Кіріспе
Австралияның Квинсленд штатындағы Мортон шығанағында орналасқан арал, Солтүстік Страдброк аралы (Jandai: Minjerribah), бұл аралды көбінесе Straddie немесе Солтүстік Straddie деп атайды, Австралияның Квинсленд штатындағы Мортон шығанағында орналасқан, Брисбен қаласының оңтүстік-шығысында. Бастапқыда Stradbroke аралы біреу ғана болған, бірақ 1896 жылы Jumpinpin арнасы арқылы екіге бөлініп, Солтүстік Страдброк және Оңтүстік Страдброк аралдарына айналды. Куандамука халқы Солтүстік Страдброк аралының дәстүрлі иелері болып саналады. Арал төртге бөлінген: Дунвич, Амити және Пойнт Лукоут – осы аттас қалалардың төңірегіндегі шағын аудандар, ал аралдың қалған бөлігі Солтүстік Страдброк аралы ауданында. Барлық аудандар Редленд қаласының құрамына кіреді. Бұл әлемдегі екінші үлкен құмдық арал. Аралда үш шағын қала, көптеген көлдер мен жағажайлар бар, теңіз жағалауының көп бөлігін алып жатыр, ал Пойнт Лукоутта тасты тік жарлар кездеседі. Аралдағы аборигендердің тарихы ұзақ және үздіксіз, нәтижесінде тума тайпаның құқықтарын мойындау бойынша сәтті шешім қабылданды. Туризм – аралдағы маңызды және дамитын сала. Аралда 60 жылдан астам уақыттан бері құм өндіру жұмыстары жүргізіліп келеді. Туризм және қазіргі кездегі кен өндіру – аралдың негізгі салалары.
the locality for a part of the island
North Stradbroke Island (Jandai: Minjerribah), colloquially Straddie or North Straddie, is an island that lies within Moreton Bay in the Australian state of Queensland, southeast of the centre of Brisbane. Originally there was only one Stradbroke Island but in 1896 it split into North Stradbroke Island and South Stradbroke Island separated by the Jumpinpin Channel. The Quandamooka people are the traditional owners of North Stradbroke island. The island is divided into four localities: Dunwich, Amity and Point Lookout are small localities centred on the towns of the same name, while the remainder of the island is in the locality of North Stradbroke Island. All the localities are within the City of Redland. At , it is the second largest sand island in the world. On the island there are three small towns, a number of lakes and beaches along most of the seaward coastline with rocky outcrops at Point Lookout. An Aboriginal presence on the island has been long and ongoing, resulting in a successful native title determination. Tourism is a major and growing industry on the island. The island has been the site for sand mining for more than sixty years. Tourism and currently mining are the island's main industries.
География және экология
Солтүстік Страдброк аралы – әлемдегі екінші үлкен құм аралы. Аралдың халқы 2026 адамды құрады, оның ішінде Дунвичте 883 адам, Пойнт-Лукоутта 678 адам, Амитиде 348 адам және аралдың басқа жерлерінде 117 адам тұрды. Мерекелік маусымда аралдағы адамдардың саны едәуір артады. Аралға Кливлендтен шығатын көлік немесе жолаушылар паромдарымен ғана жетуге болады. Аралда үш қалашық бар. Дунвич ең ірісі және мектеп, медициналық орталық, жергілікті мұражай және Квинсленд университетінің Мортон шығанағындағы ғылыми-зерттеу станциясы сияқты аралдың көптеген қызметтері осы қалашықта орналасқан. Пойнт-Лукоут (жергілікті тұрғындар "тақта" деп атайды) аралдың серфинг жағалауында орналасқан және мерекелік маусымдағы ең маңызды туристік орын. Үшіншісі – Амити Пойнт, ол кішкентай және аралда балық аулауға танымал орын. Флиндерс Бич – Амити мен Пойнт-Лукоут арасындағы басты жағажайда орналасқан, көбінесе демалыс үйлерінен тұратын шағын елді мекен. Аралдың барлық аумағы Редленд қаласының жергілікті басқару аймағының құрамына кіреді және 2-бөлімге қосылған. Аралдағы ең үлкен екі көл – Браун және Блю көлдері. 2014 жылдың қаңтар айында аралдың 60 пайызына жуығы орман өртіне түсті, бірақ кейіннен жаңадан өсті.
