Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Формула 1 Гран-приі, Формула 1 жарысы
Formula One Grand Prix
the Formula One race
Мексика Гран-приі (lang es), қазіргі уақытта Мексика қаласы Гран-приі (lang es) деген атаумен өтіледі, Мексика қаласындағы Autódromo Hermanos Rodríguez трассасында өткізілетін мотор спорты жарысы. Ол алғаш рет 1962 жылы чемпионатқа кірмейтін жарыс ретінде ұйымдастырылды, ал 1963–1970 және 1986–1992 жылдары чемпионат жарысы ретінде өткізілді. Гран-при 2015 жылы Мексика қаласы трассасында қайтадан ұйымдастырылды.
The Mexican Grand Prix (lang es), currently held under the name Mexico City Grand Prix (lang es), is a motor racing event held at the Autódromo Hermanos Rodríguez in Mexico City. It first appeared as a non championship event in 1962 before being held as a championship event in 1963–1970 and 1986–1992. The Grand Prix returned in 2015 at the Mexico City circuit.
Магдалена Мишука (1962-1970)
Мексика Гран-приі алғаш рет 1962 жылғы 4 қарашада Магдалена Микшука трассасында өткізілді. Бұл трасса Мексикадағы алғашқы халықаралық жарыс трассасы болды және Италияның Милан қаласындағы Монца сияқты, ірі қаланың орталық бөлігіндегі саябақта салынған, бұл жағдайда Мексика астанасы Мехико қаласы. Жарыс теңіз деңгейінен 2240 м (7340 фут) биіктікте өткізілді, бұл жарысқа ерекше қиындықтар тудырды, сондай-ақ ұзақ, 180 градусты, аз бұрылысты және жылдам Пералтада бұрышы, трассаның астындағы топырақтың үнемі өзгеруі де жарысқа қиындық қосты. Бұл кезеңдегі Мексика Гран-приі әрқашан қазан айының соңында өткен маусымның соңғы Гран-приі болды. Бірінші жарыс, чемпионатқа кірмейтін, бірақ күшті халықаралық қатысушыларды тартқан жарысты Team Lotus командасының жүргізушісі Джим Кларк жеңіп алды, ол командаласы Тревор Тейлордың көлігін басқарды. Жарыс кезінде жас мексикалық жұлдыз Рикардо Родригес қаза тапты, ол Роб Уокер командасының Lotus 24 машинасымен Пералтадада жаттығу кезінде апатқа ұшырады. Келесі жылы Формула-1 әлем чемпионаты келді, Кларк тағы да жеңіске жетті, Хуан Мануэль Фангионың бір маусымдағы ең көп жеңіс рекордын теңестірді. 1964 жылы жүргізушілер мен конструкторлар чемпионаттары үшін күрес болды. Британдық жүргізушілер Кларк, Джон Суртис және Грэм Хиллдің барлығының мүмкіндігі болды, Хилл кестеде көш бастады, ал Ferrari, BRM және Lotus конструкторлар чемпионатына таласты. Ferrari Лоренцо Бандиниге командаласы Суртиске жол беруге белгі берді, ол солай жасады, және Суртис Гурниден кейін екінші орынға ие болып, чемпиондықты бір ұпаймен жеңіп алды; Ferrari конструкторлар чемпионатын жеңіп алды. 1965 жылы америкалық Ричи Гинтер Honda командасы үшін жеңіске жетті, бұл жапондық компанияның Формула-1-дегі алғашқы жеңісі болды. Кларк 1967 жылы үшінші Мексика Гран-приін жеңіп, 2019 жылға дейін жарыстың ең көп жеңімпазы атанды. 1968 жылы үш жүргізуші жарысқа жүргізушілер чемпионатында жеңіске жету мүмкіндігімен келді: Хилл, оның отандасы Джеки Стюарт және жаңа зеландиялық және әлем чемпионы Денни Хулм. Жарыс Хилл мен Стюарт арасында тікелей күрес болды; шотландтық Хилл оны басып өткенше бірнеше айналымда көш бастады. Хулм үшінші орында болды, бірақ артқы серпімділігі бұзылып, 11-ші айналымда апатқа ұшырады. Швейцариялық Джо Сифферт жарысқа араласып, көш бастады, бірақ газ тросі жыртылғандықтан, ол қақпаққа кіруге мәжбүр болды. Стюарт кейін қозғалтқышы істен шығып, басқару және отынмен қамтамасыз ету мәселелерін бастан кешірді. Хилл ешқандай қиындыққа тап болмады және жеңіске жетіп, екінші жүргізуші чемпионы атағын жеңіп алды. 1968 және 1970 жылдары көпшілікке бақылау жасау іс-шараның тоқтатылуына себеп болды. 1970 жылы Педро Родригесті көруге шамамен 200 000 адам жиналды, бұл рекордтық көрсеткіш болды, бұл ресми қызметкерлерді жарыстың басталуын бір сағатқа кешіктіруге мәжбүр етті, өйткені олар көпшілікті бақылауға тырысты. Бір кезде бір ит жолдан өтіп бара жатып, Стюартқа соқты. Жарыс барысында көрермендер жарысқа бөтелкелерді лақтырып жіберді. 