Жорж Шарль де Геккерен д’Антес: Пушкинмен қарым-қатынасы және өмірі

Кіріспе

Француз әскери офицері және саясаткер (1812–1895)

Барон Жорж Шарль де Хикерен д’Антес (туған Жорж Шарль д’Антес; 5 ақпан 1812 – 2 қараша 1895) – француз әскери офицері және саясаткер. Екінші француз империясының сенаторы қызметін атқарғанмен, Д’Антес көбінесе 1837 жылы болған дуэльде орыс ақыны Александр Пушкинге қаза таптыруымен белгілі.

Мансап

Колмарда алты баланың тұңғышы ретінде, эльзас аристократтарының отбасында дүниеге келді. Ол әскери карьера жасауға тағдырланғандықтан, Францияның ең беделді әскери академиясы – Сент-Сирге жіберілді. 1830 жылы кавалерия офицері ретінде шілде революциясы кезінде Карл X партиясын қолдады. Карл X жер аударылғаннан кейін д’Антес шілде монархиясында қызмет етуден бас тартып, әскерден кетіп, Эльзастағы әкесінің үйіне қайтты. Француз үкіметі шетелде қызмет етуге рұқсат бергендіктен, азаматтығын жоймай, алдымен Пруссияға, содан кейін Ресейге аттанды. Санкт-Петербургте императордың сарай гвардиясына корнет болып қабылданды. Екі жылдан кейін, 1836 жылы, лейтенант атағын алды. Оның отбасылық байланыстары мен сұлу келбеті Санкт-Петербург жоғары қоғамына жол ашты. Сол жерде ол голланд елшісі барон Хикеренмен танысты, ол ұзақ хат алмасып, Эльзасқа сапар шеккеннен кейін д’Антестің әкесіне оны өзінің мұрагері ретінде қабылдауды ұсынды. Нидерланд королінің келісімінен кейін Жорж Шарль д’Антес Жорж Шарль де Хикерен д’Антес есімін алды. Принц А. Трубецкойдың жазбаларында: «Д’Антес өте зиянсыз және жас адамға лайықты әзілдерімен танымал болды, бірақ кейінірек білген бір жағдайдан басқа. Білмеймін, ол Хикеренді алды ма, әлде Хикерен оны алды ма… Қалай болғанда да, Хикеренмен қарым-қатынаста ол әрқашан пассивті рөлде болды». Д’Антес Пушкин және оның әйелі Натальямен танысты, ол әдемі және сүйкімді жас әйел болды, оның көптеген жанкүйерлері болды. Бастапқыда Пушкин д’Антеске достықпен қабылдады, бірақ ол Натальяға құда түсуге тырысты, тіпті оны ұятқа қалдыратын жағдайларға да соқты. Біраз уақыттан кейін Пушкинге қарсы анонимді мақаланың бірнеше көшірмесі, соның ішінде Пушкинге жетті. Мақалада Пушкинге «Құмарлықтар орденінің орынбасары және тарихшысы» деген лақап аттары берілген. Пушкин Хикеренді мақаланың авторы деп айыптады, бірақ нақты автор анықталған жоқ. Сарапшылар Хикереннің авторлығын жоққа шығарды, өйткені француз тілінде жазылған мақалада ана тілінде сөйлейтін адам үшін ең болмағанда, қателер болды, ал дипломат үшін мұндай авторлық өте тәуекелді болар еді. Осы күрделі оқиғадан кейін д’Антес 1837 жылдың 10 қаңтарында Натальяның қарындасы Екатерина Гончароваға үйленді. Д’Антестің Натальяның әпкесіне үйленуі Натальяға құда түсуге тырысқаны туралы қауесеттерді жоққа шығару мақсатымен жасалғаны айтылады. Дегенмен, бұл екі жаңа ағайынды арасындағы жанжалды тоқтатуға жеткіліксіз болды. Екатеринаға үйленгеннен кейін д’Антес Натальямен қарым-қатынасын жалғастырып, жаңа дуэльге шақыруға себеп болды. 1837 жылдың 27 қаңтарында д’Антес бірінші болып атып, Пушкинге ішекке қатысты жарақат салғаннан кейін, ол жанға қиын жарақат алды. Дуэльде тәжірибелі болған Пушкин көтеріліп, д’Антеске атқан, бірақ оны оң қолына жеңіл жарақаттады. Өлім төсегінде жатқан Пушкин д’Антеске барлық кінәсін кешірді. Пушкин екі күннен кейін қайтыс болды, ал д’Антес Санкт-Петербургтегі Петр мен Павел бекінісіне қамалды. Ресейде дуэль заңсыз болды, сондықтан д’Антес сотқа шақырылды, бірақ император оны кешірді. Әскери шенінен айырылып, шекараға дейін сүйреп әкеліп, Ресейден мәңгілікке кетуге бұйрық берді. Берлинде оған әйелі қосылды, екеуі Францияға, оның әкесінің туған жеріне оралды. Ол жерде сәтті саяси мансабын бастады: алдымен жергілікті жиналыстың президенті, содан кейін 1848 жылдан 1852 жылға дейін Ұлттық құрылтайдың мүшесі, ал соңында 1852 жылдан 1870 жылға дейін сенатор болып тағайындалды. Әйелі 1843 жылдың 15 қазанында төртінші баласын туған кезде қайтыс болды. Ол 1895 жылдың 2 қарашасында Сульц-Оберлессас (Soultz Haut Rhin) отбасылық үйінде қайтыс болды, ол кезде Германия империясының құрамында болды.

