Ланселот: Жаман жасалған Шығайыр

Кіріспе

Т. Х. Уайттың романы

"Жаман жасалған рыцарь" – британдық жазушы Т. Х. Уайттың "Бір кезде және болашақ патша" сериясының үшінші кітабы. Алғаш рет 1940 жылы жарық көрген, бірақ қазіргі кезде көбінесе осы романның барлық төрт кітабын қамтитын жинақталған басылымдарында ғана таба аласыз.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Жау салт атты" романының көп бөлігі Камелотта өтеді және сэр Ланселоттың оқиғалары, қауіп-қатерлері мен қателіктері туралы айтады. Батырлық танытқан болса да, Ланселот сұмдық пен маймыл секілді, өзін Шевалье маль фет ("Жауыздықтан шыққан салт атты") деп атайды. Бала кезінде Ланселот Артур патшаны жақсы көретін және Дөңгелек үстелдің салт аттысы болуға үйренген. Ол Артурдың салт аттыларының бірі болып, сол кезде патшаның жақын досы болады. Бұл Артурдың жаңа әйелі Гвиневраға қызғанышпен қарағандықтан, кейбір шиеленістерге әкеледі. Күйеуін қуанту үшін Гвинера Ланселотпен достыққа түсуге тырысады және екеуі ақырында ғашық болады. Т. Х. Уайттың ертегі нұсқасында Ланселот пен Гвиневренің құмар махаббаты баяндалады. Ланселоттың Артур патшамен достығы мен оның патшайыммен махаббат қатынасы арасындағы шиеленісті сюрприз жасайды. Бұл оқиға "Төңгелек үстелдің" ыдырауына әкеліп, "Желдегі шам" атты тетралогияның соңғы кітабындағы трагедияның басталуына себепші болады. Ланселот Кемелоттан мұқтаж адамдарға көмек көрсету үшін кетеді. Жол бойында ол ағашқа көтеріліп, күйеуінің қашып кеткен соқасын құтқаруды өтінген әйелмен кездеседі. Ол қаруын шешкеннен кейін күйеуі пайда болады және Ланселоттан қаруын алып тастауын талап еткенін айтады, сонда ол рыцарьды өлтіре алады. Ланселот жеңіліске ұшыраса да, оны өлтіріп, әйеліне: "Жаспа, жылама. Күйеуің ақымақ, сен - қатал. Мен кешірім сұрамаймын" (бірақ ол өзін кешірімді деп санайды). Кейін ол өз әйеліне неке адалдығын бұзғаны үшін оны өлтіруге тырысқан еркекке тап болады. Ланселот айыпталудан бас тартқан әйелді қорғауға тырысады, бірақ ер адам әйеліне бас кесуді шешеді. Содан соң жігіт Ланселоттың аяғына жығылып, қайырымдылық сұрайды. Кейінірек бұл еркек әйелінің басын Рим папасына алып барып, кешірім сұрауы керек деп жазаланатыны белгілі болады. Ақырында Ланселот қалаға келеді, онда тұрғындар оған мұнарада тұтқындалған Элейн есімді жас әйелді құтқаруды сұрайды. Мұнара буға толы, ол қайнап тұрған суға толы ваннада отыруға мәжбүр болады. Ол қызды құтқарып, әкесі оны түнде қалдырады. Қызметшілер Элейнмен бірге Ланселотты мас етіп, оны Гвинера үйде екен деп алдап, жоспар жасайды. Таңертең оянғанда, ол Элейнмен бірге ұйықтағанын біледі. Қыздығын жоғалтып алғаннан ашулы, ол сондай-ақ керемет жасау қабілетінен айырылды деп санайды, және Элейннің балалы болуы мүмкін деген ойдан қорқып, ол кетеді. Ол Гвиневерге жалғандықты мойындайды, ол оны кешіреді. Кейіннен олар Элейннің балалы екенін біледі, оны Галахад (Ланселоттың шынайы аты) деп атайды. Ол баланы Камелотқа Ланселотқа көрсету үшін алып келеді және олар Галахадпен бірге уақыт өткізеді. Гвинера бұған қатты ашуланып, Ланселот ашуланып, қамалдан қашады. Екі жылдан кейін оны Елейннің әкесі табады, ол оны танымайды және Елейн оны танығанға дейін ақымақ ретінде ұсталады. Ол Элейнмен бірге біраз уақыт тұрады, бірақ кейін Камелотқа қайта оралады. Галахад есейгенде Камелотқа ерлікпен тағайындауға әкелінеді. "Зұлымдық жасаған салт атты" да Қасиетті Граальға деген ізденіспен айналысады. Артур қылмыстың төмендеуі Дөңгелек үстелдің салт аттыларына бұрынғы әдеттеріне қайта оралуына себеп болғанын байқайды, әсіресе Гавайн, Агравайн және Мордред, аналарын патша Пеллинордың ұлдарының бірімен бірге төсекте көріп, екеуін де өлтіреді. Жоғарғы билік иелеріне жаңа мақсат беру үшін Артур оларды Қасиетті Гралды табуға жібереді. Ізденіс сэр Галахад, сэр Персиваль, сэр Борс және сэр Пеллинор қызы Граалды тапқанда аяқталады. Сэр Ланселот төрт адамды бөлмеде Грааль, қарт адам және басқа бірнеше салт аттылармен бірге көреді, бірақ ол бөлмеге өзі кіре алмайды. Бір салт атты Граалды Англияға әкелуге болмайтынын хабарлап, қайтып келеді. Нәтижесінде сэр Галахад және басқа салт атты оны Бабылға әкелді (солардың ешқайсысы Англияға да қайтып келе алмады). Сэр Пеллинордың қызы өліп бара жатқан ханшайымды емдеу үшін өз қанын алуға рұқсат берген кезде қайтыс болды. Элейн Ланселот оған онымен тұрақты тұру үшін қайтып келмейтінін айтқаннан кейін өзін-өзі өлтіреді. Кітап Ланселоттың керемет жасауымен аяқталады, тіпті ол пәк болмаса да, бұл әдеттегі талап.

