Кіріспе

VA 111 Шквал (шквал – жағдай) торпедасы және оның ұрпақтары – бастапқыда КСРО-да жасалған суперкавитациялық торпедалар. Олар 200 түйінден асатын жылдамдыққа ие (370 км/сағ немесе 230 миль/сағ).

Құрылымы мен мүмкіндіктері

1960 жылдары NII 24 ғылыми-зерттеу институтына ядролық су асты кемелерін жоюға қабілетті жаңа қару жасау тапсырылды. Институт пен GSKB 47 бірігуі арқылы Қолданбалы гидромеханика ғылыми-зерттеу институты құрылды, ол «Шквал» торпедасының жобасын және өндірісін жалғастырды. Бұрын 1977 жылы сынақтан өткен торпеда 1990 жылдары қолданысқа енгізілгені хабарланды. Қатты отынмен жұмыс істейтін ракета оны кавитациялық жылдамдыққа дейін үдетеді, ал мұрын бөлігіндегі біріктірілген циклді газ турбинасы қажетті газ көпіршігін жасайды. Жылдамдыққа жеткеннен кейін, су астындағы таранды қозғалтқыш (рамджет) суреактивті металдарды отын ретінде пайдаланып, жылдамдықты сақтайды, теңіз суы реактивтік орта және тотықтырғыш ретінде қолданылады. Торпеда шамамен жылдамдықпен қозғалады. Осы типтегі гидротаранды қозғалтқыш туралы жарияланған мәліметтерде суперкавитацияны жасау үшін арнайы бу жүйесі қарастырылған. Кейбір хабарларға сәйкес, VA 111 торпедасы жылдамдықты асыруы мүмкін, сондай-ақ оның жаңа нұсқасы бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр. Жоғары жылдамдық суперкавитация арқасында мүмкін болады, онда торпеданың мұрын бөлігінің ерекше пішіні және қозғалтқыштан шығатын газдардың кеңеюі суды сыртқа қарай бұрып, торпеданың айналасында газ көпіршігін жасайды. Бұл торпеда мен су арасындағы жанасу ауданын азайтады, соның салдарынан кедергі күші едәуір төмендейді. Бастапқы жоба ядролық оқ-дәрі жеткізуге арналған. Кейінгі жобаларда терминалдық басқару жүйесі және конвенциялық оқ-дәрілер қарастырылған. Торпеда суперкавитациялық газ көпіршігінің ішкі бетімен сырғанап өтетін төрт қанатты басқарады. Бағытты өзгерту үшін, бұрылыс жағындағы қанаттар созылады, ал қарсы жаққа орналасқан қанаттар жиырылады.

Өндiру

Торпеда Қырғызстанда "Дастан" мемлекеттік зауытында жасалады. 2012 жылы Ресей үкіметі Қырғызстанның Ресейге 180 миллион долларлық қарызын есептен шығару үшін зауыттың 75 пайызына ие болуды ұсынды.

Шымкенттік шұғыл

2000 жылы АҚШ-тың бұрынғы теңіз күштерінің барлау қызметкері және, күмәнді түрде, Қорғаныс барлау агенттігінің (DIA) тыңшысы Эдмонд Поуп (капитан, USN, отставкада) Шквал қару жүйесі туралы алған мәліметтеріне байланысты Ресейде тыңшылық қылды деген айыппен ұсталды, сотқа тартылды және кінәлі деп танылды. Ресей президенті Владимир Путин 2000 жылдың желтоқсан айында Поупты сүйек қатерлі ісігі болғандықтан, гуманитарлық негізде кешірді.