Кіріспе

Вьетнам саяси қайраткері (1907–1988)

Чыонг Чинь (туған аты Данг Сюань Ку; 9 ақпан 1907 – 30 қыркүйек 1988) – вьетнамдық коммунист саяси қайраткер, революционер және теоретик. Ол Вьетнам саясатының негізгі тұлғаларының бірі және 40 жылдан астам уақыт бойы Вьетнамның маңызды басшыларының бірі болды. Ол француз колониализміне қарсы күресте маңызды рөл атқарды және ондаған жылдық соғыстан кейін вьетнамдықтар колониалдық үстемдікті жеңді. Ол коммунистік партияның идеологиялық орталығы болды, ол коммунистік қозғалыстың, әсіресе француз колониализміне қарсы күрестің бағытын анықтады. 1945 жылдың қыркүйегінде тәуелсіздік жарияланғаннан кейін Чыонг Чинь Вьетнам Демократиялық Республикасының (ВДР) саясатын қалыптастыруға және жаңа Вьетнамның социалистік құрылымын құруға үлкен үлес қосты. 1941-1956 жылдар аралығындағы Вьетнамдағы өтпелі кезеңде Чыонг Чинь Коммунистік партияның Бас хатшысы болды, сонымен қатар стратегияларды әзірлеу және оларды іске асыру бойынша партияның нақты басшысы еді. 1956 жылы жер реформасы бағдарламасының сәтсіз аяқталуынан кейін ол Бас хатшы лауазымынан алынып, ықпалы азайды. Хо Ши Мин Ле Дуаньды Бас хатшылыққа тағайындады, ол 1960 жылдардан кейін ең ықпалды тұлғаға айналды. Дегенмен, Чыонг Чинь Екінші Индокитай соғысы кезінде де, Вьетнамның бірігуінен кейін де партиядағы маңызды күш болып қала берді; ол 1960 жылдан 1981 жылға дейін Вьетнамның Ұлттық Ассамблеясының төрағасы, ал 1981 жылдан 1987 жылға дейін Вьетнамның 3-ші президенті ретінде мемлекет басшысы болды. 1986 жылы Ле Дуань қайтыс болғаннан кейін, ол Дуаньның орнын басып, партияның жетекшісі атанды. Оның соңғы маңызды рөлі – әлі күнге дейін Вьетнамға әсер ететін «Дьой Мой» жаңартуын ілгерілету болды.

Ерте өмір

Шран Чинььдің нағыз аты – Дың Сюань Ку. Ол өзінің атын Дың Сюань Ку-дан Trường Chinh деп өзгертті, яғни Ұзақ жорық деп мағына береді. Бұл 1934-1936 жылдар аралығында Мао Цзэдун басқарған Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) Қызыл Армиясының 9656 километрлік (6000 миль) әскери шегінуінің құрметіне берілген ат. Ол 1907 жылдың 9 ақпанында Намдинь провинциясының Хуан Чран ауданындағы Хуан Хонг кентінің Хань Тхен ауылында дүниеге келді (Қызыл өзен дельтасы аймағында, Ханойдан 120 шақырым қашықтықта). Ол Дың әулетінің бес баласының ең үлкені болды, бұл ауылдың беделді әулеті еді. Оның туыстары – Дың Тхи Йен, Дың Тхи Уань, Дың Тхи Тыонг және Дың Сюань Динь. Ол бай емес, конфуцийлік отбасында өсті. Оның отбасылық ортасы мен әкесі оның білімін қалыптастырды және отаршылдыққа қарсы күреске қатысуға ықпал етті. Ол әкесінен классикалық қытай тілін үйреніп, аудандық мектепке жіберілді. Оның әкесінің әкесі, Дың Сюань Банг, император Тху Дык тұсындағы Нгуен сарайында қызмет еткен конфуцийлік ғалым болды және хан жазуымен жазылған тарих, әдебиет және конфуцийлік идеология туралы көптеген кітаптар жариялады. Оның әкесі Дың Сюань Виен – танымал конфуцийлік ғалым және көптеген тарих кітаптарының авторы. Әкесінен өзгеше, Виен Нгуен сарайында жұмыс істеуге қызығушылық танытпады. Оның орнына, ол 1907 жылы француз отаршылдығына қарсы Дунг Кинь Нгиа Тхук (Тонкин еркін мектебі) қозғалысына қатысты. Шран Чиньнің анасы – Нгуен Тхи Ты (1880-1964), ол Нгуен сарайының конфуцийлік мандарин отбасында өсті. Шран Чинь Нгуен Тхи Минге үйленді, ол отбасына, әсіресе күйеуінің отбасына, оның саяси нанымы үшін түрмеге қамалғаннан кейін қамқорлық жасауды адал түрде жалғастырды.