1992 жылғы жарыс наурыз айына ауыстырылды, ал сол жылдың 20 ақпанында Мехико қаласының ауасы рекордтық деңгейге жетті. Қалалық билік қызметкерлері мемлекеттік көліктердің жартысына және техникаға көшелерге шығуға тыйым салған төтенше шараларды қолданды; бұл жағдай Мехиконың таулармен қоршалған аңғарда орналасқанымен, ластанған ауаның басқа жаққа таралуына кедергі келтіреді. Бұл Мексика Гран-при комитетінің трассаның 1992 жылға дайын болуын қамтамасыз етуіне қосымша қысым жасады. Жолға кейбір қауіпсіздік шаралары енгізілді, оның ішінде Пералтададағы бұрылыстың тіктеп салуын азайту, бұрышты сәл баяулату; бұл бұрыстың кіреберісінен айналып өтуді болдырмау үшін, парктегі бейсбол стадионы арқылы Пералтаданың ортасына баратын жолды жасау арқылы жасалды. Трасса жүргізушілер арасында танымал болғанымен, олар баспасөзге берген сұхбаттарында трассадағы барлық жерде кездесетін және ауыр дөңгелектер туралы шағымданады, олар одан әрі нашарлап, бұрынғыдан да нашар болды. Тіпті Пералтада өте дөңгелек болды және Манселл жаттығу кезінде апатқа дерлік ұшырады. Осы алаңдаушылықтарға қарамастан, сол жылы жарыс жалғасты және Уильямстың командаластары Манселл мен Патрезе жарыста басым болды. Сенна тағы да жаттығу кезінде ауыр апатқа ұшырады, бұл жолы жылдамдықты есесінен. Сенна машинаны тосқауылдандырған бірқатар сұмдықтар сериясына ұшырады, ол бақылаудан шығып, жолдан шығып, бетон қабырғаға соқты. Бірақ трассаның жағдайы, Мехико қаласының құлдырауы, ауаның ластануымен қатар, қала халқының тез және тұрақсыз өсуі Формула-1-ді қайтадан тастап кетуге мәжбүр етті.
The Mexican Grand Prix was first held on 4 November 1962 at the Magdalena Mixhuca circuit. The circuit was the first international racetrack in Mexico, and like Monza in Milan, Italy, it was built within a park in the center part of a major city, in this case the Mexican capital of Mexico City. The race provided unique challenges for racing, standing at 2,240m (7,340 ft) above sea level, as well as the long, 180 degree, lightly banked and fast Peraltada corner that finishes the lap, in addition to being a bumpy racetrack from actively shifting soils beneath the circuit. The Mexican Grand Prix of this period was always the season finale Grand Prix, held in late October. The first race, a non championship affair which attracted a strong international entry, was won by Team Lotus with Jim Clark taking over the car of teammate Trevor Taylor to claim the win; Clark was black flagged after receiving a push start at a confused race start. The meeting was marred by the death of young Mexican star Ricardo Rodríguez, killed in practice in a Rob Walker run Lotus 24 on the Peraltada. The Formula One World Championship arrived the following year with Clark winning again, equalling Juan Manuel Fangio's record of most victories in a single season. 1964 saw the battle for both the Drivers' and Constructors' championships. British drivers Clark, John Surtees and Graham Hill all arrived with a chance, with Hill leading the table, and Ferrari, BRM and Lotus were in contention for the Constructors' Championship. Ferrari signalled Lorenzo Bandini to let teammate Surtees through, which he did, and Surtees finished second behind Gurney to win the championship by one point; Ferrari won the Constructors' Championship. American Richie Ginther took victory for Honda in 1965, the Japanese company's first win in Formula One. Clark won his third Mexican Grand Prix in 1967, making him the most frequent winner of the race as of 2019. In 1968, three men again came into the race with a chance of winning the Drivers' Championship: Hill, his countryman Jackie Stewart, and New Zealander and defending world champion Denny Hulme. The race was a straight fight between Hill and Stewart; the Scotsman led for several laps until Hill passed him. Hulme was running third, but he had a rear suspension failure and crashed on Lap 11. Swiss Jo Siffert decided to get in on the mix and took the lead, but he had to pit with a broken throttle cable. Stewart then fell back when his engine started to misfire, and he experienced handling and fuel feed