Насихаттану (Nasıhattаnu)

Кіріспе

1963 жылы түсірілген Жан-Люк Годардың "Жақтырмаушылық" фильмі – 1963 жылы түсірілген француз жаңа толқынының драмалық фильмі. Оны Жан-Люк Годар жазған және режиссерлік еткен, ал сюжеті 1954 жылы Альберто Моравияның "Il disprezzo" ("Оңтүстік шаңырағы") атты итальяндық романынан алынған. Басты рөлдерде Брижит Бардо, Мишель Пикколи, Джек Паланс, Фриц Ланг және Джорджия Молл ойнаған.

Сюжет

Римде коммерциялық табысқа жеткен жас француз драматургі Пол Жавал, неміс режиссері Фриц Лангтың "Одиссея" фильміне арналған сценарийді қайта өңдеу туралы американдық продюсер Джерри Прокоштің ұсынысын қабылдайды. Полдың әйелі Камил Жавал, жобаның алғашқы күнінде онымен бірге Cinecittà-ға барады. Бірінші талқылаулар аяқталған соң Прокош команданы вилласына шақырып, Камилге екі орындық спорт машинасымен бірге жүруді ұсынады. Камил Полдің ұсыныстан бас тартуын күтеді, бірақ ол таксимен еріп кетеді, Камилді Прокошпен жалғыз қалдырып. Пол 30 минуттан кейін ғана оларға жетеді, кешігуін жол апатымен түсіндіреді. Камил оның шыншылдығына күмәнданып, оның Прокошпен байланысын нығайту үшін өзін пайдаланып отыр деп ойлайды. Оның күдігі Полдің Прокоштің хатшысы Франческаға тиіскенін көргенде күшейеді. Үйге келген соң Пол мен Камил жобаның басында араларында туған алаңдаушылықты талқылайды, сонда Камил күйеуіне енді оны сүймейтінін айтады. Камилдің махаббатын қайта оятуға тырысып, Пол оны Прокоштің Каприде түсірілімге шақыруын қабылдауға көндіреді. Прокош пен Ланг Гомердің шығармасын дұрыс түсіндіру мәселесінде келіспейді, бұл дау неміс режиссері, француз сценарисі және американдық продюсер арасындағы тілдік қиындықтармен күшейеді. Франческа аудармашы ретінде барлық әңгімелерді жеңілдетеді. Пол Лангқа қарсы Прокошпен бірігіп, Одиссейдің үйден шығуының себебі әйелінің адалсыздығы болғанын айтқанда, Камилдің күйеуіне деген күдігі артады. Ол оған Прокош құшақтасқанда таба алуына рұқсат береді, ал одан кейін Пол оны Прокошқа сатқанын айтып, оған деген құрметі жеккөрушілікке айналғанын білдіреді. Ол бұл айыптауды жоққа шығарып, фильмнен бас тартып, Каприден кетуге дайын екенін айтады, бірақ Камил ол ұсыныстан бас тартады және продюсермен бірге Римге кетеді. Камил мен Прокош қаза тапқан көлік апатынан кейін Пол Каприден кетуге және театрға оралуға дайындалады. Ланг фильмді жасауды жалғастырады.

Paul Javal, a young French playwright who has found commercial success in Rome, accepts an offer from vulgar American producer Jerry Prokosch to rework the script for German director Fritz Lang's screen adaptation of the Odyssey. Paul's wife, Camille Javal, joins him on the first day of the project at Cinecittà. As the first discussions are completed, Prokosch invites the crew to join him at his villa, offering Camille a ride in his two seat sportscar. Camille looks to Paul to decline the offer, but he submissively withdraws to follow by taxi, leaving Camille and Prokosch alone. Paul does not catch up with them until 30 minutes later, explaining that he was delayed by a traffic accident. Camille grows uneasy, secretly doubting his honesty and suspecting that he is using her to cement his ties with Prokosch. Her misgivings are heightened when she sees Paul grope Prokosch's secretary, Francesca. Back at their apartment, Paul and Camille discuss the subtle uneasiness that has come between them in the first few hours of the project, and Camille suddenly announces to her bewildered husband that she no longer loves him. Hoping to rekindle Camille's love, Paul convinces her to accept Prokosch's invitation to join them for filming in Capri. Prokosch and Lang are locked in a conflict over the correct interpretation of Homer's work, an impasse exacerbated by the difficulty of communication between the German director, French script writer, and American producer. Francesca acts as interpreter, mediating all conversations. When Paul sides with Prokosch against Lang by suggesting that Odysseus actually left home because of his wife's infidelity, Camille's suspicions of her husband's servility are confirmed. She deliberately allows him to find her in Prokosch's embrace, and in the ensuing confrontation she implies that her respect for him has turned to contempt because he has bartered her to Prokosch. He denies this suggestion, offering to sever his connection with the film and leave Capri; but she will not recant and leaves for Rome with the producer. After a car crash in which Camille and Prokosch are killed, Paul prepares to leave Capri and return to the theater. Lang continues to work on the film.

