Кіріспе

9 ғасырдағы франк дворяны Бернард (немесе Бернат) Септиманиялық (795–844), Геллондық Вильгельмнің ұлы және Карл I-нің туысы, 826 жылдан 832 жылға дейін және 835 жылдан өліміне дейін Септимания герцогы және Барселона графы, сондай-ақ 837 жылдан бастап Каркассон графы болды. Ол Барселонаның үшінші графы Рампонның орнын басуға тағайындалды. Өмірінің барысында Бернард император Луи Исақының ең жақын кеңесшілерінің бірі, маврларға қарсы соғыстың белді жақтаушысы және Ибериядағы жергілікті вестгот аристократиясының мүдделеріне қарсылас болды.

Барселона графы

Бернард алғаш рет тарихи жазбаларда әкесінің 804 жылғы 14 желтоқсанда Гелон монастырының негізіне қатысты құжатында төрт ұлының бірі ретінде тіркелген. Бернард Тулуза маңындағы жерді мұраға алған болуы керек, содан кейін ол билігін кеңейтіп, шамамен 826 жылы граф болды. Ол жоғары дворяндардың назарын Барселона графы Бераның құлатылғаннан кейінгі вестгот сарбазы болған Аисо есімді дворянның жергілікті көтерілісін басу арқылы аударды. Бераға адал болған аймақтағы қамалдардың гарнизондары Аисоға қосылып, жаңа графқа қарсы көтеріліске шықты. Тек Аусона графтығындағы Рода-де-Тер қамалы қарсылық көрсетті және кейіннен Аисо оны қиратты. Жаңадан басып алған аумағынан Аисо Сердания графтығына және Валлес аймағына шабуыл жасады. Жас граф Бернард императордан, сондай-ақ жергілікті испандықтардан (вероятно, гот дворяндарынан) көмек сұрады және алды. Осы күштерге қарсы тұру үшін Аисо өзінің інісін Кордоба әмірі Абд ар-Рахман II-ден көмек сұрауға жіберді, ол франктарға қауіп төндіретін жалғыз күшті одақтас еді. Абд ар-Рахман 827 жылғы мамыр айында генерал Убайд Алла Абу Марванды Сарагосаға жіберді, ол Барселона аумағына басып кіріп, жазда қалаға жетті. Ол қаланы қоршап алып, айналасын тонады, бірақ оны басып ала алмады. Император бұл шабуылдар туралы білгенде, екінші ұлы Аквитания королі Пепинге, сондай-ақ Тур графы Гюге және Орлеан графы Матфридке мұсылмандарға қарсы әскер жинауға бұйрық берді, бірақ әскер жинау баяу жүрді. Әскер келген кезде Әбу Марван мұсылман жеріне қайтып, Аисо мен оның ізбасарларын өзімен бірге алып кетті (827 жылдың соңы). Бұл уақытша тыныс алу Бернардтың беделін арттырды. Барселонаның тәуелділігі болған Аусона графтығы тоғызыншы ғасырдың ортасына дейін құлпырады, бірақ оның қирауы Гю мен Матфридтің кешіккен келуімен байланысты болды. Екі граф та 828 жылы Ахендегі жиналыста графтықтарынан айырылды. Сол жиналыста Орлеан Одоға берілді, ал Бернардтың інісі Гауцельм Конфлент және Разес феодаларын алды. Прованс графы Лейбульф көктемде қайтыс болғандықтан, оның үлкен иеліктері – Нарбонна, Безиер, Агде, Мельгейль, Ним және, мүмкін, Узес Бернардқа берілді. Осы Септиманиядағы құрметтер жинағынан Бернард «Септимания герцогы» атағын алды. Тағы бір жиналыста, маусым айында Ингельхаймда Кордоба жеріне қарсы шабуыл жасау мәселесі қарастырылды, бірақ Тионвилде әскер жиналғанмен, ол Бернардтың билігіндегі жерлерге кірмеді, себебі мұсылман шабуылдарының қаупі азайған сияқты.