Жағажайлар
Солтүстік Страдброк аралында балық аулауға, серфингке және су спортына мүмкіндік беретін бес негізгі жағажай бар. Олардың ішінде серфингке ыңғайлы, ұзын Main Beach, кішкентай толқындары бар, қорғалған Cylinder Beach, жүзушілерге танымал Home Beach, тау жынысты қоймалары бар, бірақ құтқару қызметі жоқ Frenchmans Beach / Deadmans Beach және жақсы жүзуге және жағажайда кемпинг жасауға қолайлы Flinders Beach жатады. Main Beach сонымен қатар Брисбен маңындағы ең танымал 4WD трассаларының бірі – Keyhole Track-ке кіретін жер. Кіреберіс оңтүстікке қарай Point Lookout жанында орналасқан.
Көлдер, бұлақтар және ылғалды жерлер
Солтүстік Страдброк аралында 100-ден астам тұщы сулы көлдер мен ылғалды жерлер бар, сондай-ақ жергілікті тұрғындар мен Австралиядағы құм өндіру компаниясы қолданатын маңызды жер асты сулары кездеседі. Бұған қоса, жер асты суларының айтарлықтай көлемі материкке экспортталады. Австралия материгінде соңғы мұз дәуірінен бері сақталған ылғалды жерлердің саны басқа аймақтардан көп. Жер асты суларын пайдалануды кеңейтуге мүмкіндік бар болғанымен, жер асты суларына тәуелді су объектілері мен экожүйелер туралы жеткілікті мәлімет болмағандықтан, олардың пайдаланылуы уақытша тоқтатылды. Тәуелді экожүйелерге тұщы су және теңіз жағалауындағы ылғалды жерлер, мангр және қағазжапырақты ормандар, сондай-ақ жер бетіндегі су фаунасы жатады. Көптеген ылғалды жерлер қатер астындағы көшіп-қоныс жасайтын құстардың тобына пана болып табылады, оның ішінде 34 түрі JAMBA және CAMBA Moreton Bay Ramsar аймағының, теңіз және көшіп-қоныс жасайтын (EPBC Act) тізіміне енген.
Көк көл
Көк көл, аралдағы ең ірі көлдердің бірі, Нари Буджонг Джара ұлттық паркінің құрамында қорғалады және Страдброк аралының Куандамука халқы үшін мәдени маңызы бар. Көлдің суы жер асты суларымен толығады, оны тұрақты су қоймасымен қамтамасыз етеді. Осы тұрақты гидрологиялық жағдайдың арқасында көл климаттың өзгеруінен зардап көрмеген және 7500 жыл бұрынғыдай күйінде сақталған. Көк көл аймақтың тұщы су биотасы үшін маңызды климаттық "пана" болды, тиісті басқару шаралары қолданылса, көл жүздеген, тіпті мыңдаған жылдар бойы өзгеріссіз қалуы мүмкін.
Он сегіз мильдік батпақ
Eighteen Mile Swamp – әлемдегі осы сияқты ең ірі батпақ және әсіресе жағалаулық тұщы су батпағының көрнекті және кең аумақты үлгісі. Оның өлшемдері мен пішіні (өте ұзын және тар) ерекше, ал ұқсас батпақтармен салыстырғанда жасы 500–6000 жылға жетеді. 2011 жылдың 27 наурызында бұл аумақ ұлттық парк деп жарияланды және Minjerribah (North Stradbroke Island) аралының дәстүрлі иелері – Quandamooka халқы, Квинсленд штаты үкіметімен бірлесіп басқаруға белсенді қатысып, оған "Naree Budjong Djara National Park, My Mother Earth" ("Ана Жерім") деген ат берді. Бұл сулы-батпақтық жер кеңінен таралған Enterprise кен орнына жақын орналасқан. Eighteen Mile Swamp – көптеген жойылу қаупі төнген және сирек кездесетін түрлердің мекені, олардың ішінде осал Cryptocarya foetida да бар. Оның өмір сүру ортасы – батпақтың батысындағы параболалық құм төбелерінің етегі мен төменгі бөлігінде орналасқан нотофилл жүзімдерінің орманы.
Кунпи көлі
1987 жылы құм өндіру жұмыстары су өткізбейтін қабатты бұзғаннан кейін, тағы бір көлдегі Кунпи көлі ішінара тартылып қалды. CRL бұл оқиғадан кейінгі 10 жылда зақымды жоюға 300 000 доллардан астам қаржы жұмсады, бірақ қазір көлге келген зиянды қалпына келтіре алмайтындарын мойындайды – "таза тұщы сулы көлді қамысты сулы ойпаңға айналдырды".
