Кіріспе

Испандық көп күндік жол велосипеді жарысы

Баск елінің туры (ресми атауы: Itzulia Basque Country) – жыл сайын сәуір айында испандық Баск елінде өткізілетін көп күндік жол велосипеді жарысы. Бұл UCI World Tour күнтізбесіне кіретін жарыстардың бірі. Баск елі таулы аймақ болғандықтан, жарыста көбінесе тегіс кезеңдер аз болады, сондықтан бұл жарыс мықты тауға көтерілуге бейім жатқандарға арналған. Жарыс 200 км-ден аспайтын қысқа кезеңдерімен және тік көтерілімдерімен ерекшеленеді. Жарыстағы көтерілімдер басқа көп күндік жарыстармен салыстырғанда тым биік болмаса да, кәсіби велосипед спортындағы ең тік көтерілімдердің қатарына жатады, олардың кейбіреулерінде 20%-дан жоғары еңіс бар учаскелер кездеседі.

Тарих

Баск елінің алғашқы турының тарихы қиын болды, 1924 және 1935 жылдар аралығында Испания азамат соғысы оны толығымен жойғанға дейін сегіз рет өткізілді. Осы ерте басылымдардың бірі Эрнест Хемингуэйдің 1926 жылғы «Күн де шығады» романында сипатталған. 1952 жылы Эйбар велосипед клубы (бұрын Испанияның алғашқы ұлттық көпкүндік жарысы, Vuelta a España Gran Premio República-ның демеушілері) өздерінің 25 жылдығын тойлау үшін Gran Premio de la Bicicleta Eibarresa деп аталған үш күндік жаңа жарысты ұйымдастырды. Бұрынғы француз ұлттық чемпионы Луи Капут тұңғыш рет бұл жарысты жеңіп алды. 1969 жылы ұйымдастырушылар жарысты (сол кезде бес кезеңнен тұратын) IX Vuelta al País Vasco XVIII Bicicleta Eibarresa деп жариялап, Bicicleta Eibarresa-ны Баск елінің қайта жандануымен бірге өткізілетін турына біріктірді. Дегенмен, Bicicleta Eibarresa-ның нәтижелері (Вуэльта-а-Испания жеңімпаздары Хесус Лороньо мен Рольф Вольфшольді қамтиды) Баск елі турының тарихының бір бөлігі ретінде мойындалмайды. Эйбар велосипед клубы 1973 жылғы жарыстан кейін жарысқа бақылауды тоқтатты, бірақ Bicicleta Eibarresa атауын сақтап, оны кейде басқа, төмен деңгейдегі жарыстарды насихаттау үшін қайта қолдануға мүмкіндік берді. Баск елі турының алғашқы жеңімпазы француз Франсис Пелиссиер болды, ал «заманауи» турдың (1969 жыл) алғашқы жеңімпазы да француз Жак Анкетил еді. Тур тарихындағы ең сәтті велошабандылар – испан Хосе Антонио Гонсалес, ол 1972, 1975, 1977 және 1978 жылдары төрт рет жеңіске жетті, сондай-ақ испан Альберто Контадор, ол 2008, 2009, 2014 және 2016 жылдары да төрт рет жеңіп алды. 1969 жылы қайта жаңғырғаннан бері, COVID-19 пандемиясы салдарынан 2020 жылды қоспағанда, жарыс жыл сайын өткізіліп келеді. 2022 жылдан бастап жарысқа UCI әйелдер әлемдік турының бөлігі – Itzulia Women де қатысады. Жеңімпаз дәстүр бойынша марапаттау салтанатында баск шапанын киеді.