таспаны сезінгенін біледі, бірақ Ландан бақылау қызметкерлерінің Майкл терминалына өзгерістер енгізгенін ескерткенін елемеді. Горди Лилианның жүрек ұстамасынан көз жұмады. Майклдың ойнатуын Хал тоқтатады, бірақ өлімге жуық тәжірибені көрген Майкл бүкіл таспаны сезінуге құштар болады. Алекс жазбаны құлыптап, Майклға оны сезінуге рұқсат бермейтінін айтады. Майкл жұмысына оралғанда, Ландан мен сырттан келген техникалық мамандардың оның зерттеу жазбаларын қарап жатқанын көреді. Алекс оның наразылығына жауап ретінде Майкл мен Каренді жұмыстан шығарады. Майкл зертхананың компьютерлеріне бұзуға тырысады. Хал оған "Ми даулы" жобасын іздеуді кеңес береді, бұл әскерилердің өнертабыстарын азаптау және миды жуу үшін жасаған бағдарламасы. Майкл өзінің орнынан бір таспаны табады және оның қорқыныштылығына байланысты оны қарауды тез тоқтатады. Майкл мен Кареннің ұлы Крис беймәлім түрде таспаны көріп, психикалық ауруға шалдығады, нәтижесінде ауруханаға түседі. Алекс келіп, Майкл оны "Ми даулы" жобасы үшін кінәлайды, Алексті ұлының жағдайы үшін айыптайды. Алекс жоба туралы білмейтінін жоққа шығарып, Майклға Гордидің қайтысы туралы хабарлайды. Майкл өзінің жұмысын жоюға ант етеді және Карен мен Халдың көмегін сұрайды. Майкл мен Карен Пайнхерст курортына барады, олар бақылауда екенін біліп, Кареннің Халдың үйіне кетуіне әкелетін ұрыс ұйымдастырады. Екеуі телефон арқылы татуласуды жасағанда, Майкл Brainstorm компьютеріне басқа телефон желісі арқылы кіреді, ал Карен жүйеге кіріп, интерфейс терминалдарын өндіретін роботтарды саботаждайды. Карен қауіпсіздік жүйесін өшіріп, қызметкерлерді сыртқа қамап қояды, ал Майкл Лилианның таспасын жүктеп, оны үзіліссіз сезіне алады. Зауыттағы дүрбелең кезінде Роберт Майклдың тұтқындалуын бұйырады. Карен үйден шығып, Майклмен кездеседі. Хал мен оның әйелі Венди Кареннің соңғы командаларын компанияның компьютерлеріне жібереді, зауытты тоқтатады. Карен Майклмен таспа ойналып жатқанда кездеседі. Майкл өлімнен кейінгі өмірге куә болады, тозақтың көрінісін бастан кешіреді, содан кейін Жерден ғаламға саяхаттайды, тіпті таспа аяқталғаннан кейін де. Соңында ол періштелер мен дүниеден кеткен жандардың ұлы ғаламдық жарыққа ұшып бара жатқанын көреді. Содан кейін Майкл құлап қалады. Карен оның қайтыс болғанын ойлап, жылайды. Ол Майклдың тірі қалуын жалбарынады. Ол оянғаннан кейін қуаныштан жылап, Каренді құшақтап алады.

Өндіріс

Фильмге дайындалу үшін Трамбулл негізгі актерлік құрам мен түсірілім тобының көп бөлігін Солтүстік Калифорниядағы Эсален институтына алып барды, ол жаңа дәуір сабақтары мен семинарларымен танымал тәжірибелік зерттеу орталығы. 1981 жылдың қыркүйегінде актерлер мен түсірілім тобы Солтүстік Каролинаға барып, Дьюк университеті мен басқа да локацияларда алты апта бойы түсірілімдер жүргізді, содан кейін қараша айында Калифорния штатының Калвер-Ситидегі Metro Goldwyn Mayer Studios-қа ішкі көрінеулерді түсіру үшін оралды.

