Кіріспе

Лион-ла-Форет (ljɔ̃s la fɔʁɛ) – Францияның Нормандия аймағындағы Эр департаментіндегі коммуна. Лион-ла-Форет Лион орманы мен оның бокажының, сондай-ақ іргелес Пейс-де-Брей аймағының нәтижесінде ерекше тарихи географиясымен, сәулетімен және қазіргі заманғы мәдениетімен ерекшеленеді.

География

Лион-ла-Форе Руаннан және Гизордан қашықтықта орналасқан. Бұрынғы атауы: Saint Denis en Lyons. Лион бастапқыда Licontio /Ligontio орманының атауы болған, бұл, болжам бойынша, кельт түбірі lic/lig-ге негізделген, ол өзен атауында да кездеседі: la Lieure Licoris / Ligoris. Осы түбір Лоир өзені < Лигер және Беверлидегі (Йоркшир) лей сөзінде де бар – кельт bibro licos > ежелгі ағылшын beofor (қасқыр) және licc (ағын) сөздерінен шыққан.

Тарих

Лиондағы герцогтік резиденция туралы алғашқы мәлімет 936 жылы Нормандия герцогы I Вильгельм болған кезде кездеседі. Лион-ла-Форест қамалы XII ғасырдың басында Англияның I Генриімен, сондай-ақ "Генри Боклерк" деп те аталатын, салынды. Ол 1135 жылы "көп мөлшерде лампарей жегеннен" қайтыс болды деседі. 1193 жылы қала мен қамалды Франция королі II Филипп Август басып алды, бірақ келесі жылы Англия королі I Ричард тұтқыннан босап, Лионды қайтаруға қол жеткізді; Англия королі мен Нормандия герцогы 1198 жылға дейін жиі тоқтады. 1202 жылы II Филипп Август қаланы қайта басып алды, одан кейін бірнеше француз патшалары Лион орманының сұлулығына және жақсы аң ауру жерлеріне қызығушылық танытты. 1359 жылдан 1398 жылға дейін Лионның кастеляндық иелігі Франция королі VI Филипптің жесірі болғаннан кейін Наварраның Бланшасының күйеулік үлесінің бір бөлігі болды. 1403–1422 жылдары ол король Карлдың әйелі Бавариялық Изабеоның күйеулік үлесі болды. 1419 жылы жүз жылдық соғыс барысында ағылшындар Лионды басып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл аймақ F. F. E. Йо Томас және Андре Деваврин агенттерін парашютпен түсіру үшін пайдаланылды.

Тұлғалар

Англияның Генрих I 1135 жылы 1 желтоқсанда Лион-ла-Форетте (кейін Сен-Дени-ан-Лион аталған) "шамшыраларды тым көп жегеннен" (олар оған өте ұнаған) кейін тамақ улануынан қайтыс болды. Бірнеше шамшыра түрлерінің, соның ішінде Каспий шамшырасының (Caspiomyzon wagneri), өзен шамшырасының (Lampetra fluviatilis және L. planeri) және теңіз шамшырасының (Petromyzon marinus) шырыны мен сарысуы уытты екені белгілі және оларды пісіру және жеу алдында мұқият тазалау қажет. Лион-ла-Форет Филипп IV-нің палата төрағасы және министрі Энгерран де Мариньидің (1260–1315) туған жері болды. Сондай-ақ, француз ақыны Исаак де Бенсареданың (1612–1691) туған жері де осы шаһар. Ол театрлық пьесада әйелдердің лесбияндық қатынастарын алғашқылардың бірі болып көрсеткен француз зиялыларының бірі болды. Морис Равел 1917 жылдан 1922 жылға дейін Лионға көп рет сапар шекті. Ол Лион-ла-Фореттегі ескі сарайлардың бірі – Ле-Фрезде Купериннің қабірін қоса алғанда, музыка жазды. Классикалық концерт пианисі Моник де Ла Брухольлери (1915–1972) өмірінің соңына дейін отбасымен бірге осы жерде тұрды. Француз баритоны Жерар Сузай (1918–2004) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Льер өзенінің жағасындағы Фонтанерседе біраз уақыт тұрды. Эмиль Жак Рульманн (1879–1933) – танымал француз жиһаз және интерьер дизайнері. Оның үйі оның өмірі мен шығармашылығына арналған бірнеше жариялымдарда сипатталған. Суретші Пол Эмиль Писсаро (Камиль Писсароның кіші ұлы) 1922 жылдан бастап бірнеше жыл осы жерде тұрды, үй сатып алып, бағын өзінің тәрбиешісі Клод Монеге жасатты.