Кіріспе

Бұрынғы француз провинциясы (1360–1482)

Анжу герцогтігі (/UK/'/ɑ̃//ʒ//uː//, /'/æ̃//ʒ//uː/, /US//ɑ̃/'/ʒ//uː//, /'/æ//n//(//d//) /ʒ//uː//, /'/ɑː//n//ʒ//uː/; ɑ̃ʒu; Andegavia) – Лоараның төменгі ағысында орналасқан француз провинциясы. Оның астанасы Анже қаласы болды, ал аумағы шамамен Анже епархиясымен бірдей болды. Анжу батысында Бретаньмен, солтүстігінде Мэнмен, шығысында Туренмен, оңтүстігінде Пуатумен шектесетін. «Анжулық» деген сөз анжевин, ал Анжу тұрғындары анжевиндер деп аталады. 1482 жылы герцогтік Франция Корольдігінің құрамына еніп, Анжу герцогтігі деген атпен Корольдіктің провинциясы болып қалды. 1791 жылы Франция департаменттерге бөлінгеннен кейін провинция таратылып, алты жаңа департаментке бөлінді: Deux Sèvres, Indre et Loire, Loire Atlantique, Maine et Loire, Sarthe және Vienne.

Анжу герцогтігі

Анжу графтығы 1205 және 1246 жылдар аралығында корольдік доменімен біріктірілді, содан кейін корольдің інісі Карл I Анжуға қарасты болды. Бұл екінші Анжу әулеті, Капетия әулетінің бір тармағы, Неаполь және Сицилия тақтарында, сондай-ақ Хорватия мен Венгрияның ортақ тағында орналасты. Анжу 1328 жылы қайтадан корольдік доменіне қосылды, бірақ 1360 жылы король ұлы Луи I Анжу үшін Анжу герцогтығы ретінде бөліп алынды. Валуа әулетінің бір тармағы болған үшінші Анжу әулеті де біраз уақыт Неаполь Корольдігін биледі. Герцогтар бұрынғы графтар сияқты дербестікке ие болды, бірақ герцогтық көбінесе корольдік домен сияқты басқарылды және корольдық үкімет герцогтар қатысқан кезде герцогтық билігін жиі жүзеге асырды. 17 ақпан 1332 жылы Филипп VI оны ұлы Иоанн Игіге сыйлады, ол өз кезегінде (22 тамыз 1350 жылы) патша болғаннан кейін графтықты екінші ұлы Луи I-ге берді және 25 қазан 1360 жылы патент арқылы Франция жұртында герцогтық мәртебесіне көтерді. Луи I, кейіннен Прованс графы және Неапольдің титулды патшасы болды, 1384 жылы қайтыс болды, оның орнына ұлы Луи II отырды, ол өз күш-жігерінің көп бөлігін Неапольге қатысты мақсаттарына жұмсады және Анжу әкімшілігін толығымен әйелі Арагондық Иоланданың қолына тапсырды. Ол қайтыс болғаннан кейін (29 сәуір 1417), ол кішкентай ұлы Луи III-нің қамқорлығын өз мойнына алды және регент ретінде герцогтықты ағылшындардан қорғады. Неапольді бағындыруға өзін арнаған Луи III 1434 жылдың 15 қарашасында мұрагер қалдырмай қайтыс болды. Анжу герцогтығы оның ағасы Ренеге, Луи II мен Арагондық Иоланданың екінші ұлына көшті.

Анжу провинциясы

Ренедің Анжуда ұзақ тұрмаған алдыңғыларынан айырмашылығы, 1443 жылдан бастап ол оған жиі сапарлар жасады, ал Анжедегі сарайы Франция патшалығының ең сәнді сарайларының біріне айналды. Бірақ оның ұлы Жан 1470 жылдың желтоқсанында күрт қайтыс болғаннан кейін, Рене, себептері толыққанды түсініксіз болғандықтан, резиденциясын Провансқа көшіріп, Анжуды мүлдем тастап кетуге шешім қабылдады. Барлық мүлкін тізімдеп, 1471 жылдың қазан айында ең құнды қазыналарын алып, герцогтіктен кетіп қалды. 1474 жылдың 22 шілдесінде ол өсиетнама жасап, оның мұрасын немересі Рене II Лотарингиялық және оның жүйесі Шарль II, Мэн графы арасында бөлді. Бұл туралы естіген король Луи XI, король Ренедің бір әпкесінің ұлы, өзінің үміттерінің толыққанды орындалмағанын көріп, Анжу герцогтігін басып алды. Ол оны ұзақ сақтамады, бірақ 1476 жылы Ренемен келісіп, Рене оны мұрагерлік етіп қалдыру шартымен қайтарып берді. Бірақ соңғысының қайтысымен (1480 жылдың 10 шілдесі) ол Анжуды қайтадан патшалық доменіне қосты. Кейін король Франциск I герцогтікті өз анасы Луиза Савойға 1515 жылдың 4 ақпанындағы патент арқылы қайтадан берді. Ол 1531 жылдың қыркүйегінде қайтыс болғаннан кейін герцогтік патшалық иелігіне қайта оралды. 1552 жылы Генрих II оны өз ұлы Генрих Валуаға аппанаж ретінде берді, ол 1574 жылы Генрих III атағымен патша болғаннан кейін, оны өзінің бауыры Францискке, Аленсон герцогына, Лош маңындағы Болие шартында (1576 жылдың 6 мамырында) берді. Франциск 1584 жылдың 10 маусымында қайтыс болды, ал бос аппанаж патшалық доменінің бір бөлігіне айналды.

