Кіріспе

Қара және ақ фотосуретке дамытушы агент ретінде қолданылатын ароматикалық қосылысты азайту

Метол (немесе Элон) – формуласы [HOC6H4NH2(CH3)]2HSO4 болатын органикалық қосылыстың коммерциялық атауы. Бұл N-метиламинофенолдің сульфат тұзы. Бұл түссіз тұз – монохромды фотосуретте қолданылатын танымал фотодамытушы.

Синтез

N метиламинофенолды дайындаудың бірнеше әдістері бар. Ол N-4 гидроксифенилглициннің (Глицин) декарбоксилденуі нәтижесінде түзіледі. Гидрохинонды метиламинмен реакцияға түсіру арқылы да алуға болады.

Қолдану

Метол – үздіксіз тонды дамытуға арналған көптеген қолданбалар үшін тамаша дамытушы агент, және ол жарияланған дамытушы формулаларында, сондай-ақ коммерциялық өнімдерде кеңінен қолданылады. Дегенмен, Метолды қолданып жоғары концентрацияланған дамыту ерітінділерін жасау қиын, сондықтан көптеген Метол дамытушылары құрғақ химиялық қоспа түрінде жеткізіледі. Метол мен гидрохиноннан тұратын дамытушы MQ дамытушысы деп аталады. Бұл агенттердің үйлесімі дамыту активтігін арттырады, себебі екі агенттің бірлескен даму жылдамдығы, әрбір агентті жеке қолданғандағы жылдамдықтардың қосындысынан жоғары болады (суперадитивтілік). Бұл үйлесім өте әмбебап; Метол, гидрохинон және тежегіш мөлшерін өзгерту және pH деңгейін реттеу арқылы үздіксіз тонды дамытушылардың толық спектрін жасауға болады. Сондықтан, Метолдың осы түрі гидрохинон, Фенидон (Метолдан кейінірек ашылған) және Фенидон туындыларынан басқа көптеген дамытушы агенттерді ығыстырды. Белгілі формулаларға Eastman Kodak D 76 пленка дамытушысы, D 72 басып шығару дамытушысы және D 96 кинонегатив дамытушысы жатады.

Тарих

Алфред Богиш 1891 жылы Джулиус Хауфқа тиесілі химиялық компанияда жұмыс істеп, метилделген p-аминофенолдың p-аминофенолға қарағанда күштірек дамыту әрекеті бар екенін анықтады. Хауф бұл қосылысты дамытушы агент ретінде енгізді. Богиш пен Хауфтың алғашқы Metol-ының нақты құрамы белгісіз, бірақ ол амин тобынан гөрі бензол сақинасының орто-позициясында (p-амино-o-метилфенол) метилделген болуы ықтимал. Кейіннен Metol термині N-метилделген түрін білдіретін болды, ал o-метилделген түрі қолданыстан шықты. Aktien Gesellschaft für Anilinfabrikation (AGFA) бұл қосылысты Metol сауда атауымен сатты, ол ең көп таралған атауға айналды, одан кейін Eastman Kodak-тың Elon сауда атауы келді. 100 жылдан астам уақыт бойы осы мақсатта қолданылып келе жатқандықтан және көбінесе әуесқой фотографтар қолданғандықтан, Metol-мен байланысты денсаулық проблемалары туралы көптеген деректер бар. Бұл негізінен қолдар мен алқыздардың жергілікті дерматиті. Сонымен қатар, сезімталдық дерматитінің де белгілі бір дәлелдері бар, онда қайталап әсер ету дәрі-дәрмекке төзімді созылмалы жағдайды тудырады. Metol-дың жоғары коррозиялық ерітінділерде қолданылуы және қараңғы бөлмелерде дерматитке себеп болатын басқа материалдардың болуы – мысалы, алты валентті хром тұздары – денсаулыққа тигізетін әсерді күшейтеді.