Студенттік қозғалыстың жетекшісі

Индокитайдағы саяси және әлеуметтік өзгерістердің ортасында, әсіресе 19 ғасырда француз білім беру жүйесінің кеңеюі кезінде, Чыонг Чинь француз мектебінде оқуға жіберілді, бұл оның саяси қозғалысының бастауы болды. 1923 жылы ол Намдинь провинциясындағы Thành Chung орта мектебіне жіберілді, бұл жергілікті халық үшін алғашқы орта мектеп болды және батыс білім беру жүйесінде оқытылды. Оқу орнында Чыонг Чинь Жан Жак Руссо және Монтескье сияқты француз философтарының еңбектерінен, сондай-ақ 1789 жылғы француз революциясы мен 1911 жылғы қытай революциясынан шабыт алды. Намдиньде ол өнеркәсіптік фабрикада жұмыс істейтін кедей отбасымен бірге тұрды. Оның балалық шағындағы тәжірибесі мектептегі достары Нгуен Ван Хоан, Данг Чау Те, Фам Нанг До, Нгуен Хак Лыонг және Нгуен Дык Каньмен бірге студенттік қозғалысты құруға оны итермеледі. Бұл топ кейіннен Тонкиндегі студенттік қозғалысқа қосылды. Олар антиколониалды қозғалысқа қатысты өз ойларын тарату үшін газеттер шығарды. 1925 жылы құрметті ұлтшыл Фан Бой Чау Қытайда тұтқындалып, Вьетнамға қайтарылғанда, Чыонг Чинь орта мектептің екінші курсында оқып жүрді. Ол ұлтшыл қозғалысқа қосылып, достарымен бірге Фан Бой Чаудың босатылуын талап ететін үнқағаздар басып шығарды. Бұл оның саяси қозғалысқа алғаш рет қатысқаны еді. Бір жылдан кейін ол тағы да қатысты. 1926 жылы белгілі ұлтшыл Фан Чу Триннің (Фан Чау Трин) қайтысы бүкіл Вьетнамда үлкен наразылықтарға әкелді. Чыонг Чинь және оның мектептегі достары жергілікті биліктен Фан Чу Тринге аза күту рәсімін ұйымдастыруға рұқсат сұрады. Чыонг Чинь Намдиньдегі студенттік қозғалыстың жетекшісі болды және басқа мектептермен ынтымақтасты. Фан Чу Триннің еске алу жиынына студенттер ғана емес, он мыңнан астам шаруалар, жұмысшылар мен ауыл тұрғындары да қатысты. Жиын зорлық-зомбылыққа ұласып, нәтижесінде Чыонг Чинь және басқа студенттік лидерлер 200-ден астам адаммен бірге полицияға ұсталды. Осы оқиғадан кейін француз колониялық әкімшілігі оны қадағалап бақылады. Ол Намдиньдегі мектепті тастады. Содан кейін ол өздігінен оқып, орта мектеп емтиханын тапсырды. Ол Ханойға көшіп, Индокитай сауда колледжінде (trường Cao đẳng Thương mại Đông Dương) білім алды. Ханойда ол әлі де Намдиньнен келген достарымен бірге саяси қозғалысқа қатысып, газеттерге мақалалар жазды.