Much of The Ill Made Knight takes place mainly in Camelot, and tells of the adventures, perils and mistakes of Sir Lancelot. Despite being the bravest of the knights, Lancelot is ugly and ape like, and calls himself the Chevalier mal fet, "The Ill Made Knight". As a boy Lancelot loved King Arthur and trained to be a knight of the Round Table. When he arrives and becomes one of Arthur's knights he also becomes the king's close friend. This causes some tension, as he is jealous of Arthur's new wife, Guinevere. In order to please her husband Guinevere tries to befriend Lancelot and the two eventually fall in love. T. H. White's version of the tale elaborates on the passionate love of Lancelot and Guinevere. Suspense is provided by the tension between Lancelot's friendship for King Arthur and his love affair with the queen. This affair leads inevitably to the breaking of the Round Table and sets up the tragedy that is to follow in the concluding book of the tetralogy, The Candle in the Wind. Lancelot leaves Camelot to aid people in need. Along the way he meets a woman who begs him to climb a tree and rescue her husband's escaped falcon. After he removes his armour and does so the husband appears and reveals that he wanted Lancelot to remove his armour so that he can kill the knight. Despite being at a disadvantage, Lancelot manages to kill the man and tells the wife: "Stop crying. Your husband was a fool and you are a bore. I'm not sorry" (though he reflects that he is). Later he comes across a man attempting to murder his wife for adultery. Lancelot attempts to protect the woman, who denies the charge, by riding in between the two, but the man manages to cut off his wife's head. The man then throws himself at Lancelot's feet and asks for mercy. It is revealed later that the man is punished by being charged to take his wife's head to the Pope and ask for forgiveness. Finally, Lancelot comes to a town where the inhabitants beg him to rescue a young woman named Elaine, who is trapped in a tower. The tower is full of steam and she is forced to sit in a tub of boiling water. He manages to save her and her father has him spend the night. The servants and Elaine devise a plan in which the servants get Lancelot drunk and trick him into thinking that Guinevere is in the house. When he awakens in the morning he discovers that he has slept with Elaine. Furious at the loss of his virginity, which he believes has also cost him the ability to work miracles, and frightened at the thought that Elaine might have a baby, he leaves. He confesses the affair to Guinevere, who forgives him. They later discover that Elaine has a baby, which she names Galahad (Lancelot's real name). She brings the baby to Camelot to show to Lancelot and together they spend time with Galahad. Guinevere is furious at this and Lancelot goes mad and runs from the castle. Two years later he is found by Elaine's father, who does not recognise him, and is kept as a fool until Elaine recognises him. He lives with Elaine for some time, but then returns to Camelot. When Galahad grows older he is brought to Camelot to be knighted. The Ill Made Knight also deals with the quest for the Holy Grail. Arthur notices that the drop in crime has caused the Knights of the Round Table to fall back into their old habits, especially Gawaine, Agravaine, and Mordred, who find their mother in bed with one of King Pellinore's sons and murder both of them. In order to give the Knights a new goal Arthur sends them to find the Holy Grail. The quest ends when Sir Galahad, Sir Percival, Sir Bors, and Sir Pellinore's daughter find the Grail. Sir Lancelot sees the four in a room, with the Grail, an old man, and several other knights, but he is unable to enter the room himself. One of the knights returns with the news that the Grail could not be brought to England and as a result Sir Galahad and the other knight brought it to Babylon (and neither of them could return to England as well). Sir Pellinore's daughter died when she allowed her blood to be taken to cure a dying princess. Elaine commits suicide after Lancelot tells her that he will not return to stay with her permanently. The book ends with Lancelot performing a miracle, even though he is not a virgin, which is the usual requirement for being able to do so.

Басқа шығармалардағы сілтемелер

Лернер мен Лоуэның "Камелот" мюзиклі көбінесе Т.Х. Уайттың "Жаман жасалған рыцарь" және "Желдегі шам" шығармаларына негізделген.

Цитаталар

Бала [Ланселот] өзінде бір нәрсенің дұрыс емес екенін сезді. Өмірінің бойы – тіпті әлемді мойнына ілген ұлы адам болған кезде де – ол осы кемшілікті сезінетін: жүрегінің түбіндегі бір нәрсені білетін, ұялатын, бірақ түсінбеген нәрсе. Бізге оның құпия сақтаған жеріне араласудың қажеті жоқ.