Республика Риф (1921-1926): история, причины восстания Абд-эль-Крима против испанского протектората в Марокко, применение химического оружия и поражение.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1921–1926 жылдар аралығында Мароккодағы республика.
1912–1927 republic in Morocco
Риф Республикасы (Tarifit: Tagduda n Arrif, جمهورية الريف Jumhūriyyatu r Rīf) – Марокконың Риф аймағында 1921 және 1926 жылдар аралығында болған конфедеративтік республика. Ол 1921 жылдың қыркүйегінде Абд эль-Крим бастаған Рифтіктер коалициясы Мароккодағы испан протекторатына қарсы Риф соғысында көтерілген кезде құрылды. Соғыстың кейінгі кезеңдерінде француздар Испания тарапына араласты. Тәуелсіздік үшін созылған күрес көптеген Рифтіктер мен испан-француз сарбаздарының қазасына әкелді және испан армиясының химиялық қару қолдануына куә болды – бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін алғаш рет кең ауқымда қолданылды. Испан-француздықтардың соңғы жеңісіне олардың моральдық және ұйымдық тұрғыдан нашарлығына қарамастан, технологиялық және адам күшінің артықшылығы себеп болды. Соғыс аяқталғаннан кейін республика 1926 жылы таратылды.
The Republic of the Rif (Tarifit: Tagduda n Arrif, جمهورية الريف Jumhūriyyatu r Rīf) was a confederate republic in the Rif, Morocco, that existed between 1921 and 1926. It was created in September 1921, when a coalition of Rifians led by Abd el Krim revolted in the Rif War against the Spanish protectorate in Morocco. The French would intervene on the side of Spain in the later stages of the conflict. A protracted struggle for independence killed many Rifians and Spanish–French soldiers, and witnessed the use of chemical weapons by the Spanish army—their first widespread deployment since the end of the World War I. The eventual Spanish–French victory was owed to the technological and manpower advantages despite their lack of morale and coherence. Following the war's end, the Republic was ultimately dissolved in 1926.
Марокко
Француз және испан империялары Марокконы отарлады, ал 1912 жылы Франция мен Испания арасындағы келісім бойынша Мароккода испан және француз протектораттары құрылды. Францияның Марокко протекторатын басқаруға деген жалпы көзқарасы – бұл протекторатты басқару үшін қолданыстағы басқару жүйелерін пайдаланып, тікелей емес билік саясаты болды. Нақты айтқанда, Марокко элитасы мен Марокко сұлтандары француз үкіметінің күшті ықпалында болған кезде бақылауда қалды. Колониялық Мароккода инфрақұрылымда дискриминация болды. Француз отаршылдық үкіметі жаңа француз қоныстанғандарды орналастыру үшін құрылған жаңа аудандарда 36,5 шақырым кәріз жүргізсе, Марокконың жергілікті қауымдастықтарында тек 4,3 шақырым ғана салынды. Мысалы, 1914 жылы Эль-Херри шайқасында 600 француз сарбазы қаза тапты және 1909-1912 жылдар аралығында Риф тайпаларына қарсы Мелилан және Керт жорықтарын жүргізді. 1911 жылдың маусым айында испан әскерлері Лараше мен Ксар-эль-Кебирді басып алды. Марокконың тәуелсіздік президенті Абд әл-Крим (1882–1963) Марокконың испан және француз отаршылдығына қарсы қарулы төңкеріс, яғни Риф соғысын ұйымдастырды. Испандықтар 1890 жылдардан бастап үнемі наразылыққа ұшырады, бірақ 1921 жылы испан отаршыл әскерлері Annual шайқасында қырғынға ұшырады. Абд әл-Крим тәуелсіз Республика, Риф Республикасын құрды, ол 1927 жылға дейін жұмыс істеді, бірақ ресми халықаралық мойындамады. Франция мен Испания Республиканы мойындамады және оны жою үшін ынтымақтасты. Олар 200 000 сарбазды жіберіп, Абд әл-Кримді 1926 жылы қарсыласуға мәжбүр етті. Ол 1947 жылға дейін Тынық мұхитына жер аударылды. Марокко тынышталып, 1936 жылы Франсиско Франконың 1936 жылғы шілдедегі фашистік төңкерісін бастаған базасына айналды. 1921 жылы жергілікті рифтер Абд әл-Кримнің басшылығымен Annual шайқасында генерал Мануэль Фернандес Сильвестр бастаған испан шабуылын жеңіп, көп ұзамай 1921 жылдың 18 қыркүйегінде тәуелсіз Республика құруды жариялады. Республика 1923 жылы ресми түрде құрылды, Абд әл-Крим мемлекет басшысы, ал Бен Хадж Хатми премьер-министр болды. Абд әл-Крим испандықтарға көптеген жеңілістерді сыйлап, оларды жағалаудағы бекіністерге қайтарды. Соғыс жалғасып жатқан кезде ол Лондон мен Парижге дипломатиялық өкілдерін жіберіп, басқа еуропалық державалармен заңды дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға тырысты. 1925 жылдың соңында француз және испандықтар 500 000 адамнан тұратын бірлескен әскери топты құрды, олар танктермен және ұшақтармен қолдау көрсетілді. 1923 жылдан кейін испандықтар Германиядан әкелінген химиялық қаруды қолданды. Республиканы испан және француз оккупациялық күштері 1926 жылдың 27 мамырында таратып жіберді, бірақ көптеген Риф партизандары 1927 жылға дейін күресін жалғастырды. 