Коммунистік партияға жол

Стрэн Чинь Ханойда болған кезде, оған революциялық жолын таңдау мүмкіндігі туды. 1928 жылы ол басқа жас вьетнамдық зиялылармен бірге ұлттық құтқару қозғалысына қосылды. Ол Маркс, Энгельс және Ленин сияқты социалистік еңбектерді көп оқыды. 1929 жылы ол Индокитай Коммунистік партиясын (1929-1930) құрған алғашқы топтардың бірі болды. Ол партияның «Буа Лиềm» және «Người sinh viên» газеттері сияқты, халықты социалистік жолға баулуға, француз отаршылдық үкіметін айыптауға және жергілікті халықты партияға бірігуге шақыруға бағытталған басылымдарында жұмыс істеді. Бірақ 1930 жылы Нге Тинь кеңестік қозғалысы мен Йен Бай бүлігі Тонкинде көтеріліс бастады, бұл француз отаршылдық үкіметін Индокитайдағы саяси қозғалысты тазартуға мәжбүр етті. 1930 жылы Стрэн Чинь Вьетнам Коммунистік партиясына мүше болып, Индокитай Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің үгіт-насихат бөліміне тағайындалды. 1930 жылдың 14 қарашасында ол тұтқындалды және он екі жылға сотталды, бірақ 1936 жылы босатылды. Саяси нанымы үшін Ханойдағы Хоа Ло түрмесіне қамалып, Сон Ла провинциясындағы Сон Ла түрмесіне жеті жылға жер аударылса да, ол саяси қозғалыста белсенді болып қала берді. Ол түрмедегі коммунистік қозғалыстың жетекшісі болды, онда өлеңдер, мақалалар, социализм туралы кітаптар жариялады және Вьетнамның ұлтшыл партиясын сынады. Отаршылдық түрме көптеген зиялы революционерлер мен коммунистер үшін революциялық мектепке айналды. Түрмеден босатылғаннан кейін ол саяси қозғалысын жалғастырды, әсіресе кітаптары мен газет мақалалары арқылы. Ол журналист, жазушы және социалистік зиялы болды, француз отаршылдық үкіметіне қарсы күресу үшін «Trường Chinh», «Sông Hồng», «Tân Trào», «T. C.» және «S. T.» сияқты әртүрлі псевдонимдермен жазды. Ол сонымен қатар Индокитай Коммунистік партиясының стратегиясы жасаушысы болды.

Саяси рөлдер мен идеология

Шран Чиньнің идеологиясы марксизм мен ленинизмнен нәр алды және оған Хо Ши Миннің әсері болды, бұл оның революциялық идеологияны, саяси және революциялық стратегияларды, сондай-ақ мәдени стратегиялар мен саясатты қамтитын еңбектерінен көрінеді. Коммунистік партияның пікірінше, Шран Чинь – «Хо Ши Миннің көрнекті шәкірті» болған, бірақ ол Хо Ши Миннің барлық идеяларымен келіспеген. Шран Чиньнің идеологиясы туралы екі негізгі пікір бар. Біріншіден, оның идеологиясы радикалды және Мао Цзэдунның ой-пікірлеріне негізделген деп саналды, бұл оның жарияланған еңбектерінде және Қытайдан алынған жер реформасы бағдарламасының үлгісінде анық байқалады. Екіншіден, бұл марксизм мен ленинизмді біріктірген гибридті идеология, ол Шран Чиньнің ой-санасының ядросын құрады, отаршылдыққа қарсы күресті қолдады және ұлтшылдыққа қарсы болған жоқ. Оның идеологиясына алдымен Кеңес блогы, кейін Қытай блогының ықпалы тиді және Вьетнамдық жағдайға бейімделді.

