Кіріспе

Майлс Дэвис альбомы «Birth of the Cool» – американдық джаз трубашысы және оркестр жетекшісі Майлс Дэвис 1957 жылғы ақпанда Capitol Records лейблі арқылы шығарған жинақ альбом. Ол 1949 және 1950 жылдары Дэвистің лейблі үшін үш сессияда жазған он бір тректі қамтиды. 1948 жылға қарай Дэвис үш жыл бойы бибоппен ойнаған, бірақ ол Гиллеспи мен Паркер сияқты музыканттардың жылдамдығы мен диапазонына жете алмады, сондықтан аспабының ортаңғы диапазонында ойнауды жөн көрді. 1948 жылы Дэвис Паркер квинтеті ішіндегі қарым-қатынастардың шиеленісуіне алаңдап, топтан шығып, жаңа музыкалық ұжым іздеуге кірісті. Сонымен қатар, аранжировщик Гил Эванс Манхэттендегі 55-ші көшеде, 52-ші көшедегі джаз клубтарынан үш блок қашықтықта орналасқан шағын пәтерінде, бірдей ойлы, болашаққа бағытталған музыканттардың бас қосуларын ұйымдастыра бастады. Эванс 1940-жылдардың ортасында Клод Торнхилл оркестрі үшін бибоп пьесаларын оркестрлеуімен джаз әлемінде танымал болды. Ашық есік саясатын ұстана отырып, Эванстың пәтері 1940-шы жылдардың соңындағы Нью-Йорктегі көптеген жас джаз өнерпаздарына қонақжайлық етті. Жиынға қатысушылар джаздың болашағы, соның ішінде жаңа дыбыспен ұсынылатын жаңа топ туралы пікір алмасты. Джаз тарихшысы Тед Джиояның сөзінше:
[Қатысушылар] қазіргі заманғы музыканың дыбысын өзгертетін құралдар жиынтығын жасап дамытып жатты. Бірлесіп жұмыс істеу барысында олар еуропалық импрессионист композиторларынан алынған көптеген гармонияларға сүйенді. Олар жаңа аспаптық текстураларды зерттеді, үлкен оркестрлер дәстүрлі түрде итермелеу және қарсыласу бөлімдерімен жасағандай, мүйіздің дауыстарын бір-біріне қарсы қоюдың орнына, хор сияқты үйлестіруді ұнатты. Олар музыканың темпін төмендетіп, импровизацияға лирикалық көзқараспен қарасты.

Жазу

The nonet Capitol үшін үш сессияда, шамамен бір жарым жыл ішінде он екі трек жазды. Дэвис, Ли Кониц, Джерри Маллиган және Билл Барбер – үш сессияның барлығында ойнаған жалғыз музыканттар болды, бірақ құрам тұрақты болды (бірнеше әндерде фортепианоның болмауы және "Darn That Dream" әніне Кенни Хагудтың қосылуын есептемегенде). Бірінші сессия 1949 жылдың 21 қаңтарында өтті, төрт трек жазылды: Муллиганның "Jeru" және "Godchild", сондай-ақ Льюистің "Move" және "Budo". Джаз сыншысы Ричард Кук Capitol жақсы старт алғысы келгендіктен, нонеттің шағын репертуарындағы ең тартымды әндерді алдымен жазды деп болжайды. Сол күні Кай Виндинг тромбонда Звериннің орнын басты, Аль Хейг Льюистің орнына, ал Джо Шульман бас гитарада МакКиббонның орнын басты. Екінші жазба күні үш айдан кейін, 1949 жылдың 22 сәуірінде өтті, ол кезде Дэвис Фэтс Наварроның орнын Тодд Дамерон тобында Чарли Паркермен ауыстырды. Топ студияға бес ауыстырумен келді: тромбонда Дж. Дж. Джонсон, француз мүйізінде Сэнди Сигельштейн, бас гитарада Нельсон Бойд, барабанда Кенни Кларк және пианинода Джон Льюис. Бұл сессияда нонет Муллиганның "Венера де Мило", Льюистің "Руж", Каризидің "Израиль" және "Boplicity" әндерін жазды, бұл ән Дэвис пен Эванстың бірлескен жұмысы, "Клео Генри" псевдонимімен жазылған. Топ 1950 жылдың 9 наурызына дейін студияға қайта оралмады. Дэвис екінші және үшінші жазба күндері арасында топты репетицияларға немесе тікелей өнер көрсетулерге шақырмады. 1950 жылдың наурыз айында Муллиганның "Darn That Dream", "Rocker" және "Deception" әндері, сондай-ақ Эванстың Чамми Макгрегордың "Moon Dreams" әуеніндегі аранжировкасы жазылды, бұл әуен 1944 жылы V Disc-те Гленн Миллер мен AAF тобымен джаз стилінде шығарылған болатын. Топтың құрамында Гюнтер Шулер француз мүйізінде және Аль МакКиббон бас гитарада болды. Хагуд "Darn That Dream" әніне вокалмен оралды.

