Сибірді зерттеген поляк антропологы: Марыся Чаплицкаяның өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Польша антропологы

Ол Анна Ясиенская қыздар мектебінде оқыды және 1902 жылға дейін сол мектепте білім алды. Өзін асырау үшін нашар төленетін бірнеше жұмыспен айналысты, Лабузиевицвовна қыздар мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ "Баршаға арналған университетте" (1905–1908) және Польша мәдениеті қоғамында оқыған лекцияларымен де танымал болды. 1910 жылы Польшаны тастап кетті. 1911 жылдың наурыз айының соңында аппендицитпен ауырғандықтан, Лондондағы Сент-Батхоломей ауруханасына түсті, дәрігер Йозеф Гандельсман оған операция жасады. Оқуын Лондон экономика мектебінің антропология факультетінде Чарльз Г. Селигман басшылығымен жалғастырып, 1912 жылы антропология мектебін бітірді. 1914 жылы Корольдік антропологиялық қоғамның мүшесі болды және Оксфорд университеті мен Пенсильвания университетінің археология және антропология музейінің бірлескен экспедициясын басқарды. Одан да артық. Чжаплика Сібір халқының жүздеген фотосуреттерін, сондай-ақ антропометрия және олардың әдет-ғұрыптары туралы көптеген жазбаларды дайындады. Чжаплика Оксфордтағы Питт Риверс мұражайының антропология комитетінен Сібірден үлгілер жинау үшін қаржы алды; ол мұражайдың Азия коллекциясына 193 затты сыйға берді. Сонымен қатар, ол Филдинг Друц гербарийі үшін ботаникалық үлгілер жинады. Экспедиция барысында кездескен көптеген тілдердің жазбалары балауыз цилиндрлерге жазылған деген болжам бар, бірақ бұл дәлелденбеді және жазбалар көпшілікке белгілі емес, тіпті егер олар университетке әкелінген болса, академиялық өңдеуден өтпеген болуы мүмкін. Экспедицияның жалпы нәтижелері шамалы болды, тарихшылардың пікірінше, бұл зерттеудің сипатымен және команда сапар барысында кездескен көптеген қаржылық және саяси қиындықтармен байланысты. Ол сондай-ақ "Арктикалық гистерия" терминіне, батыстың жүйке ауруларын қабылдау тәсіліне қатысты сын-пікірлерімен де танымал болды. Ол мәдени релятивизмді қолдайды, яғни осы жағдайға келгенде бір мәдениеттің ерекшеліктерін басқа мәдениеттің көзімен қарап, бағалауға болмайды. Батыс ғалымдары гистерия деп атаған нәрсе Сібір мәдениетінде мүлдем басқаша қарастырылған. Бұл оның Сібірдегі шаманизмді зерттеу жұмыстарының бір бөлігі болды.

She began her studies at the Anna Jasieńska Girls' School and attended the school until 1902. She supported herself with a number of poorly paid jobs, as a teacher at Łabusiewiczówna Girls' School, She was also known for her lectures at the University for Everyone (1905–1908), and the Society of Polish Culture. She left Poland in 1910. Taken ill with appendicitis in late March 1911, she was admitted to St Batholomew's Hospital in London and operated on by Dr. Józef Handelsman. She continued her studies at the Faculty of Anthropology of the London School of Economics under Charles G. Seligman, graduating from the School of Anthropology in 1912. In 1914, she became a member of the Royal Anthropological Society, leading a joint expedition of Oxford University and University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology staff. more than altogether. Czaplicka prepared several hundreds of photographs of people of Siberia, as well as countless notes on anthropometry and their customs. Czaplicka also received funds from the Committee for Anthropology of the Pitt Rivers Museum in Oxford to collect specimens from Siberia; 193 objects were donated by Czaplicka to the museum's Asian collection. In addition, she collected botanical specimens for the Fielding Druce Herbarium. It is speculated that recordings of the many languages that they encountered during their expedition were produced on wax cylinders, but this has not been proven and the recordings are not well known and likely never made it through academic processing if they were brought back to the university. The overall results of the expedition were modest, something that historians have credited to the nature of the study and the many financial and political struggles faced by the team during the journey. She was also well known for her criticisms of the term "Arctic Hysteria" to refer to the Western perspective of the presentation of nervous diseases. She encourages cultural relativism, meaning that aspects of one culture should not be viewed and judged through the lens of a different culture when it comes to this situation. She describes that what Western academics called hysteria was viewed through a much different lens in Siberian cultures. This was all a part of her works studying Shamanism in Siberia.