Коммунистік партияның бірінші хатшысы

Trường Chinh Индокитай Коммунистік партиясының (ИКП) құрылуы мен нығайтылуының шешуші кезеңінде Коммунистік партияда маңызды рөл атқарды. Хо Ши Минмен қатар, ол Вьетнам Демократиялық Республикасының (ВДР) тәуелсіздік алуына қатысқан ИКП-ның басты тұлғаларының бірі болды. 1940 жылдары Хо Вьетнамға оралғанда, Trường Chinh партия кадрлары арасында бұрыннан танымал еді. Ол қытайлық бағытты қолдайтын радикалды көшбасшы ретінде танылды, ал Хо советтік бағытты қолдады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Trường Chinh солтүстіктегі белгілі коммунист көшбасшысы атанды. Француздар французға қарсы қозғалыстың жетекшілерін жойған кезде ол Коммунистік партияның Бас хатшысы қызметін атқарды. 1941 жылы Trường Chinh Индокитай Коммунистік партиясының Бас хатшысы болып сайланды. Ол Хо Ши Миннен кейінгі партияның екінші тұлғасы болды. Ол солтүстік Туйен Куанг провинциясында партияның ұлттық конференциясын өткізіп, француз бен жапондықтардан билікті тартып алу үшін көтеріліс ұйымдастырды. Келесі жылдары партия француз отаршылдарына қарсы тәуелсіздік үшін күресті.

1945 жылғы тамыз революциясы

Шран Чинь антиколониалды қозғалыстың көшбасшысы болғанда, ол Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) стратегиялық тезистерін де қабылдады. Сондықтан ол коммунистік қозғалыстың бағытын айтарлықтай анықтаған адам, сондай-ақ қазіргі Вьетнамның негізін қалаудағы ой-сананы қалыптастырған тұлға болды. Коммунистік қозғалыстың мүшелері мен жақтастары оны жоғары бағалады. Сонымен қатар, отаршылдыққа қарсы кезеңде ол генерал Во Нгуен Гиаппен бірге Вьетнамға Екінші дүниежүзілік соғыста жапондық күштерді жеңуге мүмкіндік берген әскери стратегияны әзірледі. Шран Чинь 1945 жылы тамыз төңкерісіне (Cách mạng tháng 8) маңызды рөл атқарды. Алайда 1940-шы жылдардағы саяси жағдай фракцияларға бөлінді. Екі фракция, әсіресе 1945 жылғы тамыз революциясында, әртүрлі стратегиялары бар Хо Ши Мин мен Шран Чиньтен құралды. Хо Ши Мин мен оның тобы Солтүстік Вьетнамдағы Пак Бода орналасқан болса, Шран Чинь және оның ізбасарлары Ханойға көшіп, Қызыл өзен дельтасына назар аударды. Коммунистік қозғалыстың орталығы, демек, екіге бөлінді. 1945 жылғы тамыз революциясының табысынан кейін және 1956 жылға дейін Шран Чинь фракциясы басым күшке ие болды. Тамыз революциясы маңызды бұрылыс болды және сол жылдың қыркүйек айында тәуелсіздік жариялауға әкелді. Вьетнамның тәуелсіздік жариялаған күні Шран Чинь Ханойдағы Ба Джин алаңында Хо Ши Минмен бірге тұрған Коммунистік партияның көшбасшыларының бірі болды.