problems. Hill had no problems and took victory and his second driver's championship. Crowd control in 1968 and 1970 contributed to cancellation of the event. In 1970, a record crowd of approximately 200,000 arrived to see Pedro Rodríguez, forcing officials to delay the race start by an hour as they struggled to control the crowd. At one point, a dog ran across the track and was hit by Stewart. During the race, spectators threw bottles on the track. For the 1992 season, the race had been moved further forward to March, and on 20 February of that year, Mexico City's air pollution had reached a record level. City officials had imposed emergency measures banning half of government cars and equipment from the streets; this was not helped by the fact that Mexico City is situated in a valley surrounded by mountains, which restricts polluted air to travel elsewhere to dissipate. This put extra stress on the Mexican Grand Prix committee to ensure the track was ready for 1992. Some safety measures had been implemented to the track, including further easing of the banking at Peraltada, making the corner a little slower; this was done to avoid bypassing the entry to this corner via making an alternate route to the middle of the Peraltada through the park's baseball stadium. Although the circuit was popular with drivers, they complained during interviews with the press about the ubiquitous and severe bumps on the circuit, which had decayed even further and were worse than before even the Peraltada was very bumpy and Mansell nearly crashed there during practice. Despite these concerns, the race that year went ahead and saw Williams teammates Mansell and Patrese dominate the race. Senna had another bad accident during practice, this time at the fast Esses Senna went over a nasty series of bumps that unsettled the car to the point where Senna lost control, went off the track and hit a concrete wall; he had minor injuries but qualified sixth and took part in the race. But the state of the track, the decline of Mexico City itself, not only with air pollution problems but also a rapid and unstable city population increase, saw Formula One leave again.
Жоқ болуы (1993-2014 жж.)
2002 жылы Мексика Гран-приі Champ Cars үшін Autódromo Hermanos Rodríguez трассасының көп өзгертілген нұсқасында қайта жандандырылды, оның ішінде Peraltada бұрылысы екіге бөлінді. Бұл алты жылға созылды, осы кезеңде Себастьен Бурдей келесі алты жарыстың жартысын жеңіп алды. 2003 жылы Мексика Гран-приінің Формула-1 күнтізбесіне 70 миллион долларлық, "Мантарайя" деп аталған жаңа трассада қайта оралуы мүмкін деген әңгімелер тарады, ол Канкусқа жақын салыну жоспарланған. 2005 жылы Кинтана-Роо штатының губернаторы Мексиканың 2006 жылғы F1 маусымының күнтізбесінде Гран-приге ие болатынын мәлімдеді. Алайда, сол жылдың соңында трасса салынатын жердің дұрыс иесіне тиесілігі туралы пікірталас туындағандықтан жоспар тоқтатылды. 2006 жылғы АҚШ Гран-приінен кейін Берни Экклстоун Мексика Гран-приінің 2009 жылғы F1 маусымында қайта оралатынын хабарлады, бірақ бұл жарияланымнан кейін ештеңе іске аспады.
2002 saw the revival of the Grand Prix of Mexico for Champ Cars on a much modified version of the Autódromo Hermanos Rodríguez circuit, which included cutting the Peraltada in half. This was a six year stay, which saw Sébastien Bourdais win half of the six races that followed. Rumors first surfaced in 2003 that the Mexican Grand Prix might return to the Formula One calendar at a new $70 million circuit, dubbed "Mantarraya", to be built near Cancún. In 2005, the governor of Quintana Roo state said that Mexico would have a Grand Prix on the calendar for F1 season of 2006. The plan was halted later that year as a debate arose about whether the land the circuit was to be built on was properly owned by the right people to do so. After the 2006 United States Grand Prix, Bernie Ecclestone announced that the Grand Prix of Mexico would return for the F1 season of 2009 season, but nothing further came from the announcement.
