Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германияның Коммунистік партиясы (Оппозиция) (Kommunistische Partei Deutschlands (Opposition)), көбінесе KPO немесе KPD(O) деп қысқартылады, 1928 жылдың соңында құрылған және 1939 немесе 1940 жылға дейін болған коммунистік оппозициялық ұйым еді. 1933 жылдың қаңтар айында Адольф Гитлер мен нацистік партия билікке келгеннен кейін, КПО тек заңсыз және жер астындағы ұйым ретінде ғана жұмыс істеді. Бұл топ бастапқыда Германияның Коммунистік партиясын (КПД) өзгертуге, кейіннен Эрнст Тельман басқаратын партияны алмастыруға тырысты. КПО Халықаралық Коммунистік Оппозицияға (ХКО) қосылған алғашқы ұлттық бөлім болды.
The Communist Party of Germany (Opposition) (Kommunistische Partei Deutschlands (Opposition)), generally abbreviated as KPO or KPD(O), was a communist opposition organisation established at the end of 1928 and maintaining its existence until 1939 or 1940. After the rise of Adolf Hitler and the Nazi Party to power in January 1933, the KPO existed only as an illegal and underground organization. The group initially sought to modify, later to replace, the mainstream Communist Party of Germany (KPD) headed by Ernst Thälmann. The KPO was the first national section affiliated to the International Communist Opposition (ICO).
Өмірбаян
КПО КПГ-дағы «оң оппозицияны» білдірді, троцкистік немесе троцкистік көзқарасты қолдайтын «сол оппозициядан» және Коминтернді қолдайтын орталық фракциядан ерекшеленді. Оған 1921-1923 жылдар аралығында КПГ-ны басқарған Генрих Брандлер мен Август Тальхаймер жетекшілік етті. Олар партияның орталық басшысы Эрнст Тельманның өзінің қорғауындағы Джон Витторфты ұрлық айыбынан қорғағаннан кейін, партиядағы жемқорлыққа қарсы күрес үшін жиналыс ұйымдастырғаны үшін партиядан қуылды, тіпті Витторфтың кінәсі дәлелденген болатын. Тельман Орталық Комитет шешімімен қызметтен алынып, бірақ кейін Иосиф Сталиннің Коминтерн арқылы ықпалымен қайта орнатылды. КПГ Гамбург ұйымының хатшысы партия қазынасынан жеке пайдалану үшін 2000 марканы жымқырғаны анықталды. Партия штаб-пәтерінің бухгалтерлері бұл қылмысты анықтағаннан кейін, Тельман оларды ұрлықты жария етсе, партиядан қуумен қорқытты. Коминтерн бұл оқиға туралы біліп, Германия партиясындағы дағдарысқа себеп болды, Орталық Комитет Тельманды қызметтен алуға тырысты, ал Тельман бірауыздан дауыс беруге қатысты. Бұл Иосиф Сталин басқаратын Кеңес Одағы Коммунистік партиясының фракциясына қауіп төндірді, өйткені Сталин Тельманды қызыл фракциялық соғыс кезінде сенімді одақтас деп санады. Нәтижесінде, Коминтерн Президиумы Германия Орталық Комитетінің шешімін кері қайтарып, Тельманды хатшы лауазымына қайта қысты. Брандлер, Тальхаймер және олардың жақтастары 19 желтоқсанда Коминтерннің ашық хатында қатаң сыналып, жақын арада партиядан қуылды. Брандлер мен Тальхаймер 1928 жылдың желтоқсан айында Германия Коммунистік партиясынан, ал 1929 жылдың қаңтар айында Кеңес Одағы Коммунистік партиясынан және Коминтерннен шығарылды.
The KPO represented the so called Right Opposition in the KPD in distinction to the Trotskyist or Trotskyist sympathising Left Opposition and the pro Comintern centre faction. It was led by Heinrich Brandler and August Thalheimer who had led the KPD between 1921 and 1923. They were expelled from the KPD after organising a meeting to combat what they saw as corruption in their party after its central leader Ernst Thälmann defended a protégé, John Wittorf, from charges of theft despite his guilt. Thälmann was deposed by the Central Committee only to be reinstated by Joseph Stalin through the agency of the Comintern. The secretary of the Hamburg organization of the KPD was found to have embezzled 2,000 marks from the party treasury for his own use. When accountants from national party headquarters discovered the crime, they were threatened with expulsion from the party by party leader Thälmann if they exposed the theft. The Comintern got wind of the scandal which led to a crisis in the German party with the Central Committee acting to remove Thälmann, with Thälmann joining in the unanimous vote. This presented a threat to the faction of the Communist Party of the Soviet Union headed by Joseph Stalin, who saw in Thälmann a reliable ally during a time of bitter factional warfare. As a result, the Presidium of the Comintern countermanded the German Central Committee's action, restoring Thälmann as secretary. Brandler, Thalheimer and their associates were bitterly criticized in an open letter from the Comintern on 19 December. Expulsion soon followed, with both Brandler and Thalheimer removed from the Communist Party of Germany in December 1928 and from the Communist Party of the Soviet Union and the Comintern in January 1929.