Солтүстік Вьетнамдағы жер реформасы науқаны

Шран Чиньнің саяси өміріндегі бір кемшілік – 1953 және 1956 жылдар аралығында ДРВ-да жер реформасы науқанының сәтсіздігі. Жер реформасы науқаны вьетнамдық қоғамға зор әсер етті, себебі ол қалыптасқан әлеуметтік және мәдени құрылымға сын бағыттады. Жер реформасы науқаны кең ауқымды қуғын-сүргінмен және шектен шығушылықпен бірге жүрді, нәтижесінде көптеген адамдар, олардың көпшілігі партия мүшелері, қамауға алынып, өлім жазасына кесілді. Жер реформасын Вьетнамның Жұмысшы партиясының хатшысы (Đảng Lao động Việt Nam) Шран Чинь ұсынды және іске қосты. Ол Вьетнамды феодалдық немесе отаршылдық емес, жаңа қоғамға айналдыруды мақсат етті. Ол 1938 жылы Во Нгуен Гиаппен бірлесіп жер реформасы идеяларын әзірлеуді бастады. Екеуі де Вьетнамдағы әлеуметтік құрылымды және шаруалардың мәселелерін сынаған «Шаруалар туралы мәселелер» (Vấn đề dân cày) атты еңбегін жариялаған еді. Коммунистік партия бұл еңбекті ауыл шаруашылығы жүйесі мен вьетнамдық шаруалардың өмірін түсінудің негізі деп бағалады. Жер реформасына дейін партия шаруаларға көмек көрсету үшін салықты азайту саясатын іске асыруды бастады. Бірақ кейін мақсат елдегі басым бөлігін құрайтын шаруаларға жер бөліп, осы арқылы халықтың қолдауын кеңейту және феодалдық класты бақылауға алу болды. Жер реформасы партия басшылары арасында талқыланды. Шран Чиньнің басқа партия басшыларымен келіспеушілігі және Қытайды қолдауы сынға түсті, ал басқа басшылар кеңес үлгісіне сүйенді. Шран Чинь басқа партия мүшелері кеңес үлгісін қолдануға көндіргенімен, Вьетнам Қытайдың жер реформасы тәжірибесінен сабақ ала алатынын мәлімдеді. Шран Чиньнің пікірінше, партияға халықтың қолдауын алу үшін шаруалар төңкерісін жасау, жер иелерін құлату және Вьетнамды азат ету жолындағы қадам ретінде жер реформасы қажет болды. Партия Қытай басшысы Мао Цзэдунпен жақын қарым-қатынаста болғандықтан, Қытайдың басшылығын қабылдады. Шран Чинь Маоның идеологиялық стратегиясына құрметпен қарады және Маоның жер реформасы науқанын қабылдады. Ғалымдардың Вьетнамдағы жер реформасына қатысты әртүрлі пікірлері бар. Біріншіден, Солтүстік Вьетнамдағы жер реформасы радикалды бағдарлама ретінде қарастырылды және ҚХР үлгісін бейімдеу 1946-1953 жылдар аралығында жүзеге асырылды. Партия басшылары «жерді өндірушілерге беру» атты жер реформасын экономикалық ұжымдастыру үшін пайдаланды. Бірақ тағы бір ғалым Вьетнамның негізінен Қытайдың ықпалында болғанына қарамастан, Вьетнамның қытайлық жер реформасын бейімдеуі вьетнамдық жағдайға сәйкес келетін кейбір айырмашылықтарға ие екенін атап өтті. Қытайдағы революцияның жетістігі Вьетнамды Қытайды саясатты жобалаудың үлгісі ретінде қабылдауға және саясатты іске асыруда кеңесші ретінде қабылдауға итермеледі. Шран Чинь 1953 жылдың сәуірінде жер реформасының нұсқауларын ұсынды. Партия жер реформасы туралы декрет қабылдап, шаруаларға материалдық көмек көрсетті. Жер реформасы сонымен қатар шаруалардың қолдауын алу үшін психологиялық стратегияны күшейтуді мақсат етті. Бұдан өзге, өнімділікті арттырып, Францияға қарсы соғыс күшін нығайтуды көздеді. 