Кіріспе

2004 жылы Джонатан Глейзердің түсірген фильмі

«Туылу» – 2004 жылғы американдық психологиялық драмалық фильм, сценарийін Джонатан Глейзер бірлесіп жазып, режиссерлік еткен. Басты рөлдерде Николь Кидман, Лорен Бэкэлл, Кэмерон Брайт, Дэнни Хьюстон, Арлисс Ховард, Питер Стормаре, Тед Левин және Энн Хеч ойнаған. Фильм Аннаның қайтыс болған күйеуі Шонның он жасар бала ретінде қайта туған деген сенімге келгенін баяндайды. New Line Cinema компаниясы таратып шығарған «Туылу» 61-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетіліп, сыншылардың пікірін екіге бөліп, 20 миллион долларлық бюджетке қарсы 23,9 миллион долларлық табыс әкелді. Кидман «Драмадағы ең үздік әйел актриса» номинациясы бойынша «Алтын глобус» сыйлығына ие болды. Кейінгі жылдары фильм қайта қаралып, кейбір басылымдар оны шедевр деп таныды.

Сюжет

Шон мен Анна Нью-Йоркте тұратын ерлі-зайыптылар. Экранда "Сентрал Парктің" көріністері көрсетіліп жатқанда, Шонның көзге көрінбейтін аудиторияға лекция оқып, реинкарнацияға сенбейтінін түсіндіріп жатқаны естіледі. Лекциядан кейін ол жүгіріп бара жатып, құлап қалады да, өледі. Он жылдан кейін Анна өзінің жігіті Жүсіпке үйлену туралы ұсыныс жасайды. Шонның ағасы Клиффорд Аннаның үйлену тойына келгенде, оның әйелі Клара Аннаның сыйлығын орап қоюды ұмытып кеткенін айтып, өзін кешіреді. Бірақ ол бір кішкентай бала жасырын қарап тұрғанда, алғашқы сыйлықты тез арада көміп тастап, орнына жаңасын сатып алады. Кейіннен Аннаның анасы тойлаған кезде, жігіт жасырын кіреді. Алғашында Анна баланың өтінішін қабылдамайды. Бір күні Аннаға Жүсіптің қалыңдығы болмау туралы ескертуі жазылған хат келеді. Сол түні Анна мен Жүсіп хатты талқылайды. Жозеф үйдің күзетшісі жігітті білетінін және оның есімі Шон екенін білгендіктен, қосымша мәлімет алу үшін телефон соқты. Шон телефонға жауап бергенде, Джозеф төмен түсіп, онымен бетпе-бет келеді. Ол оны Шонның әкесіне апарады, ал олар үш Шонға Аннаны жалғыз қалдыруды бұйырады. Шон өз әңгімесін қайталаудан бас тартады, ал Анна Шонның әкесі қолында құлап жатқанын көреді. Шон Аннаның телефонына хабар қалдырады, оны анасы естіп қалады. Сол күні түскі асқа Шонның Аннамен саябақта кездескісі келетінін, оның қайда екенін білетінін айтады. Анна Орталық паркке асығып барады да, күйеуінің қайтыс болған жерінде Шонды күтіп отырғанын көреді. Ол жауап беруге дайын. Аннаның ағасы Боб, дәрігер, Шонмен сөйлесіп, жауаптарын таспаға түсіреді. Шон барлық сұрақтарға жауап береді, тіпті Анна мен Шонның жыныстық өмірі туралы жеке мәліметтерді береді. Шонды анасы Аннаға алып келеді және ол пәтердің бөліктерін анықтай алады. Аннадан басқалардың барлығы күмәнмен қарайды. Аннаның отбасы, әсіресе, Шонды менсінбей қараған әпкесі Лора, қатты уайымдайды. Анна күйеу жігітімен Шонға бармай қалғанда, Жүсіп тек жігіт үшін ғана емес, Аннаның өзін ерекше ұстағаны үшін де уайымдайды. Шонға физикалық шабуыл жасағанда, оның қызғанышы анық көрінеді. Шон қашып кеткенде, Анна оның соңынан еріп, Шон оны иығына сүйеді. Анна баланың әңгімесіне сеніп, Клара мен Клиффордпен кездесуді сұрайды. Клара Шонды есіктен кездестіріп, одан кейін келіп тұруын сұрайды. Ол Шонға Аннаның махаббат хаттары салынған рюкзак әкеледі. Бұл пакетті Клараның қызғанақ сыйлығы деп атаған еді, оны бала кешке жасырын тауып алып, оқып шықты. Клара Шон қайтыс болғанға дейін оның сүйіктісі болған, ол өзінің махаббатының дәлелі ретінде хаттарды ашылмаған күйінде берді. Клара Шонның Аннаны тастамайтынын қызғанышпен күткен еді, бірақ соңғы сәтте хаттарды Аннаға беру жоспарын тастады. Клара Шонға егер ол шын мәнінде реинкарнация болса, алдымен оған келетінін айтса, Шон шатасып, қашады. Анна Шонды тапқанда, ол қашып кетіп, заңдық жасқа толғанда үйленуге кеңес береді. Ол Аннаға оны жақсы көретіндіктен, қайта туылған Шон бола алмайтынын айтады. Анна Жозефтен кешірім сұрайды, олар жағажайда үйленеді. Шон Аннадан кешірім сұрап, неге оның күйеуі екеніне таңғалады. Анна рәсімнен кейін мұхиттың жағасына қайғы-қасіретпен қарай бастайды. Жүсіп оны тауып алып, құлағына бірдеңе құлақтап айтады.

