Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандағы Низари исмаили шиит ислам қауымы
Nizari Isma'ili Shia Islamic community in India
Ходжалар – Батыс Үнді субконтинентінен шыққан, негізінен Низари исмаили шиит қауымы. Ходжалар көбінесе Үндістан, Пәкістан және Шығыс Африкада қоныстанған. Үндістанда ходжалардың көп бөлігі Гуджарат, Махараштра, Раджастан штаттарында және Хайдарабад қаласында тұрады. Көптеген ходжалар ғасырлар бойы Шығыс Африка, Кариб аймағы, Еуропа және Солтүстік Америкаға көшіп, қоныс тепкен. Олар сол кезде Низари исмаилизмін қабылаған. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында, әсіресе Ага Хан ісінен кейін, айтарлықтай азшылық бөлініп, сүннит исламын және он екі шииттік дінді қабылдады, ал көпшілігі Низари исмаили болып қалды. Пәкістанда ходжалардың көп бөлігі Синд провинциясының Карачи қаласында тұрады.
The Khoja are a mainly Nizari Isma'ili Shia community of people from the western Indian subcontinent. Khojas predominantly reside in India, Pakistan and eastern Africa. In India, most Khojas live in the states of Gujarat, Maharashtra, Rajasthan and the city of Hyderabad. Many Khojas have also migrated and settled over the centuries in East Africa, the Caribbean, Europe and North America. The Khoja were by then adherents of Nizari Isma'ilism. In the late 19th and early 20th centuries, particularly in the aftermath of the Aga Khan Case a significant minority separated and adopted Sunni Islam and Twelver shi'ism, while the majority remained Nizari Isma'ili. In Pakistan, most Khoja live in Karachi in Sindh province.
Этимология
Ходжа термині Хуаджадан (жаңа парсы тілінде Хадже) шыққан, бұл парсы тіліндегі құрметті атақ (خواجه), мұсылман әлемінің түркі-парсы тілінің ықпалындағы аймақтарында ізгі адамдарға берілген. Гуджарати және синди тілдеріндегі Ходжа атауын алғаш рет парсылық Низарий Исмаили Садардин (шамамен 15 ғасыр) өзінің ізбасарларына, Низарий Исмаили имамы Ислам Шахтың (1368-1423 жж.) өмірінде берген. Осылайша, Низарий Исмаили имамдарының бірі Пир Шиһаб әл-дин Шах, Ходжалардың шығу тегі туралы жазғанда, олардың қауымдастығы Пир Садардиннің имамға деген адалдығы арқасында қалыптасқанын айтқан. Пир Садардиннің тырыстығының нәтижесінде Гуджараттың көптеген лоханалары Низарий Исмаилизміне көшкен. Олар бірте-бірте Ходжа атағын қолдана бастады. 19 ғасырда Персиядан Аға Хан Үндістанға, британдық билікке келгенге дейін Ходжалар көптеген индуистік дәстүрлерді, соның ішінде Дашаватара сенімінің бір түрін сақтап келді.
The term Khoja derives from Khwāja (New Persian Khājé), a Persian honorific title (خواجه) of pious individuals used in Turco Persian influenced regions of the Muslim world. The specific term Khoja in the Gujarati and Sindhi languages, was first bestowed by the Persianate Nizari Isma'ili Sadardin (died c. 15th century) upon his followers during the lifetime of the Nizari Ismaili Imam Islam Shah (1368 1423 CE). As such, Pir Shihab al din Shah, brother of one of the Nizari Ismaili imams, wrote regarding the origins of the Khojas that the very formation of the community came about through Pir Sadardin's devotion to the Imam. Many Lohanas of Gujarat converted to Nizari Ismailism due to the efforts of Pir Sadardin. They gradually used the title Khoja. Before the arrival of the Aga Khan from Persia to British ruled India in the 19th century, Khojas retained many Hindu traditions, including a variation on the belief in the Dashavatara.
Шығуы және синкретизм
Ходжалар Синдтен шыққан индуист Лоханаларынан тегін алады. Олар XIV-XV ғасырларда Пир Садр әл-Диннің Низари исмаилизміне көшкен. Садр әл-Дин – Фарсыда тұратын Низари имамының атынан әрекет ететін дағи (“миссионер”) болған. Олардың дәстүрлі “тхакар” атағының аудармасы, парсы тіліндегі “хуаджа” деген құрметті атаудан шыққан. Садр әл-Дин Ходжа қауымының имамның Фарсыдағы өкілі ретінде қызмет ететін пирлердің тұқым қуалайтын әулетіне жатқан. Бұған қоса, Гуджарат пен Кутчтан шыққан, мұсылман дінін сақтай отырып, күшті үнділік тегі мен касталық әдет-ғұрыптарын сақтаған Чарана сияқты белгілі бір топтар да кірді. Пирлер Ходжалар үшін діни кітаптар қызметін атқаратын гиннандар деп аталатын діни гимндер жазды, Құран емес. Гиннандардың көп бөлігі Низари имамын абсолютті және қатесіз басшы ретінде мақтайды. Кейбір гиннандар индуист-мұсылман синкретизмінің көп көлемін қамтиды, онда индуист құдайлары мұсылман тұлғаларымен теңестіріледі. Гиннандар Низари исмаилизмі, индуист Сант және Бхакти дәстүрлері, сондай-ақ суфизм сияқты әртүрлі дәстүрлерден шабыт алды. Осындай индуизммен синкретизм Исмаили миссионерлерінің индуистерді дінге көшіру стратегиясы, сондай-ақ басқа мұсылмандардан жасыру үшін тақия ретінде қарастырылды. Ходжалардың діні Сатпант деп аталды.