Құрылу
Брандлер мен Тальхаймер өздерінің жақтастарын Германия Коммунистік партиясы (Оппозициясы) (KPO) деп аталатын жаңа ұйымға біріктірді. Бұл топ 1928 жылдың 30 желтоқсанында өткен жиын кезінде құрылды, ал осы жиын бастапқыда өткізілген қуғын толқынына себеп болған еді. Топ сонымен қатар "Gegen den Strom" ("Ағымға қарсы") атты жаңа коммунистік оппозициялық журналды жариялады. Бұл конференцияға қатысқандардың көпшілігі – Брандлер мен Тальхаймердің Германия Коммунистік партиясын басқарған жылдарындағы одақтастары болды. Басты ерекшелік – Пауль Фрелих, ол болашақ KPO мен KPD басшылығының арасында қалған, "Татуластырушы" деп аталатын үшінші фракциямен байланыста болды. Фрелих пен оның серігі Рози Вольфштейн, Брандлер мен Тальхаймер сияқты, Роза Люксембургтің одақтастары және шәкірттері болған. 1929 жыл бойы KPD Брандлер мен Тальхаймердің, сондай-ақ партияның сол және оң қанаттары арасындағы келіспеушілікті тоқтатуға тырысқан "Татуластырушы" фракцияның жақтастарын қуғынға түсірді. Германия Коммунистік партиясының шамамен 1000 мүшесі осыған ұшырады. Бұл қуғын-сүргін Николай Бухарин, Алексей Рыков және Михаил Томскийдің Совет Коммунистік партиясының жақтастарын тазартуға жасаған ұқсас әрекеттермен қатар жүрді. KPO бастапқыда өзін фракциялық ықпал ету тобы ретінде қарастырды, Германия Коммунистік партиясымен бәсекелеспей, оның саяси бағытын өзгертуге тырысты. Ұйым 1929 жылдың қараша айында екінші конференция өткізді, онда М.Н. Ройдың сөзімен айтқанда, "Социал-демократия мен коммунизм арасында орта жол жоқ" деп мәлімдеді. Рой KPO-ның 6000 төлем төлеп тұратын мүшесі бар екенін және 1929 жылдың күзіне қарай сегіз апталық және екі айлық басылым шығарып, олардың жалпы таралымы 25 000 данаға жеткенін мәлімдеді. Басқа сайлауларда ол ресми Германия Коммунистік партиясының кандидаттарын қолдады, соның ішінде Эрнст Тельманның 1932 жылдың наурыз айындағы президенттік сайлаудағы кандидатурасын қолдады. Керісінше, KPO Социал-демократтар бақылауындағы кәсіподақ федерациясы, Социал-демократтар, коммунистер және Германияның Социалистік жұмысшылар партиясы (САПД) сияқтыларды қамтитын кең фашизмге қарсы одақ құруға шақырды. Біртұтас майдан үшін күш жұмсау KPO-ға халық арасында үлкен ықпал етпеді, бірақ нацистердің қатері СДПК ішінде солға қарай бет бұруға әкелді. СДПК-ның бұл солшыл тенденциясы 1931 жылы партиядан шығып, SAPD ретінде ұйымдасты. KPO құрамындағы кейбір топтар оған қосылу керек деп ойлады. KPO-ның көпшілігі Брандлер мен Тальхаймерді қолдаған ішкі күрестен кейін, Фрелих пен Якоб Вальчер басқаратын азшылық 1932 жылдың қаңтарында өткен KPO-ның төртінші конференциясының шешімдерін қабылдаудан бас тартты. Басшылық бұл наразылыққа жауап ретінде тәртіпті бұзу азшылықтың өзін ұйымнан шеттетуге алып келгенін мәлімдеді. Азшылық SAPD-ға қосылды. 1932 жылдың 10 тамызында KPO-ның апталық "Arbeiterpolitik" газеті консервативті неміс үкіметінің, Канцлер Франц фон Папен басқаруымен, "саяси асыра сікімшілікке қарсы" төтенше жарлығын бұзғаны үшін 13 аптаға тыйым салынды. Тыйым дереу күшіне еніп, 15 қарашаға дейін жалғасатын болды. Бұл тыйым, солшыл баспасөздің басқа да органдарына қатысты қолданылған ұқсас шаралармен бірге, неміс ультраұлтшылдығына қарсы үйлестірілген шаралар қабылдауды қиындатты. 1933 жылдың 30 қаңтарында Адольф Гитлер мен оның ультраұлтшыл нацистік партиясының билікке келуінен кейін және одан кейін болған радикалды репрессия толқынынан кейін Брандлер және KPO басшылығының көпшілігі Францияға қашты. Брандлер Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Парижде тұрды, онда коммунистік саясатқа қатысуын жалғастырды.