Соттағы мансабы

829 жылдың тамызында император өзінің ұлы Лотарьді темір тәжді кию үшін Павияға жіберді. Людовик Бернарды сарайға шақырып, оған камерarius немесе Чемберлен лауазымын және жас Карлдың қамқорлығын тапсырды, ол сол кезде Альзас, Алеманния және Ретия герцогы еді, бірақ кейін Батыс Францияның патшасы болды. Бернард өзінің графтықтарын басқаруды ағасы Гауцельмге сеніп тапсырды, ол маркио немесе маркграф атағын алды. Бернард сарайда бірнеше ай болған соң көптеген жауларын тапты. Шындығында, ол келесі жылы Лотарьдің көтерілісіне түрткіс болды. Трирлік Теган өзінің "Gesta Hludowici" еңбегінде Бернардты Бавария императрицасы Юдитпен заңсыз қарым-қатынаста болды деп айыптады, бірақ бұл қауесеттерді жалған деп есептеді. Дегенмен, бұл қауесеттер 830 жылдың сәуір айында бретондықтарға қарсы күресу үшін Реннеде жиналған әскерде бүлік шығарды. Өміріне қауіп төнгендіктен, Людовиктің үш үлкен баласы оған қарсы оппозицияны қолдағаннан кейін, Бернард сарайды тастап, "Annales Bertiniani" бойынша Барселонаға қайтып келді. Оның ағасы Эриберт сарайда қалды және елден қуылды. Бернард бұрын берілген Аутун графтығынан айырылды. 830 жылдың қазанында Нимвегенде өткен жиналыста император ұлдарымен болған қысқаша азаматтық соғыстан кейін билігін қайта орнатты. Содан кейін, 831 жылдың ақпанында Аахенде өткен тағы бір жиналыста ол империяны бөліп, Готияны Карлға берді, бірақ бұл бөліс оның өлімінен кейін ғана күшіне енеді. Бернард Юдит пен Карлдың құрметін қайтаруға тырысты, бірақ олар оның құрметтен түскеннен кейін онымен қарым-қатынасты жаңартпауға тырысты. 831 жылдың қазанында Тионвиль ассамблеясында Бернард императормен жеке сөйлесті, бірақ сарайдағы бұрынғы лауазымын қайта ала алмады. Жауап ретінде Бернард бұрынғы адалдығынан бас тартып, императордың жауына қосылды.

831-832 жылдардағы азаматтық соғыс

831 жылы қарашада Аквитаниялық Пипин әкесіне қарсы бүлік көтерді. Тулуза графы, дана Беренгар оған мұндай қадам жасауға қарсы кеңес бергенімен, Бернард оны қолдады. 832 жылдың басында Иса пайғамбардың ұлы Людовик, бүлікші ұлына қарсы жорық бастады. Императорға адал Беренгар, Бернардтың иеліктеріне шабуыл жасап, Руссильонды (Вальспирмен бірге) және, мүмкін, Разес пен Конфлентті де басып алды. 2 ақпанда Беренгар Эльнаға жетті. Нәтижесінде, император әскерлерінің тікелей жеңістері Пипин мен Бернардты 832 жылдың қазан айында императордың алдына келуге мәжбүр етті. Пипин патшалығынан айырылып, барлық жерлерін өгей бауыры Карлға өткізіп, Трирге тұтқын ретінде жіберілді. Бернард сенімсіздікке айыпталды, барлық лауазымынан босатылып, Септимания мен Готиядағы барлық иеліктерінен айырылды, олар Беренгарға берілді. Оның бауыры Гауцельм де иелігінен айырылған болуы мүмкін, бірақ ол бір кезде Эмпури графтығында билік етіп, жұмыстан босатылуын елемеді.

