Кіріспе

1938 жылы В. С. Ван Дайк түсірген фильм. Бұл фильм Ирвинг Тальбергтің соңғы жобасы болды, ол 1936 жылы жоспарлау кезеңінде қайтыс болды. Оның әйелі Норма Ширер жобаға адал болды, тіпті күйеуінің өлімінен кейін кино мансабына деген ынтасы азайған кезде де. Екі миллион доллардан астам бюджеті бар бұл фильм 1930-шы жылдардың ең қымбат фильмдерінің бірі болды, сонымен қатар ол үлкен табысқа жеткен фильмдердің қатарында еді.

Сюжет

1769 жылы Венада Австрия императрицасы Мария Тереза қызы Мария Антонияға дофин Людовик Августпен үйленуге бұйрық береді. Мари Францияның болашақ королевасы болуға қуанса да, күйеуінің кештерге қатысудың орнына құлыпшылықпен айналысатын ұялшақ адам екенін білгенде көңілі толады. Оған ұнауға тырысқан сайын Людовик мұрагер бере алмайтынын айтады, бұл Мариді билікке құмар герцог Орлеанмен жақындастырады. Үйлену тойының екінші жылдығында Людовик XV патшасының сүйіктісі мадам дю Барри Мариге бос бесік пен оның мұрагер тудыра алмауына қатысты өлең сыйлайды. Маридің қайғысына қарамастан, Людовик әкесіне қарсы тұруға жеткіліксіз күшті екенін көрсетеді. Кейін Мари костюмді маскарадта швед графы Аксель Ферсенмен танысады, оның барысында ол қымбат әшекейді тікелей ұтып алады, бірақ кейін жоғалтады. Австрия елшісі граф Мерси оның бейшара мінез-құлқы үшін сөксе де, ол оған мән бермейді. Мари дю Барримен қарым-қатынасын жақсарту және граф Мерсиді қуанту үшін кеш ұйымдастырады. Бірақ дю Барри Людовиктің қатыспағанын айтқанда, бұл әрекет сәтсіз аяқталады, ал Мари дю Барридің өткеніне сілтеме жасайды. Патша Людовик Мариді қорғауға мәжбүр болып, некені бұзуға шешім қабылдайды. Осы уақытта Мари Австрияға қайтарылатынын білгеннен кейін граф Мерсидің резиденциясына қашып кетеді. Ол жерде ол өзіне ғашық екенін білдіретін Ферсенмен қайта кездеседі. Өзі де Ферсенге ғашық болғанын түсінген Мари Людовикке барып айтқысы келеді, бірақ корольдің аурудан қайтыс болуға жақын екенін және Людовиктің өзі оны әлі де жақсы көретінін біледі. Ол қалуға келіседі, ал король қайтыс болғаннан кейін олар таққа отырады. Мари олардың қарым-қатынасын жалғастыруға тырылса да, Ферсен оның беделін жою қаупін қабылдамайды және Франция королевасы ретінде міндеттерін орындауын талап етеді. Ол қызы Мари Тереза мен ұлы Луи Шарльді дүниеге әкеледі. Бірнеше жыл өткен соң, дофин жас балаға айналғанда, шаруалар Маридің балаларын тасымалдап бара жатқан каретасына тас лақтырады. Ол Франция халқының өзіне деген жек көруіне таңғалады және д'Орлеанды оларды қозуға кінәлайды. Кейін Мари зергердің қымбат әшекейін қабылдамайды. Бірақ соттың ішкі адамдары оны алқаны өздері үшін алу үшін тұзаққа түсіреді, нәтижесінде алмаз алқасының ісі басталады. Мари ашуға булығады, бірақ д'Орлеан патша жұбына тақты дофинге, д'Орлеанның регенттігімен беруді ұсынады. Француз революциясы басталады, ал патша отбасы тұтқынға алынады. Ферсен қашу жоспарымен қайтып келеді, бірақ дофин күзетшіге әкесі құлыпшы екенін айтқаннан кейін король танылып, Версальдегі бұрынғы діни қызметкер оны анықтайды. Король сотқа беріліп, өлім жазасына кесіледі және соңғы түнін отбасымен өткізеді, балалары бұл олардың әкесімен өткізетін соңғы түн екенін түсінбейді. Маридің жүрегі ауырып, балаларынан айырылады, сотқа тартылады және өлім жазасына кесіледі. Айналасында не болып жатқанын түсінуге тым жас дофин анасына қарсы куәлік етуге мәжбүр болады. Өлім алдындағы түнде Ферсен түрмеге барып, бір-біріне махаббатын білдіреді, ал Мари оған ешқашан қоштаспайтынын айтады. Келесі күні таңертең ол батыл түрде өлімге бет түзейді, ал Ферсен алыстан оған куә болады. Мари гильотинаға қарап, анасы Францияның болашақ королевасы болатынын айтқан күнді және оның бұл мүмкіндікке қаншалықты қуанғанын еске алады.