Басқа көлдер мен ылғалды жерлер
Басқа биік орналасқан көлдерге Қара жылан лагунасы, Ибис лагунасы (оның мелалеука қауымдастығы құрылымы мен түр құрамы аралдағы басқа мелалеука аймақтарынан ерекше), және 18 Майл батпағының солтүстік жағында орналасқан, таза, тұщы сулы Кейнхоулс көлдері жатады, олар кеме саяхатымен келушілердің арасында танымал. Қазір Яраман кеніші осы көлдерге жақын жұмыс істеп жатқандықтан, бұл кен өндіруге тыйым салынған аймақ болғандықтан, халыққа кіруге рұқсат жоқ.
Жергілікті тұрғындар
Австралияның абориген халқына жататын Quandamooka халқы Noonuccal, Goenpul және Ngugi тайпаларынан құралған. Quandamooka – Моретон шығанағының аборигендер берген атауы; алайда Солтүстік Страдброк аралында да Quandamooka халқы тұрады. Федералды сот шешімдері Солтүстік Страдброк аралы мен оның төңірегіндегі жер және суларға қатысты туыстық құқықтар мен мүдделерді анықтайды. 2021 жылдың желтоқсан айында аралда тұратын аборигендердің қарттарын қорғау мақсатында COVID-19 вакцинасының толық курсын алғандар ғана аралда кемпінг құруға рұқсат етілді.
Тарих
1949 жылы Австралияның Біріккен Өнеркәсіптері (ACI) Солтүстік Страдброк аралында құм өндіру жұмыстарын бастады. Австралия қор биржасында тіркелген австралиялық мемлекеттік компания Consolidated Rutile Limited (CRL) 1966 жылы осы құм өндіру операцияларын өз қолына алып, Страдброктың үш құм кенінің екеуін басқарды. CRL кенінен қазылған минералды құмдар. 2001 жылдан бастап үшінші кені – кремний құм кені Unimin Australia Limited компаниясымен басқарылды, ол SCR Sibelco компаниясының бөлігі болып табылады, бұл компания бельгиялық Emsens отбасына тиесілі. 1998 жылы Iluka Resources Limited, Австралиядағы ашық саудада тіркелген компания, CRL-де басым үлеске ие болды. Unimin Australia Limited 2009 жылы Iluka Resources компаниясының CRL-дегі басым үлесін сатып алды, ал 2010 жылдың желтоқсанында компания өзінің атауын Sibelco Australia деп өзгертті (бельгиялық бас компаниясының атымен). Iluka Resources Sibelco Australia компаниясының Enterprise және Yarraman кен орындарынан алынған минералды құмды шетелге сату агенті болып қала береді. 1950 жылдары жағалауда кен өндіру басталды, бұл ортаға минималды зиян келтірді. Алайда, 1960 жылдардың соңында кен өндірісі аралдың ішкі бөлігіне көшіп, 1970 жылдары ауқымы мен көлемі ұлғайған сайын, Страдброктың экожүйесіне әсері артты. Consolidated Rutile Limited (CRL) Страдброктың биік құм төбелерінде дреджпен кен шығаруды бастады. Кен өндірушілер дреджпен кен шығару кезінде ерекше артефакттар табылғаны туралы бірнеше есептерді айтады. Дреджпен кен шығару биік құм төбелерін тегістеуді және дредж су қоймасын жасау үшін өсімдіктерді алып тастауды қамтиды, бұл Страдброктың ландшафтын күрт өзгертті. Дредж үнемі қозғалып тұрады, қалдық құмды қалдырады, сондықтан кен шығарылған құм төбелері қайтадан көгалданғанмен және тұрақтандырылғанмен, аралдың бастапқы экологиясын толыққанды қалпына келтіру мүмкін емес. 1991 жылы Австралия үкіметі мен құм өндіруші ACI және CRL компаниялары ұлттық саябақ құру үшін кен өндіруге берілген жерлердің бір бөлігін мемлекетке қайтару туралы келісімге келуге тырысты. Солтүстік Страдброк аралының жартысы ұлттық саябаққа айналуы керек еді, ал бұл жоғары сапалы аймақтардағы бірнеше кен орындарында кен өндіруге рұқсат беру үшін кепілдік