Натали Вудтың өлімі

1981 жылы қарашада түсірілім үзілісінде Натали Вудтың қазасы фильмнің тоқтатылуына шамалы жетіп қалды. Осы кезде Вуд өзінің барлық маңызды сахналарын түсіріп бітірген еді, бірақ қаржылық қиындықтардың күшеюіне байланысты MGM Вудтың қазасын бұрыннан да қиындыққа тап болған өндірісті тоқтатуға мүмкіндік ретінде пайдаланды. "Ол қайтыс болғанда, - деді Трамбулл, - барлық декорациялар мен студиялар жабылып, мұздатылды. Келіссөздер аяқталғанша ешкім арнайы рұқсатсыз кіре де, шыға да алмады". Фильм "Наталиге арналған" деген арнаумен шығарылды.

Саундтрек

Brainstorm фильміне жасалған музыканы Джеймс Хорнер жазды және дирижерлік етті, ол 1983 жылы «Ең жақсы музыка» номинациясы бойынша Сатурн сыйлығын жеңіп алды. Varèse Sarabande альбомы/CD нұсқасы – бастапқы кинопрокаттан аз уақыт бұрын Лондон симфониялық оркестрімен қайта жазылған.

Қабылдау

"Брейнсторм" 1983 жылдың 30 қыркүйегінде, Вудтың қазасынан шамамен екі жыл өткен соң шықты. Дегенмен, ол аз ғана экрандарда көрсетілді және "Натали Вудтың соңғы фильмі" деп бейресми түрде мақталып, жарнамасы аз болды. Rotten Tomatoes сайты 21 сыншының 57%-ы фильмге оң баға бергенін, ал орташа бағасы 5.69/10 екенін хабарлайды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің журналисі Джанет Маслин Луиза Флетчердің "тамаша ойынына" ерекше назар аударды. Кристофер Джон "Арес" журналының арнайы санының 2-ші нөмірінде "Брейнстормды" қарап, былай деді: "Егер сіз ескі ғарыш кемелері мен монстрларды ғана іздесеңіз, онда бұл фильм сіз үшін емес. Бірақ сізге осы жылы қажетті барлық фильмдер бар. "Брейнсторм" – қалғанымыз үшін". Роджер Эберт "The Chicago Sun Times" газетінен фильмге 4 жұлдыздың арасында 2 жұлдыз берді, фильмнің идеясын "фильм үшін жақсы идея" деп сипаттап, Трамбуллдың "қызықты" арнайы эффектілерін жасағанын атап өтті. Алайда, Эберт актерлік құрамды жақсы пайдаланбағанын ойлады: "Кейіпкерлер гаджетке екінші орында тұрады, сондықтан біз оларға көп сезім білдірмейміз". Солтүстік Америкада билет сатылымы 10 миллион долларды құрады. Өте қиын өндіріс процесі мен MGM-мен келіспеушіліктерге байланысты Трамбулл енді Голливудта фильм түсірмеуді шешті. 1983 жылы ол былай деді: "Мен тағы бір голливудтық фильм түсіруге мүдделі емеспін. Абсолютті түрде емес. Киноиндустрия соншалықты бұзылған, мен 3-4 жыл бойы фильм түсіруге күшім жетпейді. Фильм түсіру – соғыс жүргізу сияқты. Ол сіздің жеке өміріңізді де қиратады. Фильм жасау процесінен аман қалған адамдар жеке өмірінен бас тартып, фильм жасау үшін күресті, себебі фильм жасау – үлкен шайқас. Осылайша олар өздері жетіспекші тырысқан көрермендерден оқшауланып қалады."

Марапаттар

11-ші Сатурн сыйлығында «Брейнсторм» Луиза Флетчерге «Ең үздік әйел ойыншы», ал Джеймс Хорнерге «Ең үздік музыка» сыйлығын жеңіп алды. Сонымен қатар, фильм «Ең үздік ғылыми-фантастикалық фильм», «Ең үздік режиссер», «Ең жақсы арнайы эффекттер» номинацияларына ие болды және Натали Вудқа қатысты «Ең үздік екінші пландағы әйел ойыншы» номинациясын қабылдады (ол қайтыс болғаннан кейін берілді).