1953 жылдың 4 желтоқсанында заң шығарушы орган Жер реформасы заңын (Luật Cải Cách Ruộng Đất) қабылдады, бұл маңызды өзгеріс болды, себебі оны іске асыру феодалдық жер иелері жүйесін жоюды да мақсат етті. Қытайдан айырмашылығы, Вьетнамда жер реформасы сәтсіз аяқталып, аштық пен кең таралған ашаршылыққа әкелді. Шамамен төрт жыл бойы саяси басшылар мен вьетнамдық шаруалар көптеген адамдар өлтірілгендіктен, бұл реформаны «қанды реформа» деп сынады. Сонымен қатар, көптеген адамдар аштықтан қайтыс болды. 1956 жылы зорлық-зомбылық туралы хабарлар тарады, бұл үлкен сынға және наразылықтарға әкелді. Жер реформасы коммунистік партияның сәтсіздігі деп есептелді. Ақырында, коммунистік басшылар жер реформасын тоқтатуға мәжбүр болды және Шран Чинь Коммунистік партияның Бас хатшысы лауазымынан отставкаға келіп, жауапкершілікті өз мойнына алды. Бірақ жер реформасы Жұмысшы партиясы мен ауылдық құрылым үшін маңызды кезең болды. Жер реформасы кемінде ауыл шаруаларына жер иелігін алуға көмектесті. Жер реформасы бағдарламасының жетістігі 200 000-нан астам шаруалардың қолдауын көрсетуінен көрінді, олар өз еріктерімен таулы аймақтардан аңғарларға өтіп, француз әскерлеріне қарсы күресу үшін Вьетминді қолдады. Көптеген ғалымдар жер реформасы бағдарламасының сәтсіздігіне Шран Чиньті айыптайтын болса да, Хо Ши Мин кеңесшілерден кеңес алғаннан кейін бағдарламаны іске қосуда басты рөл атқарды. Хо Ши Мин 1950 жылы Қытайға сапар шегіп, Маомен жеке кездескеннен кейін, 1953 жылы жер реформасы бағдарламасы іске қосылды. Осы кезеңде ҚХР мен Жұмысшы партиясы арасындағы ең жақын қарым-қатынас орнады. Мао Ло Гуйбо басшылығындағы кеңесшілер тобына және жер реформасы бағдарламасына, сондай-ақ французға қарсы соғысқа толық қолдау көрсетті. Шран Чинь мен Коммунистік партияға сын бағытталды. Нәтижесінде, жер иелеріне, әсіресе, жасалған қырғын партия мүшелері тарапынан да қатаң сыналып, көптеген партия мүшелері кеңес үлгісін қолдануды ұсынды. Ақырында, Хо Ши Мин партия атынан кешірім сұрап, көзінен жас шығарып, Шран Чиньті жауапты деп атады. Солтүстік Вьетнамдағы жер реформасының сәтсіздігі саяси фракциялардың өзгеруіне әкелді. Қытай-Кеңес арасындағы жарылыс Ханойдағы Қытайдың ықпалын азайтты. Шран Чинь Вьетнам Коммунистік партиясының Бас хатшысы лауазымынан кетті. Осыдан кейін Хо Ши Мин Ле Дуанды қолдады, ол кейін Вьетнамдағы ең ықпалды және ұзақ қызмет еткен басшыға айналды. 1960 жылдары Ле Дуан ең ықпалды коммунистік басшы болды, ал Шран Чинь партияның саяси бюросының тізімінде және партияның орталық комитетінің мүшесі болып қалды. Ол партияның ой-санатын дамыту орталығындағы рөлін сақтап қалды.