берілді. Алайда, бұл келісімге екі кен өндіру компаниясы да, Үкімет те қол қоймады және күшін жойды. Sibelco Australia аралда үш құм өндіру учаскесін басқарды – Enterprise (ең ірісі), Vance және Yarraman. Дунвич маңындағы Vance кенішіндегі минералды және кремнийлі құмдар жер бетінен өндіріледі. Рутил, циркон және илменит Enterprise кенінен (Дунвичтің оңтүстік-шығысында, ал бұрын Point Lookout-тың оңтүстігінде орналасқан Yarraman кенінен) дредж арқылы өндірілді. Enterprise аралдағы ең ірі кеніш болып есептеледі және 2011 жылы аралдың өндірісінің 60%-ын құрады. Ол Квинсленд үкіметі белгілеген ылғалды жерлерден белгілі бір қашықтықтағы аймақтағы миграциялық дредж жолының бойында, Eighteen Mile Swamp-қа жақын орналасқан. Қоршаған ортаны қорғаушылар бұл қашықтықтардың ең кішісі Рамсар тізіміндегі ылғалды жерлерді ластанудан қорғау үшін жеткіліксіз және су жолдарын қорғауға мүмкіндік бермейді деп алаңдаушылық білдірді, сонымен қатар 1976 жылғы Фрейзер аралындағы құм өндіруге қатысты тергеуде, кен шығарылған аймақтар мен ылғалды жерлер арасындағы тіпті үлкен қашықтықтардың да "толыққанды жеткіліксіз" екені анықталды. 2009 жылы шамамен 50 миллион тонна құм өндіріліп, кен шығарылды. Sibelco Australia жыл сайын құм өндірісінің шамамен 1%-ын құрайтын құм өндірді (Солтүстік Страдброк аралының барлық құмынан). Алынған кремний негізінен шыны өндірісінде, сондай-ақ iPad сияқты цифрлық планшеттерде қолданылды. Минералды құмдар бояулар, пластик, металл, косметика және биотехнологиялық құрылғылар (мысалы, протездер) үшін ішкі және халықаралық нарықтарда қолданылды. 2010 жылы Sibelco Australia тапсырысымен жасалған KPMG бағалауына сәйкес, NSI құм өндіруден түскен табыстың 95%-ы Австралия қоғамында қалды.
Қоршаған ортаны қорғау мәселесі жабылуға итермелейді
1991 жылы Consolidated Rutile Limited [CRL] құм өндіру компаниясынан 100 000 литр дизельдік отын Амити ылғалды жерлеріне төгілді. Бұл жайт 1994 жылға дейін жасырын қалды, сол жылы CRL экологиялық жетістіктері үшін алғашқы мемлекеттік сыйлықпен марапатталды. Оқиға туралы мәлімдеме 1997 жылы ғана жасалды, онда төгілген отын 1999 жылға дейін – оқиға болғаннан кейін сегіз жыл өткен соң – тазартылатыны күтілді. Құм өндіруші компанияға осы экологиялық оқиғалар үшін Тау-кен және энергетика министрлігі айыппұл салған жоқ және ол әлі де жұмыс істеуде. Бұл сыйлық қоршаған ортаны қорғау саласындағы көшбасшылықты көрсеткен және қалпына келтіру мен ұзақ мерзімді тұрақтылыққа ұмтылған компанияға беріледі. Сол кезде (Страдброк аралын басқару ұйымының [SIMO], экологиялық бақылау ұйымы) аралдың үштен екі бөлігі тау-кен орнын жалға алумен қамтылған. Sibelco компаниясы құмды заңсыз сату бойынша қылмыстық іс бойынша жауап беруге тиіс деген судьяның шешіміне техникалық негізде шағымдады. 2014 жылғы 22 мамырда апелляциялық сот шағымды тыңдап, үкім шығарды. Ол Sibelco-ның қылмыстық іс жүргізуге қатысты шағымдарын қабылдамады. Бес жылға созылған қылмыстық іс 2014 жылғы 22 тамызда Уорвик сотында аяқталды. 2009 жылы North Stradbroke аралында Enterprise және Yarraman кен орындарындағы тау-кен орнын жалға алу мерзімінің аяқталғаны хабарланды. Бұл 2010 жылғы маусымда сол кездегі премьер-министр Анна Блай аралдағы құм өндіру 2027 жылға дейін тоқтатылатынын және кендік жерлер мен Рамсар тізіміндегі ылғалды жерлер ұлттық паркіге айналатынын, соның салдарынан аралдың 80% -ын құрайтынын жариялауға әкелді. Бұл ұсыныс Минералды ресурстар туралы заңға сәйкес мерзімі өткен тау-кен орнын жалға алуды жаңартуға негізделген. 