Өмірбаян

Уильям Рэндольф Херст бұл фильмді 1933 жылы Марион Дэвис үшін түсіруге жоспарлаған. Алайда, оның «Оператор 13» фильмінің сәтсіздігінен кейін Луис Б. Майермен туындаған жанжал салдарынан олар көршілес Warner Bros. студиясына ауысты.

Норма Ширер бұл жоба жасыл жарыққа ие болған кезде, 1936 жылы қайтыс болған MGM студиясының басшысы Ирвинг Тальбергтің әйелі болды. Бұл рөл Ширердің ең сүйікті рөлі болған деп хабарланады. Бастапқыда Сидни Франклин режиссерлік етуі тиіс еді, бірақ бұл жұмыс В. С. Ван Дайкке берілді. Ирвинг Тальберг бастапқыда Людовик XVI рөліне Чарльз Лаутонды қарастырған, бірақ Лаутон ұзақ ойланудан кейін рөлден бас тартты.

Киімдер мен сахналық дизайн

Фильмде мыңдаған қымбат костюмдер мен сәнді декорациялар болды. Фильм үшін жасалған костюмдердің ассортименті кино тарихындағы ең қымбат костюмдердің қатарына жатады. Костюм дизайнері Адриан 1937 жылы осы дәуірді зерттеу үшін Франция мен Австрияға сапар шекті. Ол онда фильмде пайдалану үшін көптеген көне маталар, француз тігісі және дәуірге тән аксессуарлар сатып алды. Ол Мари-Антуанеттаның картиналарын зерттеді, тіпті олардың кестесін дәл қайталау үшін микроскоппен де қарады. Маталар арнайы тоқылды, содан кейін кейде көзге көрінбейтіндей жұқа тігістермен кестеленді. Студия фильм костюмдеріне жұмсалған қаржыға ашуланды. Назардың бөлшектерге қатысты деңгейі өте жоғары болды, тіпті шаштарға дейін. Кейбір көйлектер кестелердің, маталардың және қымбат тастардың көп мөлшерінен өте ауыр болды. Мисс Ширердің көйлектерінің жалпы салмағы 1768 фунттан асты, ең ауырсы – алтын жіппен кестеленген жүздеген метр ақ жібек атластан тігілген 108 фунт салмақтағы той көйлегі. Бастапқыда Technicolor форматында түсірілуі жоспарланған, көптеген көйлектер арнайы боялды. Сондықтан, Мисс Ширердің бір плащінің терісі оның көзінің түсіне сәйкес боялды. Күрделі костюмдер кейіннен басқа тарихи фильмдерде олардың құнын ақтау үшін бірнеше рет қайта пайдаланылды. Көптеген костюмдер сақталып, бүкіл әлемдегі мұражайлар мен жеке коллекцияларда бар. Версальдегі балл залы балл сахналарына әсерлі көрініс беру үшін түпнұсқадан екі есе үлкен етіп салынды. Дәуірге тән француз жиһаздары сатып алынып Голливудқа жеткізілді, олардың кейбіреулері Версальдан келген деп есептеледі. Бюджет сол кездегі 2,9 миллион долларды құрады. Костюмдер мен декорацияларға кеткен үлкен шығындарды есептегеннен кейін, түсті түсіру жоспарлары Technicolor форматын қосу одан да қымбатқа түсетін болғандықтан тоқтатылды.

Үй медиасы

София Коппола 2006 жылы Версальдегі королеваның өмірі туралы фильмді шығарды, осының нәтижесінде Warner Bros. 1938 жылғы Мария Антуанетта фильмінің қадамжазылық нұсқасын DVD форматында жарыққа шығарды. Дисктегі қосымша материалдар аз, олардың ішінде екі көне қысқа фильм бар: "Голливуд қалаға барады" фильмінің әсем премьерасын көрсетеді, ал трейлер де қосылған.