Мәдениет идеологиясы мен стратегиясы

1945 жылдың қыркүйегінде тәуелсіздік жарияланғаннан кейін, Trường Chinh Вьетнам Демократиялық Республикасының басқаруын саяси және экономикалық тұрғыдан қалыптастыруда, сондай-ақ жаңа Вьетнамның социалистік құрылымын және мәдениетін құруда маңызды рөл атқарды. Ол мәдениетті ұлттық азаттық пен ұлт мемлекетін құрудың маңызды стратегиясы деп есептеді. Вьетнамда Trường Chinh жаңа вьетнам мәдениетінің негізін салушы деп танылды, өйткені оның мәдени идеологиясы көптеген нақты идеялар мен саясат арқылы вьетнамдық қоғамға зор әсер етті. Оның вьетнамдық қоғамға әсер еткен еңбектері – 1943 жылғы «Вьетнам мәдениеті туралы тезистер» (Đề Cương Văn hóa Việt Nam) және 1948 жылғы «Марксизм және вьетнам мәдениеті» (Chủ nghĩa Mác và vấn đề văn hóa Việt Nam). Бірінші еңбегінде, «Вьетнам мәдениеті туралы тезистерде» Trường Chinh екі негізгі мәдени үлгіні ұсынды: Коммунистік партияның жетекшілігімен жаңа вьетнам мәдениетінің негізін қалау және өнер мен мәдени ұғымдарды ұлттық жауларға қарсы қару ретінде пайдалану. Ол Вьетнамның феодализм, француз колониализмі және жапон фашизмінің қытай мәдениетінің ықпалына түскенін айтты. Вьетнамды осы мәдениеттерден азат ету үшін партия жаңа мәдениетті (văn hóa mới) құруы керек болды. Жаңа мәдениеттің мәні адамдарға бағытталған және жаңа демократиялық көзқарасты қабылдады. Екінші еңбегінде, «Марксизм және вьетнам мәдениеті» деп аталатынында, Trường Chinh француз отаршылдық үкіметімен күресу құралы ретінде мәдени революцияны марксизм принципі бойынша ұсынды. Мәдениеттің маңызы әскери және экономикалық фронттармен теңестірілді. Бұл екі еңбек Вьетнам қоғамы мен мәдениетінің негізгі элементтеріне айналды және Вьетнам қоғамында, әсіресе 1945 жылғы тамыз революциясынан кейін үлкен өзгерістерге әкелді. Ұлт жауларын жоюдың басты құралы – француздық мәдени кеңістікке жаңа демократиялық мәдениетті тарату және оны бірден ұлттық мәдениетке айналдыру болды. Мәдени саясат және Вьетнамның жаңа мәдениетін құру ұлттық сезімді өнер, қойылымдар, БАҚ және ұлттық тарих арқылы күшейтті. Trường Chinh партия идеологиясын насихаттау және жергілікті халықтан қолдау сұрау үшін суретшілерді біріктіретін Ұлттық құтқару мәдени қауымдастығын құрды. Алайда, әлеуметтік қайта құру атмосферасында жер иелерімен байланысы бар көптеген ауыл тұрғындары коммунистерден қорқып, күдікке толып қалды. Халық жауларын айыптауға жасалған қысым жергілікті әлеуметтік желілердің бұзылуына әкелді. Солтүстік Вьетнамдағы көптеген адамдар бұл қысымға төтеп бере алмады. Олардың көпшілігі өз-өзіне қол жұмсады немесе Оңтүстік Вьетнамға қашып кетті. Жаңа мәдени кеңістік құру процесінде халықтың мәртебесі теңестірілді, феодалдық символдар мен тілдік үлгілер енгізілді. Жаңа мәдени үлгі партияның үгіт-насихат науқаны арқылы әрдайым табысқа жете бермеді. Кейбір ауылдарда көптеген тұрғындар әлі де үкімге кесілген феодалдарға құрмет көрсетті. Trường Chinh-тің негізгі идеологиясы Солтүстік Вьетнамға, әсіресе жер реформасы кезінде зор әсер етті. Жер реформасының мәдени салдары көптеген ауылдарда әлеуметтік дүрбелеңге әкелді. Әсіресе жер реформасы кезінде партия кадрлары ауылдарға жіберіліп, феодалдық мұра және артта қалушылықты, соның ішінде ырым-жырымдарды, ескі дәстүрлер мен нормаларды, киім-кешектерді күшпен жойды. Жер иелері осындай қылмыстармен айыпталды. Олар коммунистік партияны қолдаған болса да, шаруаларды қанаушылар деп танылды. Сонымен қатар, өздерін Nhân văn giai phẩm деп атаған коммунистер тобы жер реформасы бағдарламасын жүзеге асыру кезінде Trường Chinh-тің мәдени идеологиясының радикалды саясатын сынады. Алайда, бұл топтың көптеген мүшелері түрмеге қамалды немесе елдегі жұмысқа жіберілді.

Đổi Mới (Жаңарту)