2011 жылғы маусымда Австралияның Жоғарғы соты Sibelco компаниясына қарсы шешім шығарды. Кейіннен жерді пайдалану туралы қоғамдық пікірталас кезінде кейбір тұрғындар арал экономикасына тигізетін әсеріне алаңдады, ал табиғатты қорғаушылар оны әдеттегідей құм өндіру ісі деп қарады, себебі мерзімі өткен жалға беру шарттарын жаңартпау 2014 жылға қарай кен өндіруді тоқтатуға әкелер еді. Табиғатты қорғаушылар 2027 жылдың Enterprise және Yarraman кен орындарының операторлары күткендей, NSI-дегі минералды кен орындарының тозуының күтілетін мерзімі екендігі туралы қарапайым хабарламамен науқан жүргізді, олар CRL-дің 2009 жылғы 13 мамырдағы Австралиялық бағалы қағаздар биржасына [ASIX] жолдаған хатындағы мәліметтерге сілтеме жасап, аралдағы экономикалық күш ретінде минералды құм өндіру 2027 жылға дейін аяқталады деп мәлімдеді. Sibelco Australia-ның коммерциялық мүдделері 2027 жылға дейін мерзімі өткен жалға алу шартында минералды құм кен орындарына қол жеткізуді жалғастырудан пайда тапты, ал 2010 жылы Sibelco Australia Synergies Economic Consulting компаниясына құм өндіруді ертерек тоқтатудың NSI-ге тигізетін экономикалық әсері туралы есеп беруді тапсырды. Консультанттың есебі бойынша құм өндіруді ертерек тоқтату паромдық тасымал қызметтерінің, электр энергиясы мен отын бағасын 2000 тұрғын үшін көтеріп, аралдағы жалпы жұмыспен қамту 30% -ға төмендеуіне әкеледі деп күтілуде. Министр жерді болашақта пайдалану үшін одан әрі қазба жұмыстары орынсыз болған жағдайда мерзімі өткен жалға беру шартын жаңарта алмайды. Бұл тараптар жалға алу шартын жаңарту туралы шешімді сот арқылы қайта қараудың жақсы мүмкіндіктерін ескере отырып, бұл құқықты міндетті түрде пайдаланатындарын және аралдағы құм өндіруді 2014 жылға қарай тоқтатуға әкелетінін ашық түрде мәлімдеді. Қоғамдық пікірталасқа жауап ретінде және егер болашақта жерді пайдалану мәселесі ескерілсе, Минералды ресурстар туралы заң бойынша мерзімі өткен жалға беру шарттарының сәтті жаңартылмауының жоғары ықтималдығын ескере отырып, 2011 жылғы 22 наурызда премьер-министр Анна Блай Enterprise кені 2019 жылға дейін, Yarraman кені 2015 жылға дейін және кремний кені (Vance) 2025 жылға дейін жұмыс істейтінін мәлімдеді. Квинсленд үкіметі Солтүстік Страдброк аралындағы құм өндіруді Минералды ресурстар туралы заңға сәйкес тау-кен орнын жалға алуды жаңарту туралы өтінішті қарастыру арқылы емес, жаңа заң – 2011 жылғы Страдброк аралының тұрақтылығы мен қорғанысы туралы заң (NSI Act) арқылы мақұлдады. Бұл заң 2011 жылғы сәуір айында қабылданды. Заң 2019 жылғы 31 желтоқсанға дейін аяқталған Enterprise кенінің ML1117 тау-кен орнын жалға алу мерзімін ұзартты және жалға беру шарттарын жаңартуға қарсы шыққан табиғатты қорғаушылар мен аборигендердің сотқа шағымдану құқығын жойды. Заң сонымен қатар Vance кенінен кремний құмын өндіруді жалғастыру үшін екі мерзімі өткен жалға беру шартын жаңартты. Штат үкіметінің 2011 жылғы Страдброк аралының тұрақтылығы мен қорғанысы туралы заңына сәйкес, 2026 жылға қарай аралдың 80% -ы ұлттық паркіге айналады. Ұлттық паркті аборигендердің жерді пайдалану туралы келісіміне сәйкес Quandamooka халқы