Үкімет

Бастапқыда Анжу Орлеан аймағының gouvernement (немесе әскери басқару) құрамына кірді, бірақ 17 ғасырда жеке аймақ болып бөлінді. Дегенмен, Самур және Самурои, үшін король Генрих IV 1589 жылы Дуплесси Морнейдің пайдасына тәуелсіз әскери генерал-губернаторлық лауазымын құрған, Революцияға дейін жеке gouvernement болып қала берді, оған Анжудан басқа Пуату және Миребале аймақтарының бір бөліктері де кірді. Турдың генералитетіне (әкімшілік аймақ) қарасты Анжу, Революция қарсаңында бес сайлаудан (сот округтерінен) тұрды: Анжер, Боге, Самур, Шато-Гонтье, Монтрей-Белле, сондай-ақ Ла-Флеш және Ришелье сайлауларының бір бөлігі. Қаржылық жағынан ол «үлкен габель» елдерінің құрамына кірді және он алты арнайы соттан немесе greniers à sel (тұз қоймаларынан) тұрды: Анжер, Боге, Бофорт, Бургиль, Канде, Шато-Гонтье, Шоле, Краон, Ла-Флеш, Сен-Флорант-ле-Вейль, Ингранд, Ле-Люд, Пуансе, Сен-Реми-ла-Варенн, Ришелье, Самур. Таза сот әкімшілігі тұрғысынан Анжу Париж Парламентіне бағынды; Анжер президенттік соттың ордасы болды, оның құзыреті Анжер, Самур, Боге, Бофорт және Ришелье герцогтығын қамтыды; сонымен қатар Шато-Гонтье және Ла-Флеште де президенттік соттар болды. 1790 жылдың 26 ақпанында Конституциялық Ассамблея Францияны департаменттерге бөлу туралы қаулы қабылдағанда, Анжу және Самурои, кейбір аумақтарды қоспағанда, қазіргі Мэн-э-Луар департаментін құрды. Франция Корольдығы тұсында Анжу іс жүзінде Анжер епархиясымен бірдей болды, солтүстігінде Мэн, шығысында Турен, оңтүстігінде Пуату (Пуатье) және Мож, ал батысында Нант графтығы немесе Бретань герцогтығымен шектеседі. Дәстүрлі түрде Анжу төрт табиғи аймаққа бөлінді: Богео, Жоғарғы Анжу (немесе Сегреен), Мож және Самурои. Ол қазіргі Мэн-э-Луар департаментінің басым бөлігін алып жатыр. Солтүстікте оған Краон, Канде, Базуж (Шато-Гонтье), Ле-Люд кірді; шығыста Шато-ла-Вальер және Бургиль қосылды; ал оңтүстікте Монтрей-Белле, Вихиер, Шоле және Бопрео қалалары, сондай-ақ Иронн мен Туэ өзендерінің арасындағы Луараның сол жағындағы аудандар жетіспеді, олар Мож аймағын құрады.

Анжу аймағы

1791 жылы провинциялық жүйе тоқтатылғаннан бері "Анжу" атауы бұрынғы герцогтік пен провинция орналасқан аймақты атау үшін қолданылып келеді. Бұл аймақ шамамен бірнеше аймақтармен шектеседі: Майенн-Анжевин (солтүстік-батыс), Жоғарғы Анжу (солтүстік-орталық), Сегрин (батыс), Баугеоис (шығыс), Ле-Мож (оңтүстік-батыс) және Сомюр (оңтүстік).