Жоғарғы Бор кезеңінің құрылыс тісті сүтқоректілері: Meniscoessus туысы

Кіріспе

Көпқұрттылардың жойылған туысы

Meniscoessus – Солтүстік Америкада өмір сүрген жоғарғы кредалық кезеңдегі жойылған көпқұрттылар туысы. Ол Multituberculata отрядының мүшесі, Cimolodonta суботрядына және Cimolomyidae тұқымдастығына жатады. Көпқұрттылар – қазіргі кеміргіштердің экологиялық нишасын мекендеген алғашқы, кеміргіштерге ұқсас сүтқоректілер. Олар сүтқоректілер эволюциясының бастапқы кезеңінде дамып, динозаврлармен шамамен 100 миллион жыл бойы қатар өмір сүрген, креда-палеоген жойылған оқиғасынан өткен және палеогеннің соңына дейін сақталған, көбінесе нағыз кеміргіштермен ығыстырылған маңызды жаратылыстар. Meniscoessus жоғарғы креданың сантония, кампан және маастрихт дәуірлерінде өмір сүрген. Бұл көпқұрттылардың айқын түрлену кезеңі болды және сүтқоректілер динозаврлардың бәсекесінен өркендемей қалды деген жалған пікірге қарсы дәлелдерді ұсынады. Олар юдиттік, эдмонтондық және лансиан фауналық сатыларының көрсеткіш қазбалары ретінде қолданылады. Көптеген ертедегі сүтқоректілер сияқты, Meniscoessus қазбаларының көп бөлігі тістерден тұрады. Зофия Килан Яворовска мен Йорн Хурум оларды Cimolomyidae тұқымдастығының "ең жақсы зерттелген" өкілдері деп есептейді.

Тарих

Meniscoessus тұқымдасына Эдвард Дринкер Коуп 1882 жылы ат қойған. Осы тұқымдастың өкілдері бұрын келесі тұқымдармен жіктелген: Cimolomys (ішінара); Dipriodon; Halodon; Oracodon; Moeniscoessus; Selenacodon (ішінара); және Tripriodon. Осборн 1891 жылы көрсеткендей, бір жануардың әртүрлі тістерін, бір түрдің әртүрлі жекелерін талдау және бұрын жарияланған жарияланымдарды ескермеу салдарынан басымдық қағидасы бұзылып, көптеген қателіктер жіберілген. Бұл жағдайда кішкентай ет жейтін динозаврларға жататын тістермен шатасу мүмкін болған. Олар Dipriodon, Tripriodon және басқа да атаулармен, соның ішінде Triprotodon деп аталды. Кейіннен Ларами қабаттарынан табылған тістерге негізделген Paronychodon (Cope 1876) динозавр тұқымдасымен ұқсастықтар анықталды. Уақыт өте келе, көптеген атаулар P. тұқымдасымен синонимдестірілді. Алайда, қазір бұл nomen dubium деп есептеледі.

