Кіріспе
Бүйірлік ротатор тобындағы жамбас бұлшық еті. Пириформ бұлшық еті – төменгі аяқтардың жамбас аймағында орналасқан, жазық, пирамида пішіндес бұлшық ет. Бұл жақты айналдыру тобындағы алты бұлшық еттің бірі. Пириформ бұлшық етінің басталуы сакральдың алдыңғы бетінен, ал бекітілуі жамбас сүйегінің үлкен трохантеріне жүреді. Аяқтың қалпына байланысты, ол жамбасты сыртқа (жанына) айналдырушы немесе жамбасты алып қашықтатушы ретінде әрекет етеді. Оны пириформ нерві жүйкелендіреді.
The piriformis muscle is a flat, pyramidally shaped muscle in the gluteal region of the lower limbs. It is one of the six muscles in the lateral rotator group. The piriformis muscle has its origin upon the front surface of the sacrum, and inserts onto the greater trochanter of the femur. Depending upon the given position of the leg, it acts either as external (lateral) rotator of the thigh or as abductor of the thigh. It is innervated by the piriformis nerve.
Құрылымы
Пириформ бұлшықеті жалпақ және пирамида тәрізді пішінге ие. Ол екінші, үшінші және төртінші сакральды омыртқаға бекітілген үш ет тәрізді тармақ арқылы байланады. Сонымен қатар, ол үлкен селеуіш ойығының жоғарғы жиегінен, иілгіштің мүшеқабырғалық бетінен (арқа жағындағы төменгі иілгіш омыртқаның жанында), сакроилиалық буын капсуласынан және (кейде) сакротуберкуляр байланысынан (нақтырақ айтқанда, осы байланыстың жамбас бетінің жоғарғы бөлігінен) басталады. Ол ортаңғы мүшеқабырға бұлшықетімен бірігуі, кіші мүшеқабырға бұлшықетіне талшықтар жіберуі немесе жоғарғы егіз бұлшықетінен талшықтар алуы мүмкін. Ол бір немесе екі сакральды бекітілуге ие болуы мүмкін, немесе жамбас буынының капсуласына енуі мүмкін.
Функция
Пириформды бұлшықет жамбас сүйегінің бүйірлік айналдырғыштарының құрамына кіреді, соған қоса quadratus femoris, gemellus inferior, gemellus superior, obturator externus және obturator internus бұлшықеттері де кіреді. Пириформды бұлшықет жамбас сүйегін жамбас кеңейтілгенде сыртқа айналдырады, ал жамбас иілгенде жамбас сүйегін қабылдайды.
Клиникалық маңызы
Пириформ синдромы пириформ бұлшықеті сілеу жүйкесін тітіркендірген кезде пайда болады, ол бұлшықеттің астындағы жамбас аймағынан өтеді, бұл жамбаста ауырсынуға және сілеу жүйке бойымен таралатын ауырсынуға себеп болады. Бұл таралатын ауырсыну исиас деп аталады. Халықтың 17 пайызының сілеу жүйкесі пириформ бұлшықеті арқылы өтеді. Бұл топта исиас дамуға бейімділік жоғары. Исиас терең жамбас аймағындағы және сілеу жүйке бойындағы ауырсыну, қышыну немесе ұю сезімімен сипатталады. Отыру, созу, баспалдақпен көтерілу және тізе бүгіп жаттығулар жасау әдетте ауырсынуды күшейтеді. Синдромды диагностикалау көбінесе симптомдарға және физикалық тексеруге негізделеді. Басқа мүмкін ауруларды жоққа шығару үшін МРТ, рентген және жүйке өткізгіштігін тексеру сияқты қосымша зерттеулер тағайындалуы мүмкін. Хирургиялық зерттеу – бұл инвазивті, бірақ кейде қажетті емдеу; алайда, операцияның қосымша әсерлері физиотерапия сияқты балама емдеулерге қарағанда нашар болуы мүмкін. Операция әрқашан соңғы шара болуы керек.
Тарих
Пириформ бұлшық етін алғаш рет 16 ғасырда Падуа университетінің профессоры Адриаан ван ден Шпигель сипаттаған.