Кіріспе

Уильям Фолкнердің романы, фильмге бейімделуі.

«Шаң арасындағы бұзушы» – 1948 жылы американдық жазушы Уильям Фолкнер жазған қылмыс романы. Оқиға Миссисипи штатында өрбітеді, және ақ нәсілді адамды өлтірген деген айыппен сотталатын афроамерикалық фермердің тағдыры төңірегінде айналады.

Шолу

Роман Лукас Бошампқа, ақ адамды өлтірді деген айыппен сотталған қара фермерге арналған. Ол қара және ақ жасөспірімдер мен ескі әдет-ғұрыпты сақтайтын оңтүстік отбасының әйелінің күш-жігері арқасында ақталады. Бұл роман Фолкнердің Оңтүстік жазушысы ретінде Оңтүстік аймағындағы нәсілдік мәселелерге жауабы ретінде жазылған. "Тұңға шапқан кісі" әңгімелеу стиліндегі сана ағыны әдісін қолдануымен ерекшеленеді. Романға Америка Азамат соғысы туралы оңтүстік халқының естеліктерінен алынған ұзақ үзінділер кіреді, олардың бірін Шелби Фут Кен Бернстің 1990 жылғы "Азамат соғысы" деректі фильмінде келтірген. Лукас Бошамп және оның әйелі Молли кейіптері Фолкнердің "Go Down, Moses" атты әңгімелер жинағында алғаш рет пайда болды. 1999 жылы Фолкнердің "Лукас Бошамп" атты әңгімесі жарық көрді. Гавин Стивенс кейіпкері Фолкнердің "Кышқардың гамбиті" (1949) атты әңгімелер жинағында басты кейіпкер ретінде бейнеленген. "Тұңға шапқан кісі" 1949 жылы Кларенс Браунның режиссерлігімен бір аттас фильмге айналдырылды, MGM Фолкнерге 50 000 доллар төлегеннен кейін. Фильм Фолкнердің туған қаласы Миссисипи штатының Оксфорд қаласында түсірілді. 1950 жылы Фолкнер "қазіргі американдық романға орасан зор және ерекше көркемдік үлес қосқаны үшін" әдебиет саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Нобель сыйлығы оның "Тұңға шапқан кісі" романы үшін емес, оның шығармашылығының тұтас үлесі үшін берілді.

Талдау

Романды қазіргі заманғы тұрғысынан қарастырған Эудора Велти оның юморын атап өтті. Дейтон Колердің 1949 жылғы мақаласы кітаптың америкалық Оңтүстіктегі афроамерикандықтарды мойындауын көрсетті. Джон Э. Бассетт бұл романды "Гэвин мен Чик арқылы қазіргі Оңтүстік расизмін зерттеуге жасалған тырысқан әрекет" деп бағалады. Жан Э. Грэм роман барысында Гавин мен Чиктің контрастты риторикалық стильдерін талқылады. Тисьен Мари Сассубр романды америкалық Оңтүстіктегі линч мәселесімен байланысты әлеуметтік проблемалар және афроамерикандықтарға қатысты американдық федералдық заң аясында қарастырды. Д. Хатчинсон романның біріктіретін әдеби тәсілдерін түсіндірді. Питер Ж. Рабиновиц Фолкнердің детективтік жанрды қолдануын, Достоевскиймен салыстыра отырып, "жаңалықтар романы" тұрғысынан талдады.