The Khojas originate from Hindu Lohanas from Sindh, who were converted to Nizārī Ismāʿīlism by Pīr Ṣadr al Dīn in the fourteenth and fifteenth centuries Ṣadr al Dīn was dāʿī ("missionary") acting on behalf of the Nizārī imām who lived in Persia. Derived from the Persian khwaja, a term of honour, a translation of the their traditional title of ṭhakkar. Ṣadr al Dīn belonged to a hereditary lineage of pīrs who served as leaders for the Khoja community as a deputy of the imām in Persia. Additionally, it included certain groups such as Charanas, predominantly from Gujarat and Kutch, who retained strong Indian ethnic roots and caste customs while sustaining their Muslim religious identity
The pīrs composed religious hymns called gināns that served as the religious scriptures for the Khojas rather than the Qurʾān. The majority of the gināns glorify the Nizārī imām as an absolute and infallible leader. Some gināns contain large amounts of Hindu Muslim syncretism, with Hindu deities being identified with Muslim figures. The gināns took inspiration from diverse traditions, including Nizārī Ismāʿīlism, Hindu Sant and Bhakti traditions, and Ṣūfism. Such syncretism with Hinduism has been viewed as a strategy by the Ismāʿīlī missionaries to convert Hindus, as well as taqiyya to hide them from other Muslims. The religion of the Khojas was known as Satpanth.
Исмаили қожалары
Бастапқыда Низари Исмаили болған, бірақ 1866 жылғы Ага Хан ісі Бомбей Ходжа қауымының көп бөлігін Ага Хан басшылығымен біріктірді. Ходжалар өз атағын Пир Садр әл-Динге жатқызады, ол Низари исмаилизмінің тарихындағы Анжудан кезеңінен бұрын Үндістанда Низари исмаили қауымын құруға негіз салды деген сенімде.
Originally Nizari Isma'ili, after the 1866 Aga Khan Case that consolidated the bulk of the Bombay Khoja community under the leadership of the Aga Khan. The Khojas credit their title to Pir Sadr al Din who allegedly laid the foundations for the Nizari Ismaili community in India, even before the Anjudan phase of the history of Nizari Ismailism.
Он екі Ходжа
Он екілік шиит ислам дінін ұстанатын және Пәкістан, Үндістан, Шығыс Африка, Солтүстік Америка және Ұлыбританияда үлкен қауымдастықтары бар ходжалар. 1800 жылдардың ортасында Мумбайға қоныс аударған Моулви Әли Бакш Итнаашари Ходжа қауымдастығында өте беделді моулви болған. Ол кезде шииттерді Моулви Әли Бакш жеке қауым ретінде ұйымдастырған деседі. (Зияуддин Ахмед Барнидің "Кешегі ұлылық" кітабынан алынған үзінді, Талеми Марказ Карачи басылымы, 30 шілде 1961 жыл, 342-бет, 93 ұлы тұлғаның бірі Әли Мұхаммед Моулви туралы жазылған. Автор кітабындағы 93 тұлғаның бар болғаны 2-сімен ғана кездеспеген). Он екілік ходжалардың Исмаили ходжаларынан бөлінуіне себеп, олардың Ага Ханның олардың есте сақтау амалдарын тыйым салу әрекеттеріне қарсы тұрып, өздерінің дәстүрлерін қорғауға бекінгендігі болды. Ага Хан өзін Исмаилилердің жетінші имамы Исмаил ибн Жафардың қайта тууы ретінде көрсету арқылы жеке мәртебесін көтеруді көздеген.
Khojas who follow Twelver Shia Islam and have large communities in Pakistan, India, East Africa, North America and the United Kingdom. Moulvi Ali Baksh who had settled in Mumbai in the mid late 1800s was a prominent Moulvi with great respect in Ithna'ashari Khoja community. It is said that then the Shias were organised into a distinct community by Moulvi Ali Baksh himself. (Excerpts as translated from the book Greatness Bygone authored by Ziauddin Ahmed Barni Published by Taleemi Markaz Karachi on 30 July 1961, Page: 342 written on one of 93 great personalities Ali Mohammed Moulvi. The author had not met only 2 of the 93 personalities noted in his book). Twelver Khojas are said to have broken away from the Isma'ili Khojas due to their determination to defend their remembrance practices against Aga Khan's efforts to ban them, in order to elevate his personal status as the reincarnation of Isma'il ibn Ja'far, the seventh Imām of the Isma'ilis.