Кіріспе

Венесуэланың саяси партиясы. Демократиялық іс-қимыл (АД) – 1941 жылы құрылған венесуэлалық социал-демократиялық және орталық-солшыл саяси партия. Партия Венесуэла демократиясының алғашқы жылдарында маңызды рөл атқарды және Венесуэланың алғашқы демократиялық кезеңінде (1945–1948 жж.) үкіметке жетекшілік етті. Одан кейін Маркос Перес Хименестің он жылдық диктатурасы орнады, нәтижесінде АД биліктен шеттетілді. 1958 жылы демократия қайта орнатылғаннан бастап 1950-1990 жылдар аралығында COPEI партиясымен екіпартиялық кезеңде Венесуэланың төрт президенті «Демократиялық іс-қимыл» партиясынан шықты. 2000 жылдан бері партияның бас хатшысы Генри Рамос Аллуп болып табылады. 2015 жылғы Венесуэла парламенттік сайлауында АД оппозициялық сайлау альянсы «Демократиялық бірлік дөңгелек үстелі»н (MUD) қолдады, ол көпшілік дауысқа ие болды. АД бірпалаталы Ұлттық Ассамблеядағы 167 орынның 26-сын сайлау округі бойынша жеңіп алды, бұл оны Николас Мадуроға қарсы екінші ірі партияға айналдырды. 2018 жылдың шілдесінде АД «Демократиялық бірлік дөңгелек үстелі» оппозициялық коалициясынан шықты.

Алғашқы жылдары: 1931-1958

Партияның алғашқы тарихы хаотикалық болды. АРДИ (Agrupación Revolucionaria de Izquierda) 1931 жылы Колумбияда Ромуло Бетанкур және басқа да Венесуэланың эмигранттары құрды. 1936 жылы бұл Венесуэла Ұйымдастыру Қозғалысы (ORVE) болып өзгерді, кейіннен ол Partido Democrático Nacional (PDN) болып таратылды. Соңында, 1941 жылы Исаия Медина Ангарита Венесуэладағы барлық саяси партияларды заңдастырғаннан кейін, Бетанкур және басқалар Acción Democrática партиясын құрды. Олардың арасында Ромуло Галлегос, Андрес Элой Бланко, Луис Белтран Прието, Хуан Оропеса, Луис Ландер, Рауль Рамос Хименес, Медардо Медина Фебрес, Энрике Х. Марин, Рафаэль Падрон, Фернандо Пеналвер, Луис Аугусто Дубук, Сесар Эрнандес, Хосе В. Эрнандес және Рикардо Монтилья болды. Галлегос – 1929 жылы жарық көрген «Doña Bárbara» романының авторы, ол өте беделді жазушы болды, ал Элой Бланко – Венесуэланың танымал ақыны және өткір юмористі. 1945 жылғы қазан төңкерісінен кейін Бетанкур Венесуэла президенті болды, ол 1947 жылғы сайлауда жеңіске жеткенге дейін қызмет етті. Бұл сайлау Венесуэла тарихындағы алғашқы бос және әділ сайлау деп есептеледі. Партия келесі жылы өткен муниципалитет сайлауында көптеген орындарды жеңіп алды. Галлегос 1948 жылғы Венесуэла төңкерісінде құлатылғанға дейін елді басқарды. 1945–1948 жылдар аралығы «триенио» деп аталады. AD-нің көптеген негізін қалаушылары мен алғашқы мүшелері Маркос Перес Хименестің диктатурасы кезінде эмиграцияға кетіп, 1958 жылы демократияның қайта орнатылуымен елге оралды.

Саяси үстемдік: 19581999

Демократия қайта орнатылғаннан кейін, АД 1958 жылғы Пунтофихо пактісіне қосылды, осымен АД және COPEI партияларының қырық жылдық үстемдік кезеңі басталды. Бетанкур 1958 жылғы сайлауда жеңіске жетті, ал Рауль Леони келесі 1963 жылғы сайлауда жеңіске қол жеткізді. АД сондай-ақ 1973 жылы (Карлос Андрес Перес), 1983 жылы (Хайме Лусинчи) және 1988 жылы (тағы да Карлос Андрес Перес) сайлауда жеңіп шықты. 1958 жылдан 1999 жылға дейін АД кандидаттары тоғыз президенттік сайлаудың төртеуінде ғана жеңіліске ұшырады (екісі 1968 және 1978 жылдары COPEI партиясына, екеуі 1993 және 1998 жылдары үшінші партия кандидаттарына), ал олардың біреуі АД партиясындағы үлкен жарылыс кезінде болды.

Бөлінеді

1968 жылғы президенттік сайлау Демократиялық іс-қимылдың ішкі жікке бөлінуімен қалыптасты, солшыл фракцияның маңызды бөлігі «Халық сайлау қозғалысы» (MEP) құру үшін бөлініп шықты. Бұл жік Луис Белтран Прието Фигероаның 1967 жылғы іріктеу сайлауындағы жеңісінен кейін туды, бірақ партияның реформашыл социал-демократтар фракциясы (Бетанкур басшылығымен) оның кандидатурасын Гонсало Барриос пайдасына жоққа шығарды, себебі Бетанкур фракциясы Приетоны тым солшыл деп есептеді. Прието Фигероа, сол кезде Венесуэла Сенатының төрағасы және AD төрағасы болған, көптеген қолдаушыларымен бірге осы мәселе бойынша AD-ден бөлінді. 2010 және 2015 жылғы сайлауларда AD Демократиялық бірлік кеңесінің құрамына кірді. 2015 жылғы сайлауда кеңес 109 орынмен Ұлттық Ассамблеяны жеңіп алғанда, AD 25 орын жеңіп алды. Кеңес партиялары 2017 жылғы Конституциялық Ассамблея сайлауын бойкоттап, оның құрылуына қарсы ресми емес референдумға қатысты. 2018 жылдың шілдесінде AD «ұйымның ішкі жұмыс мәселелері» мен коалицияның жаңа бас хатшысын сайлаудағы қиындықтарды айта отырып, Демократиялық бірлік кеңесінен шықты. Сондай-ақ, ол COPPPAL мүшесі.