2011 жылдың тамызында Карлос Слим Домит жаңару жоспарларын жариялады. 2013 жылдың тамызында «жоғары деңгейдегі дереккөздер» Мексика Гран-приінің 2014 жылғы Әлем чемпионатына уақытша енгізілуі мүмкін екенін айтты. 2014 жылғы маусымның алдын ала күнтізбесі 2013 жылдың қыркүйегінің басында таралды, онда 2014 жылдың 9 қарашасы Мексика Гран-приіне белгіленді, бірақ трасса көрсетілмеді және шара «растауға жатады» деп ескерілді. 2013 жылдың 5 желтоқсанында FIA 2014 жылғы Формула-1 маусымының ресми күнтізбесін жариялады, бірақ Мексика Гран-приі онда болған жоқ. Содан кейін FIA Герман Родригес трассасын Формула-1 стандартына келтіруге жеткілікті дайындық уақыты болмағандықтан Мексика Гран-приінің 2015 жылға шегерілгенін хабарлады. 2014 жылдың шілдесінде Экклстоун 2015 жылдан бастап Мексика Гран-приін қабылдау үшін Герман Родригес трассасымен 5 жылдық келісімге қол қойғанын растады. 2014 жылдың 3 желтоқсанында FIA 2015 жылдың 1 қарашасында өтетін Мексика Гран-приін көрсететін 2015 жылға арналған бекітілген күнтізбесін жариялады. Неміс Нико Росберг 2015 жылы «Мерседес» командасымен жарыста жеңіске жетті. 2019 жылдың 14 мамырында Мексика қаласының мэрі Клаудия Шейнбаум 2019 жыл Мексика Гран-приі үшін соңғы жыл болатынын мәлімдеді, себебі 400 миллион MXN (20,865 миллион АҚШ доллары) төлемақы «Tren Maya» жобасына бағытталатын болады. Бұл жарыс жергілікті экономикаға 8,4 миллиард MXN пайда әкеледі деп есептеледі. Алайда, 8 тамызда Мексика Гран-приі 2022 жылға дейін күнтізбеде қалатыны хабарланды, бірақ Мексика қаласы үкіметінің қолдауын көрсету үшін «Мексико Сити Гран-приі» деп аталатын болады. 2020 жылғы жарыс 1 қарашада «Мексико Сити Гран-приі» атымен жоспарланған, бірақ Америкадағы (Солтүстік және Оңтүстік Америкадағы басқа жарыстармен бірге) саяхат шектеулеріне байланысты 24 шілдеде тоқтатылды. Сөйтіп, 2021 жылғы жарыс «Мексико Сити Гран-приі» атауымен өткізілген алғашқы шара болды. 2022 жылдың 28 қазанында «Мексико Сити Гран-приі» 2025 жылға дейін күнтізбеде қалу үшін келісімді ұзартқаны туралы хабарланды.
In August 2011, Carlos Slim Domit revealed plans for a revived race. In August 2013, it was suggested by "high level sources" that the Mexican Grand Prix could be on the provisional 2014 World Championship calendar. A preliminary draft calendar for the 2014 season, circulated in early September 2013, assigned 9 November 2014 for the Mexican Grand Prix, but did not specify a circuit and noted that the event was "subject to confirmation". On 5 December 2013, the FIA released the official 2014 Formula One season calendar, and the Mexican Grand Prix was not on the calendar; then the FIA announced that the Mexican Grand Prix was postponed to 2015 due to lack of sufficient preparation time to upgrade the somewhat run down Hermanos Rodríguez circuit to Formula 1 working standards. In July 2014, Ecclestone confirmed that he had signed a 5 year deal for the Hermanos Rodríguez track to host the Mexican Grand Prix, starting in 2015. On 3 December 2014, the FIA published a confirmed calendar for 2015 showing the 2015 Grand Prix of Mexico on 1 November 2015. German Nico Rosberg won the 2015 event in his Mercedes. On 14 May 2019, Mexico City mayor Claudia Sheinbaum announced that 2019 would be the last year for the Grand Prix of Mexico because the MXN $400 million (US$20.865 million) fee was to be invested in the Tren Maya. It is estimated that the race generates MXN $8,400 million to the local economy. However, on 8 August it was announced that the Mexican Grand Prix would remain on the calendar until 2022, though it would be renamed to "Mexico City Grand Prix", in order to emphasize the support from the government of Mexico City. The 2020 edition was scheduled on 1 November under the name of "Mexico City Grand Prix", but cancelled on 24 July because of travel restrictions in the Americas (along with the other races in North and South America). The 2021 event therefore became the first event to take place under the Mexico City Grand Prix moniker. On 28 October 2022, it was announced that the Mexico City Grand Prix had signed an extension to stay on the calendar until 2025.