Өндіріс

Италиялық кино продюсері Карло Понти Годардқа ынтымақтастық мүмкіндігін талқылау үшін жүгінді; Годард Моравияның «Il disprezzo» ромасын (ағылшын тілінде бастапқыда «A Ghost at Noon» деп аударылған) бейімдеуді ұсынды, онда ол Ким Новак пен Фрэнк Синатраны басты рөлдерге қарастырды; олар бас тартты. Понти София Лорен мен Марчелло Мастроянниді ұсынды, бірақ Годар оған келіспеді. Анна Карина (сол кезде Годардың бұрынғы әйелі) кейін режиссердің Моника Виттиден бас рөлді ойнауын сұрау үшін Римге барғанын айтты. Бірақ итальяндық актриса бір сағат кешігіп келді, "терезеден мүлде қызығушылықсыз қарап тұрды". Соңында Бардо продюсердің оның әйгілі сезімтал денесін көрсету арқылы табысты арттыру туралы талабына байланысты таңдалды. Осыдан фильмнің ашылу сахнасы пайда болды, Годар оны кино бизнесін әжуалайтын, тартымды жалаңаштықпен түсірді. Бұл сахна Годард фильмді аяқтағаннан кейін, американдық ко-продюсерлердің талабы бойынша түсірілді. Фильмде Годард Лэнгтің ассистент режиссері рөлін ойнады, ал Лэнг Годардтың Жаңа толқын теориялары мен ойларын баяндады. Годар фильмде екі «ұмытылған» Жаңа толқын режиссерлерін – Люк Муле мен Жак Розьеді де жұмысқа алды. Бардо Розье жазған Фриц Ланг туралы кітапты оқығанын көрсетті, ал Розье фильмнің түсірілуі туралы «Le Parti des Choses» атты қысқа деректі фильмін жасады. Годард түпнұсқа романды өзгерткенін мойындады, бірақ Моравияның, түпнұсқа авторының «толық рұқсатымен». Оның жасаған өзгерістерінің арасында оқиғаны бірнеше күнге шектеу және жазушы кейіпкерін «сәлсіз және жұмсақ» кейіптен өзгерту болды. «Мен оны америкалыққа айналдырдым, Хэмфри Богарт сияқты». Фильм бюджетінің жартысы Бардоның гонорарына жұмсалды. Годард актерлерді «шығармашылықтың шарықталу кезінде» диалогты импровизациялауға итермелегені оларды жиі қыңырлатқанын мойындады. «Олар көбінесе өздерін пайдасыз сезінеді», - деді ол. «Бірақ олар маған көп нәрсе әкеледі, олар маған керек, мен атмосфера мен жаратылыс үшін нақты ортаның пульсі мен түстерін қалаймын». Киносыншы Роджер Эберт «Contempt» фильмін «кино жасау туралы жасалған ұлы фильмдердің бірі» деп атады. Sight & Sound журналының сыншысы Колин МакКейб «Contempt» фильмін «соғыстан кейінгі Еуропадағы ең ұлы өнер туындысы» деп сипаттады. Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмге 65 рецензия негізінде 92% мақұлдау көрсетілген, орташа бағасы 8.6/10. Сайттың консенсусы: «Бұл күшті, маңызды кино туындысы «мета» мен «физикалық» ұғымдарын біріктіреді, Бриджит Бардо мен режиссер Годардтың шабыт көзі Фриц Лангты көрсетеді».