Brandler and Thalheimer gathered their supporters into a new organization called the Communist Party of Germany (Opposition) (KPO), a group which was founded at the 30 December 1928 meeting which had originally prompted the wave of expulsions. The group also launched a new communist opposition journal, Gegen den Strom (Against the Current). Most of those who attended this conference were factional allies of Brandler and Thalheimer from previous years when they had headed the German Communist Party. The major exception was Paul Frölich, who had been allied with a third, so called Conciliator faction which stood between the future KPO and the KPD leadership. Frölich and his partner Rosi Wolfstein, like Brandler and Thalheimer, had been allies and pupils of Rosa Luxemburg. Throughout 1929, the KPD expelled followers of Brandler and Thalheimer as well as the Conciliator faction, who sought a factional truce between the party's feuding left and right. Perhaps 1,000 members of the German Communist Party were affected. These expulsions paralleled similar efforts to purge the Soviet Communist Party of followers of Nikolai Bukharin, Alexei Rykov and Mikhail Tomsky. The KPO initially conceived of itself as a factional influence group, attempting to change the political line of the Communist Party of Germany rather than a new party in competition with it. The organization held a second conference in November 1929 at which in the words of M. N. Roy it "declared unequivocally that between Social Democracy and Communism there is no half way house". Roy claimed that the KPO had 6,000 dues paying members and was publishing eight weekly and bi monthly publications by the fall of 1929, with a combined circulation of 25,000. In other elections, it supported the slate of candidates of the official Communist Party of Germany, including the candidacy of Ernst Thälmann for President in the election of March 1932. Instead, the KPO called for the immediate formation of a broad anti fascist alliance including the Social Democratic controlled trade union federation, the Social Democrats, Communists and the Socialist Workers' Party of Germany (SAPD). Campaigning for a united front as a small group did not give the KPO more influence with the general public, but the threat of the Nazis did lead to a leftward movement within the SPD. This leftist tendency in the SPD left that party in 1931 and organised themselves as the SAPD which elements within the KPO felt they should join. After an internal struggle in which the majority of the KPO backed Brandler and Thalheimer, a minority led by Frölich and Jacob Walcher refused to accept the decisions of the fourth conference of the KPO held in January 1932. The leadership replied to this challenge by stating that the breach of discipline implied the minority had excluded itself from the organisation. The minority responded by joining the SAPD. On 10 August 1932, the KPO weekly Arbeiterpolitik was banned for 13 weeks for violating President Paul von Hindenburg's emergency decree "against political excesses" by the conservative German government headed by Chancellor Franz von Papen. The ban was to take effect immediately, continuing until 15 November. The ban, along with similar measures taken against other organs of the left wing press, helped make coordinated action against German ultranationalism more difficult. Following the rise to power of Adolf Hitler and his ultranationalist Nazi Party on 30 January 1933 and the wave of anti radical repression which ensued, Brandler and most of the KPO leadership fled to France. Brandler lived in Paris until the beginning of World War II, where he continued to be involved in communist politics.