Англияға оралу және өлім

1915 жылы Чжаплика Англияға оралды. Ол өзінің саяхат күнделігін жазды, ол «Менің Сібір жылым» деген атпен 1916 жылы Mills & Boon баспасынан жарық көрді («My Year» сериясы); кітап кеңінен танымал болды. 1916 жылы Мэри Эварт қорының қолдауымен ол Оксфорд университетінде антропология пәнінен алғашқы әйел лекторы болды, «Солтүстік Сібірдегі этнографиялық және географиялық жұмыстары үшін» марапатталды. Осы жетістігіне қарамастан, оның қаржылық жағдайы тұрақсыз болды. Оксфордтағы үш жылдық стипендиясы 1919 жылы аяқталғаннан кейін, ол Бристоль университетінің анатомия факультетінде антропологиядан уақытша оқытушы болып жұмыс істеді. Чжаплика Оксфордтағы Вулверкот зиратында жерленген. Холл 1944 жылы қайтыс болғаннан кейін, Чапликаның ерте қағаздарының бір бөлігі Пенсильвания университетінің мұражайына сыйға берілді, бірақ кем дегенде бір есеп және жартылай аяқталмаған қолжазба жоғалып кетуі мүмкін. Оның негізгі құжаттары Оксфордтың Сомервилл колледжінде сақталады. Польша музейлерінде Чжапликаның Бронислав Малиновскиге және сол заманғы көрнекті польша ақыны Владислав Орканға жазған бірнеше жеке хаттары сақталған. 1971 жылы қайтыс болғаннан кейін, Мареттің шәкірті және Чжапликаның досы Барбара Эйткин (туған аты Барбара Фрейре Марреко) Сомервилл колледжінде Чжапликаның құрметіне арналған қор құрды.

Таңдалған шығармалар

Сибирьдің түпкі тұрғындары: әлеуметтік антропологиядағы зерттеу. Оксфорд: Кларендон баспасы, 1914. Сібірдегі шамандық. Оксфорд, Кларендон баспасы, 1914. Солтүстік Азияның түпкі тұрғындарының діни идеялары мен практикасына қоршаған ортаның ықпалы. Халық мүсіндемелері. 25. 34–54-беттер. 1914. «Н.Н. Миклухо-Маклайдың өмірі мен еңбегі». Адам. 14. 198–203-беттер, 1914. Менің Сібір жылым. Лондон, Миллс және Бун, 1916. «Енисейдің тайпалары. Оксфорд экспедициясы». Times газетінің орыс тіліндегі қосымшасы. 13. 6-бет. 1915 жылдың 18 қыркүйегі. Сибирь және кейбір сибиряктар. Манчестер географиялық қоғамының журналы. 32. 27–42-беттер. 1916. «Сибирьтік отаршыл» немесе «Сибиряк». В. Стивенс редакциясымен. Ресейдің жаны. Лондон: Макмиллан. 1916. Тунгустардың іздерімен. Шотландия географиялық журналы. 33. 289–303-беттер. 1917. «Остяктар». Діндер мен этика энциклопедиясы. 9-том. 289–303-беттер. 1917. «Казак қауымдастықтарының эволюциясы». Орталық Азия қоғамының журналы. 5. 42–58-беттер. 1918. «Сибирь үшін шақыру». Жаңа Еуропа. 6. 339–344-беттер. 1918. Тарих және қазіргі уақытта Орталық Азия түркілері, пантүрандық мәселеге қатысты этнологиялық зерттеу және ертедегі түркілер мен Орталық Азияның қазіргі түркілеріне қатысты библиографиялық материалдар. Оксфорд: Кларендон баспасы. 1918. «Польша». Географиялық журнал. 53:36. 1919. «Самоидтар». Діндер мен этика энциклопедиясы. 11-том. 172–177-беттер. 1920. «Сибирь, сибиряктар, сибиряқтар». Діндер мен этика энциклопедиясы. 11-том. 488–496-беттер. 1920. Польшаның этностық және экономикалық шекаралары. Шотландия географиялық журналы. 36. 10–16-беттер. 1920. «Орталық Азияның тарихы мен этнологиясы». Адам. 21. 19–24-беттер. 1921. «Тунгустар». Діндер мен этика энциклопедиясы. 12-том. 473–476-беттер. 1921. «Түріктер». Діндер мен этика энциклопедиясы. 12-том. 476–483-беттер. 1921.