1975 жылы Вьетнам біріктірілді, ал 1981 жылы Чыонг Чинь президент болып сайланды. Экономикалық жаңару 1986 жылы Чыонг Чиньнен кейін Бас хатшы болған Нгуен Ван Линьге еңбегі сіңді. Дегенмен, Тран Нхам Чыонг Чинь 1968 жылдан бастап экономикалық жаңарудың жолын ашқан бірінші адам болды деп жазады. 1980-ші жылдардағы экономикалық төмендеу, тапшылық және әлеуметтік дағдарыс кезінде Орталық Комитетке экономикалық зиян, инфляция және әлеуметтік мәселелердің күшеюі туралы түрлі хабарламалар келіп түсті. Чыонг Чинь Орталық жоталар мен Оңтүстік Вьетнамдағы жергілікті қауымдастықтардағы мәселелерді, сондай-ақ ескі экономикалық жүйенің жетістіктері мен сәтсіздіктерін жинап, зерттеу үшін зерттеу топтарын құрды. Чыонг Чинь реформаторларға көңіл бөлді және 1983 жылы ауылға сапардан кейін олардың жағына біртіндеп қосылды. Ол зерттеу нәтижелерін саясатты реформалау үшін пайдаланды және оларды 1986 жылғы VI Ұлттық съезге ұсынды. Ол Вьетнамның кездескен дағдарысын шешу үшін экономикалық жаңарудың жеткіліксіз екенін айтты. Партия саяси және әлеуметтік саясатты да реформалауы керек болды. Бұдан әрі, өндіріс қуатын арттыру қажеттігін атап өтті. Социалистік идеология капитализмді қабылдамаса да, өндіріс қуатын арттыру арқылы экономикалық үдемелі дамудан қашып құтыла алмады. Партия өнеркәсіптік секторға назар аудармай, Вьетнам қоғамының негізі ретінде ауыл шаруашылығы өндірісін қолдауға және арттыруға тиіс болды. Сонымен қатар, 1986 жылғы жаңару (Đổi Mới) Социалистік блоктың құлауымен және Вьетнам ішіндегі, әсіресе коммунистік көшбасшылар арасындағы өзгеріп жатқан әлемдік тәртіппен байланысты болды. Экономикалық жаңару Вьетнамдағы саясатқа, коммунистік көшбасшылар арасындағы қарым-қатынастарға, КСРО-дан қаржылық қолдаудың тоқтауына және аймақта экономикалық ынтымақтастық іздеудегі дипломатиялық саясатқа да әсер етті. Осы экономикалық өткел кезеңінде Чыонг Чинь жаңа реформатор болды, бұл оның әріптес коммунистік көшбасшы Во Ван Киеттің жазбаларында көрінеді, ол Чыонг Чиньті социализмнің нағыз идеологиясын толық түсінген және оны қоғамға енгізуге тырысқан жалғыз серіктес деп мақтады. Алайда, ол 1986 жылғы желтоқсанда өткен VI Ұлттық съезде Нгуен Ван Линьмен ауыстырылды, бұл Đổi mới (Жаңару) кезеңінің басталуын білдірген кең ауқымды көшбасшылық өзгерісінің бір бөлігі болды.

Соңғы жылдары және өлімі

Стрэн Чинь өмір бойы жер реформасының сәтсіздігіне қарамастан, өзін саяси қозғалысқа арнады. Оның партиядағы саяси күреске зор ықпалы болды, өйткені ол өмір бойы партияның бас ойшылы болды. 1941-1956 жылдар аралығында және 1986 жылдың шілде-желтоқсанында Вьетнам Коммунистік партиясының Бас хатшысы болғандықтан, ол 1951 жылдан 1986 жылға дейін Саяси бюроның партия комитетінің мүшесі болды. Ол 1960 жылдан 1981 жылға дейін Ұлттық Ассамблея төрағасы болды. 1969 жылы президент Хо Ши Мин қайтыс болғаннан кейін, Стрэн Чинь Ле Дуань және Фам Ван Донгпен бірге жұмысын жалғастырды. 1986 жылы Ле Дуань қайтыс болғаннан кейін, ол Вьетнам Социалистік Республикасының президенті ретінде Коммунистік партиядағы ең жоғары лауазымға ие болды. Ол өзінің мансабын 1986 жылы сәтті экономикалық жаңаруды (Đổi Mới жаңаруы) бастаумен аяқтады. 1987 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты президенттік қызметтен қанағаттанды, бірақ Вьетнам Коммунистік партиясының Орталық комитетінің кеңесшісі ретінде қызметін жалғастырды. 1988 жылдың 30 қыркүйегінде 81 жасында баспалдақтан құлап қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі Ба Дин залында өтті және ол Май Дих зиратына жерленді.