Жер асты кезеңдері
1933 жылдың қаңтарында нацистер билікке келгенге дейін КПО заңды түрде бір жыл ғана жұмыс істей алды. Бірақ, қудалаудан мүмкіндігінше аулақ болу үшін, олар дереу жасырынуға мәжбүр болды. Олар 1934 жылдың сәуірінде Данияда конференция өткізіп, ұлттық құрылымды сақтап қалды. 1935 жылы нацистер барлық коммунистік топтарды қудалауды күшейтті және Веймар, Йена және басқа да қалаларда КПО мүшелерінің сотталуы туралы хабарлар тарады. Ұйым ұлттық деңгейде жұмысын тоқтатты және енді тек эмигранттар мен Саар аймағындағы топтармен шектелді. Саарда, француз оккупациялық аймағының мәртебесіне байланысты, олар заңды түрде біраз уақытқа дейін жұмыс істей алды. Аймақтың Германияға қайтарылуы жөніндегі референдум өткенде, КПО өзінің жақтастарынан Кеңестік Саарландты құру үшін дауыс беруге және нацистік Германиямен бірігуге қарсы болуға шақырды. Бұл, Саар аймағының Францияның бақылауында қалуын қолдаған КПД-ның позициясына қайшы болды. Париждегі басшылығымен КПО «Gegen den Strom» басылымын шығаруды жалғастырды. Саяси тұрғыдан алғанда, ол КПО-ның бұрынғы бағытын ұстанды және Коминтерн мен Кеңес Одағындағы сталиндік режимді қолдады, сын-ескертпелерін КПД-ға арнады. Бұл, Испанияда азамат соғысы басталып, Ресейдегі Ұлы тазалаулар күшейген кезде өзгере бастады. КПО-ның бірнеше белсенділері эмиграцияда Испанияға барып, Екінші испан республикасын қолдаған Халықаралық бригадалар қатарында соғысты. Кейбіреулері сталинистердің қудалауына ұшырады, бұл тағдырды Марксистік біріктіру жұмысшы партиясының (POUM) мүшелері де бастан кешірді.
The KPO was only able to work legally for one more year before the Nazis came to power in January 1933. However, it was to go underground immediately in order to avoid persecution as far as possible. They were able to hold a conference in Denmark in April 1934 and maintain a national structure. In 1935, the Nazis stepped up the repression of all communist groups and trials of KPO members were reported in Weimar, Jena and elsewhere. The organisation ceased to operate at a national level and was now confined to exile circles and the Saarland. In the Saarland, they were able to function legally for a little longer due to its status as a French occupation zone. When a plebiscite was held on the matter of the region being returned to Germany, the KPO called on its supporters to vote for a Räterepublik (soviet) Saarland and to oppose unity with Nazi Germany. This was in contrast to the position of the KPD which supported the Saarland remaining under the control of France. In exile with the leadership in Paris, the KPO continued to publish Gegen den Strom. Politically, it continued the previous line of the KPO and was supportive of the Comintern and of the Stalinist regime in the Soviet Union, its criticisms being reserved for the KPD. This began to change with the beginning of the Spanish Civil War and the deepening of the Great Purges in Russia. A number of KPO militants in exile were to travel to Spain and fought in the International Brigades that supported the Second Spanish Republic. Some were to find themselves persecuted by the Stalinists, a fate they shared with militants belonging to the Workers' Party of Marxist Unification (POUM).
Тарату
КПО-да сталинизмді қолдаудан толық ажыратуға ұмтылыс болған сияқты, ал 1939 жылы оның негізін қалаушылары КПО қатарынан кеткеннен кейін Халықаралық марксистер тобы құрылды. Бұл топ Халықаралық жұмысшылар фронтымен байланысты тәуелсіз социалистік партиялардың декларациясына қол қойды, ол ICO және КПО-дан шыққан болатын. Осы сәттен бастап, жаңа топ туралы немесе КПО-ның өзі туралы көп айтылмайды. Францияның құлауымен КПО басшылығы тағы да қашуға мәжбүр болды және ұйым тиімді түрде таратылды. КПО-ның жетекші тұлғалары Брандлер мен Тальхаймер соғыс жылдарын Кубада сүргінде өткізді, соңғысы сол жерде қайтыс болды. Брандлер 1949 жылы Батыс Германияға оралды және КПО дәстүріндегі Gruppe Arbeiterpolitik тобында жетекші рөл атқарды, бірақ ол бұрынғы беделін қайтаруға ешқашан қол жеткізе алмады. Брандлер 1967 жылы қайтыс болды, бірақ топ әлі де бар және Гамбургте орналасқан.
There seems to have been a tendency within the KPO which wanted it to break more clearly from any support of Stalinism and in 1939 a Group of International Marxists appeared after its founders left the ranks of the KPO. This group signed a declaration of independent socialist parties, many associated with the International Workers' Front which had left the ICO and KPO. From this point on, there is little mention of either the new group or the KPO itself, with the fall of France, the leadership of the KPO had been forced to flee again and the organisation was effectively dissolved. Of the leading figures in the KPO, Brandler and Thalheimer were to spend the war exiled in Cuba, where the latter was to perish. Brandler returned to West Germany in 1949 and played a leading role in the Gruppe Arbeiterpolitik which stood in the tradition of the KPO, but he was never able to recover its former influence. Brandler died in 1967, but the group still exists and is based in Hamburg.