1925 жылдың сәуір айында Абд әл-Крим испандық Марокконың Риф аймағында тәуелсіз Республика жариялады. Ол француздық Мароккоға оңтүстікке қарай жылжып, француз әскерлерін жеңіп, астанасы Феске қауіп төндірді. 1925 жылдың 3 қыркүйегінде генерал-резидент Хьюберт Ляути әскери командир ретінде Филипп Петанға ауыстырылды. 1925 жылдың 11 қазанында Теодор Штег Ляутидің орнын басып, бейбітшілікті қалпына келтіру және әскери үкіметтен азаматтық үкіметке көшу міндетімен генерал-резидент болды. Ляути Марокконы отар ретінде қамтамасыз етудегі жетістіктері үшін аз танылды. Стейг Риф халқына автономия беруге дайын еді, бірақ армия оған келіспеді. Абд әл-Крим 1926 жылдың 26 мамырында Филипп Петанға берілді және Үнді мұхитындағы Реюньонға жер аударылды, онда ол 1947 жылға дейін ұсталды. Теодор Штег Абд әл-Кримді ұлы көшбасшы, ұлттық және халық қаһарманы деп атады, бірақ Абд әл-Крим "жоғарылатылуын да, қорлануын да қаламай, уақыт өте келе ұмытылуын" тіледі.
The French and Spanish empires both colonized Morocco, and in 1912 the Treaty Between France and Spain Regarding Morocco established Spanish and French protectorates there. France's general approach to governing the protectorate of Morocco was a policy of indirect rule, where they co opted existing governance systems to control the protectorate. Specifically, the Moroccan elite and the sultans of Morocco were both left in control while being strongly influenced by the French government. Infrastructure was discriminatory in colonial Morocco. The French colonial government built 36.5 kilometers of sewers in the new neighborhoods created to accommodate new French settlers, while only 4.3 kilometers of sewers were built in indigenous Moroccan communities. For example, at the Battle of El Herri in 1914, 600 French soldiers were killed. and launched the Melillan and Kert campaigns against the Riffian tribes between 1909 and 1912. In June 1911, Spanish troops occupied Larache and Ksar el Kebir. The Moroccan independence president Abd el Krim (1882–1963) organized an armed revolution, the Rif War, against the Spanish and French colonial control of Morocco. The Spanish had faced unrest off and on from the 1890s, but in 1921 Spanish colonial troops were massacred at the Battle of Annual. Abd el Krim founded an independent Republic, the Rif Republic, which operated until 1927 but had no formal international recognition. France and Spain did not recognize the Republic and collaborated to destroy it. They sent in 200,000 soldiers, forcing Abd el Krim to surrender in 1926. He was exiled in the Pacific until 1947. Morocco became quiet, and in 1936 became the base from which Francisco Franco launched the fascist coup of July 1936. In 1921, local Rifians, under the leadership of Abd el Krim, crushed a Spanish offensive led by General Manuel Fernández Silvestre at the Battle of Annual, and soon after declared the creation of an independent republic on 18 September 1921. The republic was formally constituted in 1923, with Abd el Krim as head of state, and Ben Hajj Hatmi as prime minister. Abd el Krim handed the Spanish numerous defeats, driving them back to coastal outposts. With the war ongoing, he sent diplomatic representatives to London and Paris, in an ultimately futile attempt to establish legitimate diplomatic relations with other European powers. In late 1925, the French and Spanish created a joint task force of 500,000 men, supported by tanks and aircraft. After 1923, the Spanish employed the use of chemical weapons imported from Germany. The Republic was dissolved by Spanish and French occupation forces on 27 May 1926, but many Rif guerrillas continued to fight until 1927. In April 1925, Abd el Krim proclaimed the independent Republic in the Rif region of Spanish Morocco. He advanced south into French Morocco, defeating French forces and threatening the capital, Fes. The resident general, Hubert Lyautey, was replaced as military commander by Philippe Pétain on 3 September 1925. On 11 October 1925, Théodore Steeg replaced Lyautey as resident general with the mandate of restoring peace and making the transition from military to civilian government. Lyautey received very little recognition for his achievement in securing Morocco as a colony. Steeg would have been willing to give autonomy to the people of the Rif, but was overruled by the army. Abd el Krim surrendered to Philippe Pétain on 26 May 1926 and was deported to Réunion in the Indian Ocean, where he was held until 1947. Théodore Steeg said Abd el Krim is a great leader and national and folk hero, but Abd el Krim wanted "neither [to be] exalted nor humiliated, but in time forgotten."