Түрлер

Meniscoessus collomensis – 1987 жылы Джейсон А. Лиллегравен атайды. Қазба қалдықтары алғаш рет Колорадодағы Уильямс Форк формациясының жоғарғы кредалық қабаттарында табылды. Ол Эдмонтония фауналық кезеңі үшін индекстік қазба ретінде пайдалы болып көрінеді. Оның салмағы шамамен есептелді. Meniscoessus conquistus – 1882 жылы Эдвард Дринкер Коуп атайды. Қалдықтары Колорадоның Маастрихт және Канаданың Сент-Мэри өзені формацияларында табылған. Коуп оны "австралиялық бандикут мөлшерінде" деп ойлады. M. conquistus – Meniscoessus туысының типтік түрі. Meniscoessus ferox – 1971 жылы Ричард С. Фокс атайды. Қалдықтары Канаданың Альберта штатындағы Өскемен сүт өзені формациясының Кампань қабаттарында табылған. 1968 жылы жиналған голотип Альберта университетінің коллекциясында сақталады. Meniscoessus intermedius – 1976 жылы Ричард С. Фокс атайды. Қалдықтар алғаш рет Альберта, Нью-Мексико, Юта және Вайомингтің Олдман формациясының Кампань және Маастрихт қабаттарында табылды. Оның салмағы шамамен 500 кг-ға тең, үлкен егеуқұйрықтың салмағындай. Олар туыстың ең көне мүшесі; олардың алғашқы пайда болуы қазбалық жазбада 86 миллион жыл бұрын, Сантония дәуірінде болған. Meniscoessus major – 1930 жылдары Лорис Шано Расселл атайды. Ол сондай-ақ Cimolomys major (Рассел 1936) деп те аталады. Бұл түрдің қалдықтары 79-69 миллион жыл бұрынғы Кампань және Маастрихт кезеңдерінің қабаттарында табылған. Бұл түрдің дене массасы шамамен 5 кг есептелді. Голотипі Альбертада сақталады. Meniscoessus robustus – 1889 жылы Отниел Чарльз Марш атайды. Вайоминг, Монтана, Оңтүстік Дакота және Альберта штаттарының Кампаньяннан Маастрихт қабаттарына дейін қалдықтар табылған. Альбертадағы бір жерден алынған, кейін Креда кезеңінің соңындағы (Лансиан фауналық кезеңі) немесе Палеоценнің басындағы (Пуэркан) болуы мүмкін даулы мысалдар бар. Марш бұл организмдердің тірі кезде "тышқаннан" "бұршақтан" "қоянға" дейін өлшемдері болғанын ойлады. Бұл түрдің салмағы шамамен есептелді. Марш өзінің 1889 жылғы жұмысында бірнеше жаңа таксондарды ашқанын мәлімдеді, бірақ Осборн көптеген түрлер қазіргі M. robustus-қа ұқсас деп сенді. Meniscoessus seminoensis – 1998 жылы Джелин Дж. Эберл мен Джейсон А. Лиллегравен атайды. Қалдықтар Вайомингтегі Феррис формациясының Маастрихт қабаттарының Лансиан фауналық кезеңінде табылды. Семино тауларының жанында төменгі жақ сүйегінің сынығы табылған, ол түрге осылай ат қойылды. Бұл жаңа түрдің 4-ші премоляр (P4) ерекшелігі бар және M. robustus-қа жақын ұқсастығы бар. Оның дене массасы шамамен 400 кг есептелді.

Meniscoessus collomensis – Named by Jason A. Lillegraven in 1987. Fossil remains were first found in Upper Cretaceous strata of the Williams Fork Formation in Colorado. It appears useful as an index fossil for the Edmontonian faunal stage. It weighed an estimated Meniscoessus conquistus – Named by Edward Drinker Cope in 1882. Remains were found in Maastrichtian strata of Colorado and St. Mary River Formation of Canada. Cope thought it "was about the size of the Australian bandicoot." M. conquistus is the type species of the genus Meniscoessus. Meniscoessus ferox – Named by Richard C. Fox in 1971. Remains were found in Campanian strata of the Upper Milk River Formation of Alberta, Canada. The holotype, collected in 1968, is in the University of Alberta collection. Meniscoessus intermedius – Named by Richard C. Fox in 1976. Remains were first found in Campanian and Maastrichtian strata of the Oldman Formation of Alberta and New Mexico, Utah, and Wyoming. It is estimated to have weighed about , as much as a large rat. They are the oldest member of the genus; their first appearance in the fossil record was 86 Million Years ago, during the Santonian age. Meniscoessus major – Named by Loris Shano Russell in the 1930s. It is also known as Cimolomys major (Russell 1936). Fossils of this species have been found in Campanian and Maastrichtian aged strata, from 79 69 Million years ago. The body mass of this species is estimated at The holotype is in Alberta. Meniscoessus robustus – Named by Othniel Charles Marsh in 1889. Fossils have been found from Campanian to Maastrichtian strata of Wyoming, Montana, South Dakota and Alberta. There are controversial examples from one site in Alberta that may either be late Cretaceous(Lancian faunal stage) or early Paleocene(Puercan). Marsh thought that these organisms ranged from "rat" to "squirrel" to "rabbit" in size when they had lived. The weight of this species is estimated to have been about Marsh claimed discoveries of several new taxa in his 1889 work, but Osborn believed that many were synonymous with what is now M. robustus. Meniscoessus seminoensis – Named by Jaelyn J. Eberle and Jason A. Lillegraven in 1998. Remains were found in the Lancian faunal stage of the Maastrichtian strata of the Ferris Formation in Wyoming. A lower jaw fragment was found near the Seminoe Mountains, for which the species was named. It has a close resemblance to M. robustus, with the new species distinguished by its characteristic 4th premolar
(P4). It was estimated to have a body mass of

Бірнеше басқа атаулар да қолданыста болған, мысалы Meniscoessus bustus және Meniscoessus coelatus. Біріншісі, бәлкім, M. robustus түрінің нұсқасы болса, екіншісі динозавр тістерімен байланысты болған сияқты.