Кіріспе

Бір адамдық монархияда екі немесе одан көп адам бір мемлекеттің билеуші атағын (мысалы, ханзада, ханшайым, король, королева, император немесе императрица) иеленетін жағдай. Корегенция – бұл монархиялық лауазымды, әдетте бір адам ғана атқаратын болса, екі немесе одан көп адам бірдей атқаруы. Оны диархиялар немесе дуумвираттардан (мысалы, ежелгі Спарта мен Римдегідей) және регенттіктен ажырату керек. Регенттік жағдайында монарх көбінесе кәмелетке толмаған немесе қабілетсіз болып, үстінен жоғары тұрған адамның бағынышында болады және мемлекет басшысы лауазымын заңды түрде атқарудан басқа ешқандай билікке ие болмайды.

Андорра

Копринципалдық – қазіргі Андоррада қолданылатын, монархиялық билік екі басшыға ресми түрде бөлінген, бірақ өзара байланысты жүйе.

Тарихи мысалдар

Хелленистік дәуірде бірлік билеушілік кең таралған; бір ғалымның пікірінше, олар "әдетте, мұрагерлік дағдарыстарын немесе ішкі қақтығыстарды болдырмаудың, сондай-ақ, әулеттік біртектілікті және идеологияны нығайтудың құралы ретінде түсіндіріледі". Басқа мысалдарға Австрияның Фридрих I мен Баварияның Людовигінің Германия Корольдігіне бірлесіп билеуі жатады. Испания және Португалия сияқты елдерде әйелі арқылы билік құрған (jure uxoris) патшалар да кездеседі (Фердинанд V және Кастилияның Изабелла I, Кастилияның Филипп I және Иоанна, Португалияның Петр III және Мария I және т.б.). Наваррада патшайымның күйеуі бірдей билеуші деп есептелген.

Ежелгі Мысыр

Ежелгі Мысырда фараон Хорус құдайының бейнесі ретінде қарастырылғандықтан, билік бөлісу мәселесі қиын болды. Сондықтан, Ma'at құдайлық тәртібіне сәйкес, бір уақытта тек бір ғана патша болуы мүмкін еді. Дегенмен, көбінесе Орта патшалықта фараон кейде өзінен кейінгі билеушіні (көбінесе ұлының біреуін) өзімен бірге билеуші етіп тағайындайтын, осылайша биліктің тегіс ауысуын қамтамасыз ететін. "Бұл жүйе кем дегенде Орта патшалық кезінен бастап, биліктің ауысуы ең аз бұзылыстар мен тұрақсыздықпен жүзеге асуын қамтамасыз ету үшін қолданылды". Аменемхат I > Сенусрет I > Аменемхат II > Сенусрет II арасындағы билік бөлісу ықтималдығы жоғары. Нақты билікте болған патша – үлкені (әкесі) болды, ол жас билеушіні (ұлын) қабылдады, ал билік бөлісуші үлкенінің өлімінен кейін толық патшалық билікке ие болуға күтуге мәжбүр болды. Алайда, патшалық мерзімі әдетте билік бөлісудің басынан бастап есептелді. Осыған және белгілі деректердің фрагментті сипатына байланысты, Мысыр хронологиясын құру өте қиын болды және бүгінгі күнге дейін даулы болып қалуда. Дегенмен, билік бөлісудің бар екенін түсіну хаосты қатты азайтты. Билік бөлісу институты вице-патшалықтан ерекшеленеді, онда ересек адам (Ежелгі Мысырда көбінесе патшаның анасы) заңды қамқоршы ретінде әрекет етеді және кәмелетке толмаған патшаның атынан билік етеді. Мысырдың кейбір әйел вице-патшалары құдай-патшалармен тең дәрежеге көтерілді, олардың билік бөлісуші болған жағдайлары Хатешпсут мысалында көрінеді. Күйеуі Тутмос II қайтыс болғаннан кейін, Хатешпсут өзінің жүйесі мен әкесі Тутмос III атынан билік жүргізді. Содан кейін, Тутмос III билігінің 7-ші жылында ол патшалық регалияларын қабылдады және Мааткаре тағылық атымен Мысыр патшасы атанды. Фараондық Мысыр тарихының кейінгі кезеңдерінде Мысыр ғалымдары билік бөлісу институтының бар екендігіне күмән келтірді, ал "Птолемей және Рим кезеңдерінің мысалдары ең сенімді түрде анықталған". Осылайша, Хью қайтыс болғанда жаңа патша сайлауы басталған жоқ, Роберт патшалық тақты міндетті түрде "мұрагерлік еткені" жоқ, ол жай ғана патшалығын жалғастырды. Кейінгі Капетия патшалары да өздерінің үлкен ұлдарын немесе бауырларын тең билеушілер етіп тағайындайтын, осылайша Франция королінің сайлау арқылы билеушіден мұрагерлік монархияға айналуы үшін агнатикалық тұңғыштық дәстүрі жеткілікті деңгейде қалыптасты.

Рим империясы

Принципат кезінде Рим императоры немесе Август, тағайындалған мұрагер және кіші серік император ретінде Цезарьді тағайындаушы еді, көп жағдайда оларды биологиялық байланысы жоқ, өз ұлы ретінде қабылдаған. Бұл тек дәстүр болған және Тетрархияға дейін ресми лауазым емес еді, ол осы жүйені реттеуге тырысты, бірақ көп ұзамай күйреп қалды. Ол Зенонның кезінде, сондай-ақ Юстин I өзінің жүрегі жақын немересі Юстинианды өлімінен аз бұрын серік император етіп тағайындағанда, маңыздылығын қайта арттырды. Константин IV әкесі Константин II тарапынан серік император аталды, ал ол өзі де бірнеше серік императорларға ие болды. Бұл практика Палеологтарға дейін ғасырлар бойы жалғасты.

Ресей

1682 жылы Ресей патшасы Федор III қайтыс болғаннан кейін оның інісі Иван мен туған інісі Петр екеуі де Ресейдің автократтары болып жарияланды. Бұл шара Иванның денсаулығы мен ақыл-есінің нашарлығына байланысты билікке жарамсыз болғандықтан, ал Петрдің жеке билігіне Федор мен Иванның әпкесі София Алексеевна қарсы болғандықтан қабылданды. Ол Петрге де, оның анасының туыстарына да қарсы стрелецтер көтерілісін ұйымдастырған еді. Екеуінің де билік жүргізуге лайықты жасқа толмағандықтан, София 1689 жылға дейін регенттікке ие болды, содан кейін Петр оны биліктен ығыстырды. Алайда, Иван V мен Петр I-нің бірлескен билігі жалғасты, Иван 1696 жылы қайтыс болғанға дейін мемлекеттік істерге көп қатыспаса да, формалды үстемдігін сақтап тұрды. Осыдан кейін Петр жалғыз билеушіге айналды.

Швеция

Швеция монархиясында бірнеше бірлескен билеу кезеңдері болды: Эрик пен Альрик, Йнгви мен Альф, Бьёрн ат-Хауге және Ануд Уппсале, Эрик Жеңімпаз және Олоф Бьёрнссон, Эрик Жеңімпаз және Олоф Скотконунг, Халстен Стенкильсон мен Инге I, сондай-ақ Филипп пен Инге II.

Вьетнам

Корегенция – Трэн әулетінің ерекше бір белгісі, онда үлкен патша таңдаған мұрагерінің пайдасына тақтан бас тарды. Бірақ, бұл бас тарту тек қана формалды болды, себебі тақтан бас тарған патша билікті жүргізуді тоқтатпады, ал мұрагері оқу үшін таққа отырды.