бірлесіп басқарады. Штат үкіметі жаңа серуендеу жолдары, кемпинг алаңдары мен демалыс орындарын құру арқылы туризм мүмкіндіктерін дамытуды жоспарлап отыр. 2011 жылғы заңнамаға сәйкес, Enterprise кені 2019 жылға дейін, ал Vance кені 2025 жылға дейін жабылуы керек. Sibelco Australia оның сайлау кампаниясын қолдады, "кеншілердің жақтастары" атынан дауыс берушілерге хаттар жіберіп, Кэмпбелл Ньюманға дауыс беруге шақырды. Sibelco кейінірек рұқсат алды және 2013 жылы пошта мен басылымға жұмсаған ақшасы 1 миллион доллардан асып кеткенін көрсетті. Алайда, бұл сайлау уәдесі орындалмады, Солтүстік Страдброк аралының тұрақтылығы туралы заңмен жойылған азаматтардың құқықтары қалпына келтірілмеді. Оның орнына, 2013 жылы LNP үкіметі аралда 2019 жылдан 2035 жылға дейін 16 жылға созылатын құм өндіруге рұқсат беретін заң қабылдады. Осы заңдық түзетуге әкелген жағдайлар Квинслендтің Қылмыс және бұзақылық комиссиясына жіберілді. Құм өндіру туралы қоғамдық пікірталас 2012 жылдың соңында табиғатты қорғаушылар мен аборигендердің дәстүрлі иелері, NSI-дің Quandamooka халқы Enterprise кені 1999 жылғы Қоршаған ортаны қорғау және биоәртүрлілікті сақтау туралы заңға (EPBC Act) сәйкес Федералдық үкіметтің келісімінсіз 2004 жылы жұмысын бастағанын анықтағанда қайта жаңғырды. Enterprise кені Рамсар қорғалатын ылғалды жерлерге жақын орналасқандықтан, сарапшылар кеннің жанындағы ылғалды жерлерге елеулі әсер етіп жатыр деген кеңес берді, себебі құм кенінің жұмысында қолданылатын су осы қорғалатын аумақтарға ағып кіреді. Ылғалды жерлер 300 000 жылға дейін созылатын ежелгі құмдардың бір бөлігін құрайтын күрделі гидрологиялық жүйелердің бөлігі болып табылады, ал ылғалды жерлерге тигізетін ұзақ мерзімді әсерлер белгісіз. 2013 жылдың тамызында Friends of Stradbroke Island Inc Sibelco Australia-ны Федералдық сотқа шақыруға дайындалып жатты, себебі Федералдық үкімет Австралияның қоршаған ортаны қорғау заңдарына Sibelco-ның сәйкес келуін қамтамасыз ету үшін ешқандай қадам жасаған жоқ. 2014 жылғы 6 маусымда Quandamooka халқы сотқа шағымданып, LNP үкіметінің кен өндіру мерзімін ұзартуы 1993 жылғы Туыстас титул туралы заңға (Cwth) қайшы келеді деп мәлімдеді. 2015 жылы Лейбористер билікке келгеннен кейін Палазчук үкіметі аяқталу мерзімін 2019 жылға қайтарды.
Құм шахталарын жабу
Яраман кеніші 2015 жылы жабылды. Қордың мәлімдемесінше, бұл "Бей аралдары тарихындағы ең ірі әлеуметтік инвестиция". Қорды аралдың әрбір қаласынан екі мүшеден және атқарушы төрағадан құралған Консультативтік кеңес басқарады. Дегенмен, 16 жылдық сот процесінен кейін 2011 жылдың шілдесінде жергілікті құқықтары мойндалған Quandamooka халқының өкілдері осы қоғамдық қордың басқармасына кірмейді. 2017 жылдың қазан айына дейін Sibelco веб-сайтында осы қоғамдық қор туралы ешқандай ақпарат жоқ.
Өнер, мәдениет және туризм
Жаңа Зеландияда туған, аралда тұратын суретші талшықтық өнер, себет тоқу және тоқу техникаларын мастер-класстар арқылы үйретуде. Quandamooka Yoolooburrabee Aboriginal Corporation корпорациясының бас директоры Камерон Костелло өнер мен мәдениетке негіделген туризм индустриясын, соның ішінде халықтық және халықтық емес өнерді дамытуға жұмыс істеп жатыр. Куандамука фестивалі осының бір бөлігі болды, ал Куандамука өнер мұражайы мен өнер орындары институты 2021 жылдың ортасында аяқталуға тиіс.