833-834 жылдардағы азаматтық соғыс

Алайда 833 жылы Лотар көтеріліс жасады. Пипин, Бернард пен Гауцельмпен бірге, бұл жолы Людовикке адал болды. Лотардың әскерін жеңіп, императорды 834 жылдың 1 наурызында таққа қайта отырғызғаннан кейін, Бернард императордың ісі үшін қаза болған адамдарын еске алып, өзінің құрметтерін қайтаруды сұрады. Алайда Беренгар әлі де заңды түрде иеленуші еді. Император шешім қабылдаудан тартынды, бірақ 835 жылдың маусымында Бернард пен Беренгарды Лион қаласына жақын Кремиоде өткен жиналысқа шақырды, онда ол үкім шығаратын еді. Беренгар жол жүрісінде күтпеген жерден қайтыс болды, ал император кедергілерден құтылып, Бернардқа Септиманияны, оның графтықтарын және Тулузаны берді. Қайтарылмаған жалғыз аймақтар – Суньер I мен Аларикке бұрыннан берілген Эмпури мен Руссильон, сондай-ақ Азнар I Галиндес узурпатор Тулузадан бөлген Ургел және Сердания еді. Каркассон графы Олиба I-нің інісі Сунифред оны қууға тағайындалды. Бернард өзінің иелігіне оралды, онда Бераны, содан кейін Беренгарды қолдаған готтар оған қарсылық көрсетуді жалғастырды. 838 жылдың қыркүйегінде Квирзи-сюр-Оазда өткен жиналыста оған қарсы он шағым ұсынылды. 841 жылдан бастап ол империяның күресіне қатысып, жиі жерінен кетіп отырды, ал графтықтар тиісті виконттардың басқаруында болды.

Шарль Тікұшақтың билігі

Бернард Фонтеней-ан-Пюисай шайқасына қатысудан жалтарды (841 жылдың 25 маусымы), онда Карл Шалы және Людовик Неміс өздерінің ағасы Лотарды жеңіп, ол әскерімен оңтүстікке шегінді. Бернард шайқастың нәтижесін күтіп, шайқастан тыс тұрды, сосын ұлы Вильгельмді Карлға құрмет көрсетуге және оған әкесінің Аквитанияны билеуге талаптанған Пепин II, Пепиннің бүлікші ұлының бағынуын қамтамасыз ететінін уәделеуге жіберді. Бернардтың соңғы уәдесін орындауға ниеті болмаған сияқты. 842 жылы Аквитаниядағы Карл Шалының жорығы кезінде ол Бернардты жазалауға шешім қабылдап, оны Тулуза графтығынан Актфредтің пайдасына (шілдеде) айырды. Бернард бұл шешімге келіспей, көтеріліс ұйымдастырып, Пепин II-ге ашық одақтасып, Актфредті Тулузадан (843 жылы) қуды. Карл Прованс герцогы Геренді Септиманияға қарсы, 842 жылы Аквитаниядағы жорықты басқаруға жіберді. Басқа да түрлі оқиғалар – жаңадан басталган викингтердің шабуылдары мен бретондықтардың жорықтары – империяны мазалаған ішкі азаматтық соғысты тоқтатуға мәжбүр етті және 843 жылдың тамызында үш бауыр: Карл, Людовик және Лотар Верден шартына қол қойды. Септимания мен Готия Карл Шалының қолында қалды. Бернардтың әлі де иелігінде болған Узес графтығы Лотарға берілді. Сонымен қатар, Бернардқа бұрыннан бері жоғалған және оның ұлы қайтадан талап еткен Аутун графтығы Гереннің иелігіне берілді. 844 жылы Карл Пепин II-ні бағындыру және Тулузаны жаулап алу мақсатымен Аквитанияға қайтып келді. 844 жылғы Тулуза шайқасында Септиманиялық Бернард тұтқынға алынды, патша әскерлері Тулузаға шабуыл жасаған кезде немесе, француз тарихшысы Пьер Андоктың айтуынша, бір жыл бұрын Гверин Узесте тұтқынға алған. Андок 844 жылы оның тек Аквитания арқылы жасаған жорығы кезінде Карл алдына әкелінгенін мәлімдейді. Қай жағдайда болса да, 844 жылдың мамырында Бернард Карлға ұсынылды, ол оны өлімге кесуге бұйырды. Келесі айда Пепин II мен Бернардтың ұлы Вильгельм 14 маусымда Ангумуада Карлға ауыр күйретіс сыйлады. Бернардтың құрметтері Азнарды Арагонда бағындырумен бұрын айналысқан Сунифредке берілді. Бернард 824 жылдың 29 маусымында Ахенде Санчо I Гасконияның қызы Дуодаға үйленді. Олардан екі ұлы болды, жоғарыда аталған Вильгельм және Бернард Плантапилоса.