Born in Colmar to aristocratic Alsatian parents, the first boy among six children, he was destined for a military career. He was therefore sent to Saint Cyr, the premier French military academy, and, in 1830, as cavalry officer, he supported Charles X's party during the July Revolution. After the exile of Charles X, d'Anthès refused to serve under the July Monarchy, resigned from the army and withdrew to his father's home in Alsace. As he was authorized by the French government to serve abroad without losing his nationality, he set off first for Prussia, then for Russia. In St. Petersburg, he succeeded in entering the Knights Guards of the Empress as cornet. Two years later, in 1836, he became lieutenant. His family ties and good looks gave him access to St. Petersburg high society. It was there that he met the Dutch plenipotentiary to the court, Baron Heeckeren, who, after a lengthy correspondence and a journey to Alsace, proposed to d'Anthès's father that he adopt his son as his own heir. After the agreement of the King of the Netherlands, Georges Charles d'Anthès took the name of Georges Charles de Heeckeren d'Anthès. According to a booklet written by Prince A. Trubetskoy: " d'Anthès was known for his antics, quite inoffensive and appropriate to youths except the one, of which we learnt much later. I don't know what to say: whether he took Heeckeren or Heeckeren took him [ ] All in all, [ ] in the intercourse with Heeckeren he was ever a passive partner." D'Anthès met Pushkin and his wife, Natalia, a beautiful and flirtatious young woman who had many admirers. In the beginning, Pushkin took to d'Anthès amicably, yet the latter chose to court Natalia, and in a compromising way. Soon after, a number of Pushkin's closest friends, as well as Pushkin himself, received copies of an anonymous lampoon on Pushkin. The lampoon was a mock letter awarding Pushkin the title of Deputy Grand Master and Historiographer of the Order of Cuckolds. Pushkin accused Heeckeren of being the lampoon's author, though the true author has never been established. Expert research ruled out Heeckeren authorship as the lampoon (written in French) contained errors extremely unlikely for a native speaker, and such authorship would have been too risky for a diplomat. In the complicated affair that ensued, D'Anthès married Natalia's sister, Yekaterina Goncharova, on 10 January 1837. It has been suggested that d'Anthès's engagement and marriage to Natalia's sister was devised to contradict society gossip that he was in pursuit of Natalia. In any event, this was not enough to settle the conflict between the two new brothers in law. After marrying Yekaterina, D'Anthès continued to behave provocatively with Natalia, instigating a new duel challenge. On the evening of 27 January 1837, d'Anthès fired first, mortally wounding Pushkin in the stomach. Pushkin, who had fought several duels, managed to rise and shoot at d'Anthès, but only wounded him lightly in the right arm. As he lay on his deathbed, Pushkin sent a message to d'Anthès pardoning him of any wrongdoing. Pushkin died two days later, after which d'Anthès was imprisoned at Peter and Paul Fortress in St. Petersburg. Dueling was illegal in Russia, and d'Anthès was called to court, but he was pardoned by the Emperor. Stripped of his rank, he was escorted back to the frontier and ordered to leave Russia permanently. In Berlin, he was joined by his wife, and the couple returned to France, in his father's region. There he began a successful political career: as first president of the local assembly, then member of the National Constituent Assembly from 1848 to 1852, and, at last, irremovable senator from 1852 to 1870. His wife died on 15 October 1843 while giving birth to their fourth child. He died on 2 November 1895 at his family house of Soultz Haut Rhin (Sulz/Oberelsaß), then part of the German Empire.