Өндіріс

Режиссер Джонатан Глейзер «мәңгілік махаббат идеясы» және «жүрек сыры» туралы фильм түсіруге қызығушылық танытты. Сценарий жазылғанда ол әуесқойларға арналған оқиға немесе «паранормальді туынды» жасауға ниеттенбеді. Ол бастапқыда ертегі құрылымын көздеді. Фильм идеясы бір күні ас үйінде болғанда келді: «Кішкентай бала әйелге өзінің қайтыс болған күйеуі екенін айтады – және ол он жаста». Глейзер француз сценарисі Жан-Клод Каррьермен идеяны талқылау үшін, продюсерінің ұсынысымен Парижге барды. Каррьер Глейзерге сюжетті дамытуға көмектесіп, сценарий бойынша кеңесші ретінде жұмыс істеді. Актриса Николь Кидман сценарийді оқығаннан кейін, Глейзер режиссерлік еткенін білгенде фильмде ойнағысы келді, өйткені оның бұрынғы «Секс-бист» фильмін ұнатқан. Ол режиссерге фильмге қатысу туралы өтініш жасады. Бастапқыда ол қарсылық танытты, себебі «оның үлкен даңқы осы кейіпкердің нәзік бейнесіне зиян келтіруі мүмкін» деп ойлады. Кидманның сөзінше, Глейзер оған ұсақ-түйек, жеке реакциялар көрсетуді тапсырған. Ол кейіпкерге толыққанды берілді, сондықтан рөлден өзін ажырата алмады. Рөлге дайындалу үшін Кидман әкесінен айырылған екі досымен сөйлесіп, олардың жылдар өткен соң да сезімі өзгермегенін естіді. АҚШ және Канадада фильмнің тұңғыш аптасындағы көрсетілімі 12-орында болды, 550 кинотеатрда 1,3 миллион доллар табыс тапты.

Сыни жауап

"Туу" 61-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді, онда оның алғашқы баспасөз көрсетілімі кеңінен таралған ызылдаулар мен кінәлаулармен қарсы алынды. Metacritic, салмақты орташа есептеуді пайдалана отырып, 38 сыншының пікіріне негізделіп, фильмге 100 балдық шкала бойынша 51 бал берді, бұл "аралас немесе орташа" пікірлерді көрсетеді. Newsweek журналындағы шолуында Дэвид Ансен: "Сценарий – жалғандық. "Туу" абсурдты, бірақ керемет есімде қалады" деп жазды. Майкл О'Салливан The Washington Post газетінде былай деп жазды: "Маған ұнамайтыны – фильмнің авторлары метафизикалық идеяларын (тіпті махаббат тақырыбын да) дамыта алмай, түсініксіздікті жоюға тырысқандықтары". Нью-Йорк Daily News газетінде Джек Мэтьюс фильмді "көрнекі, баяу, ықпалсыз және кейде қорқынышты" деп сипаттады. Алайда, Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздан үш жарым жұлдыз берді және оны "Розмаридің баласына" теңеп: ""Туу" сенсациялық емес, керісінше, алаңдатарлық, сонымен қатар қызықтырақ, себебі ол жылдам әсерге емес, 10 жастағы бала Шон айтқандай сөйлейтін болса, не болар еді деген сұраққа жауап іздейді" деді. The New York Times газетіндегі шолуында А.О. Скотт Николь Кидманның актерлік шеберлігін жоғары бағалады: "Кидманның керемет нюанстары болмағанда, "Туу" өңкей, суық және сәл садистік сезім тудыруы мүмкін еді, бірақ ол өзін толығымен рөлге бергендіктен, фильм әсерлі де, жүрекке тиетін, операның үлкен, мазасыз жүрегі бар нәзік камералық туындыға айналады". "Туу" Slant Magazine журналының 2000-шы жылдардың ең жақсы фильмдері тізімінде 96-шы орынды иеленді. 2010 жылдың тамызында The Guardian газетінде жарияланған мақаласында киносыншы Дэвид Томсон фильмді "10 ұмытылған шедевр" тізіміне қосты. Фильм сыншылар мен көрермендер арасында пікір қақтығысын тудырды және көрсетілімге шыққанда көрермендер көптеп бармады, бірақ жылдар өте фильмге деген көзқарас өзгерді және Кидманның актерлік шеберлігі оның мансабындағы ең жақсы рөлдердің бірі деп танылды.

Дау

Фильм Кидман мен Брайттың бірге ваннада түскен, екеуінің де жалаңаш болған көрінісіне байланысты қырқыс дау тудырды. Глейзер бұл көріністің эротикалық немесе эксплуатациялық емес екенін мәлімдеді. "Адамдар оны көруден бұрын, оның әдепсіз болуы мүмкін деп ойлағанын түсіне аламын. Бірақ мен оның сондай болатынын білмедім". Фестивальде тағы дау туды, журналист Кидманды "экрандағы аңыз" деп сипаттағанда, оның әріптесі Лорен Бэколл: "Ол әлі бастаған", - деді. Кидман Бэколлдың сөздерін асыра бағалаған жоқ және: "Мен Голливудта үлкен жұлдыз сезінбеймін", - деді. Фильмнің "күтпеген аяғына" қатысты айтылған шағымдарды Роджер Эберт өзінің рецензиясында күмәндандырып, былай деді: "Соңында не болғанына екі мүмкін түсіндірме бар сияқты, бірақ екеуі де барлық фактілермен үйлеспейді".