Музыка және стиль

Дэвис нонетінің ерекшеліктерінің бірі – жұп аспаптарды пайдалану. Мұның мысалы ретінде Джон Льюис аранжировкалаған "Move" шығармасын тыңдауға болады. "Move" әнінде Льюис мелодияны труба мен альт-саксофон дуэтіне береді, баритон саксофон мен туба контрапунктты қамтамасыз етеді, ал тромбон мен валторна гармонияны толықтырады. Джерри Маллиганның "Jeru" шығармасы нонеттің тағы бір айрықша белгісін көрсетеді: мүйіздердің біртілді дыбысын және бай гармониясын пайдалану. Альбом дәстүрлі боптан едәуір алшақтыққа ұшса да, жазбаларда боп стиліне жақын туындылар бар, мысалы, "Budo" әнінде топ Дэвис, Маллиган, Кониц және Виндингтің сололарын басып, бибоптың басты аранжировкасына ұқсас құрылымды ұсынады.

Торнхиллдің ықпалы

Birth of the Cool дыбысына ең үлкен ықпал еткендердің бірі – топ жетекшісі Клод Торнхилл және оның оркестрі болды. Торнхиллдің тобынан Ли Кониц, Билл Барбер, Джерри Маллиган және Гил Эванс шықты. Майлс Дэвис Кониц, Барбер, Маллиган және Эванстың құрамын "ең ұлы топ" деп атады, ол тек "Билли Экстиннің Бёрдпен бірге құрған тобына" екінші орында тұрды. Эванстың сөзінше: Майлз Джерри екеуміз Клод үшін жазған кейбір туындыларды ұнатыпты. Майлс сессиясының аспаптық құрамы, Торнхилл тобы қолданған барлық гармонияны жеткізе алатын ең аз аспаптар саны болғандықтан осылай қалыптасты. Майлс осы үнмен өзінің музыкалық тілін ойнағысы келді. Дэвис 18 мүшелі Торнхилл оркестрін тым ауыр деп есептеді, сондықтан қалаған дыбысын алу үшін топты екіге бөлуге шешім қабылдады. Аранжировщиктер ретінде Эванс пен Маллиган екеуі де өздерінің дыбыстарын жасаудағы үлесі үшін Торнхиллге алғыс айтты.

Қабылдау және мұра

Royal Roost-тағы топтың тұңғыш өнер көрсетуіне жағымды, бірақ сақтықпен қабылданды. Алайда, Nonet-тің қысқа ғана мерзімінде Roost-тың бас орындаушысы болған Каунт Бейси, топтың дыбысына көбірек құлық танытты: «Сол баяу үнділер естігенде, қызық та, жақсы да болды. Олар не істеп жатыр екенін әрқашан түсінбедім, бірақ тыңдадым, және маған ұнады». The New Yorker журналының классикалық музыка сыншысы Уинтроп Сарджент, топтың дыбысын «ұлы көркем поэзия сезіміне және тондық түстерге ерекше ұқыппен қараушы импрессионист композитордың жұмысына» теңеді. «Музыка джаз емес, жаңа Морис Равельдің музыкасына көбірек ұқсайды, ол жаз емес». Ол жазбаны жаз деп мойындамаса да, оның «тартымды және қызықты» екенін, сондай-ақ бибопқа жаңа және тиімді балама ұсынғанын мойындады. 1957 жылы Birth of the Cool альбомы жарық көргеннен кейін Down Beat журналы альбомның «заманауи камералық джаздың маңызды бағытына терең ықпал еткенін» жазды. Альбомдағы бірнеше әндер, мысалы Каризидің «Израиль» әні, жаз стандартына айналды. Альбом «Өлмей тұрып тыңдаған 1001 альбом» кітабына енгізілді. Birth of the Cool Колин Ларкиннің «Барлық уақыттың 1000 үздік альбомы» 3-ші басылымында (2000) 349-шы орынды иеленді. Майлс Дэвис Nonet-тің көптеген мүшелері салқын джазда сәтті мансапқа қол жеткізді, атап айтқанда Джерри Маллиган, Джон Льюис және Ли Кониц. Маллиган Калифорнияға көшіп, пианиносыз квартетте трубашы Чет Бейкермен бірігіп, кейіннен Concert Jazz Band құрды. Льюис «Modern Jazz Quartet» музыкалық директоры болып, салқын джаздың ең ықпалды тобының біріне айналды. Эванс Дэвиспен «Miles Ahead» және «Sketches of Spain» альбомдарында қайта жұмыс істеді. Capitol Records сол кезде Nonet жазбаларының сатылымына көңілі толмады және Дэвиске келісімшартты ұзартуды ұсынбады. Оның орнына Дэвис жаңа джаздық арнайы лейблмен, Prestige-пен келісім шарт жасасты, ол үшін 1951 жылы өзінің алғашқы альбомын жазды.

Жолдар тізімі

Егер басқаша көрсетілмесе, композитордың өңдеуі.