Italian film producer Carlo Ponti approached Godard to discuss a possible collaboration; Godard suggested an adaptation of Moravia's novel Il disprezzo (originally translated into English with the title A Ghost at Noon) in which he saw Kim Novak and Frank Sinatra as the leads; they refused. Ponti suggested Sophia Loren and Marcello Mastroianni, whom Godard refused. Anna Karina (by then Godard's former wife) later revealed that the director had traveled to Rome to ask Monica Vitti if she would portray the female lead. However the Italian actress reportedly turned up an hour late, "staring out the window like she wasn't interested at all". Finally, Bardot was chosen because of the producer's insistence that the profits might be increased by displaying her famously sensual body. This provided the film's opening scene, filmed by Godard as a typical mockery of the cinema business with tame nudity. The scene was shot after Godard considered the film finished, at the insistence of the American co producers. In the film, Godard cast himself as Lang's assistant director, and characteristically has Lang expound many of Godard's New Wave theories and opinions. Godard also employed the two "forgotten" New Wave filmmakers, Luc Moullet and Jacques Rozier, on the film. Bardot visibly reads a book about Fritz Lang that was written by Moullet, and Rozier made the documentary short about the making of the film Le Parti des Choses. Godard admitted to changing the original novel, "but with full permission" of Moravia, the original writer. Among his changes were focusing the action to only a few days and changing the writer character from being "silly and soft. I've made him more American—something like a Humphrey Bogart type." Half the film's budget went on Bardot's fee. Godard admitted his tendency to get actors to improvise dialogue "during the peak moment of creation" often baffled them. "They often feel useless," he said. "Yet they bring me a lot I need them, just as I need the pulse and colours of real settings for atmosphere and creation." Film critic Roger Ebert called Contempt "one of the great films about making a movie." Sight & Sound critic Colin MacCabe referred to Contempt as "the greatest work of art produced in postwar Europe." On the review aggregator website Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 92% based on 65 reviews, with an average score of 8.6/10. The site's critical consensus reads: "This powerful work of essential cinema joins 'meta' with 'physique,' casting Brigitte Bardot and director Godard's inspiration Fritz Lang."

Мұра

Француз журналисі Антуан де Годемар 2009 жылы «Қаралау» (Le Mépris) туралы бір сағаттық деректі фильм түсірді, ол үшін Жак Розьенің «Папарацци» (1963), «Нәрселер партиясы» (1964) және Андре С. Лабарттың «Динозавр және сәби» (1967) деректі фильмдерінен түсірілген кадрларды пайдаланды. 2012 жылы Годардың фильмі Sight & Sound журналының «Барлық уақыттағы 100 ең ұлы фильм» тізімінде сыншылардың сауалнамасында 21-орынды, ал режиссерлердің сауалнамасында 44-орынды иеленді. Фильмде Пол мен Камилдің некесінің бұзылуын көрсететін ұзақ пәтерлік сахна сыншылар мен ғалымдар тарапынан жоғары бағаланды. 2012 жылдың ақпан айында архитектура мен кино арасындағы байланысқа арналған Interiors онлайн журналы осы сахнада кеңістіктің қалай қолданылғаны туралы мақала жариялады. Мақалада Жан-Люк Годардың осы шектеулі кеңістікті Пол мен Камилдің ажырасып бара жатқан қарым-қатынасын зерттеу үшін қалай қолданғаны көрсетілген. «Theme de Camille» әні, бастапқыда «Қаралау» үшін жазылған, 1995 жылғы «Казино» фильмінің басты тақырыбы ретінде пайдаланылды. Фильмнен алынған кадр 2016 жылғы Канн кинофестивалінің ресми постері ретінде қолданылды. 2018 жылы фильм BBC-нің 43 елден келген 209 киносыншысының дауыс беруі нәтижесінде «100 ең ұлы шетел тіліндегі фильм» тізімінде 60-орынды иеленді.