Кіріспе

Америкалық ауыр біріктірілген иммунодефицитпен (1971–1984) күрескен саясаткер, фермер.

Дэвид Филипп Веттер (21 қыркүйек 1971 – 22 ақпан 1984) – ауыр біріктірілген иммунодефицит (SCID) ауруымен ауырған американдық бала, бұл ауру иммундық жүйені күрт әлсіретеді және тұқым қуалайды. SCID-пен туған адамдар инфекцияларға өте сезімтал болады, тіпті қалыпты жағдайда зиянсыз патогендерге ұшырау салдарынан өлімге ұшырауы мүмкін. Веттерді бұқаралық ақпарат құралдары «Дэвид, көпіршік бала» деп атады, бұл оның SCID-ті басқарудың бір бөлігі ретінде қолданылған күрделі оқшаулау жүйесіне сілтеме жасады. Веттердің тегі оның қайтыс болғаннан кейін 10 жыл өткен соң ғана, отбасының жеке өмірін сақтау мақсатында, жалпы жұртшылыққа жарияланды. Өмірінің алғашқы жылдарында ол көбінесе Хьюстон қаласындағы Техас балалар ауруханасында тұрды. Ол өскен сайын Техас штатының Доббин қаласындағы ата-анасы және үлкен әпкесі Кэтринмен бірге үйінде тұрды. Ол 1984 жылы 12 жасында қайтыс болды.

Отбасы және тууы

Веттердің ата-анасы Кэрол Энн Веттер және Дэвид Джозеф Веттер кіші болды. Олардың тұңғыш ұлы Дэвид Джозеф Веттер үшінші де SCID-пен дүниеге келді және жеті айлық шағында қайтыс болды. Дәрігерлер Веттерлерге болашақта туатын ер балаларының осы ауруды қырық пайызындай мұраға алу мүмкіндігі бар екенін айтты. Сол кезде SCID-пен туған балаларды емдеудің жалғыз жолы – сүйек миын ауыстыру операциясы сәтті аяқталғанша, оларды стерильді ортада оқшаулау болатын. Бір қызы бар Веттерлер тағы бір бала көтеруге бел буды. Олардың үшінші баласы Дэвид Филип Веттер 1971 жылдың 21 қыркүйегінде дүниеге келді. Веттер үшін туғаннан-ақ арнайы стерильді кокон-төсек дайындалды. Анасынан алысқаннан кейін Веттер өмірінің көп бөлігін өткізетін пластикалық, микробтан таза ортаға кірді. Веттер католик дінінде стерильді қасиетті сумен крещениеден өтті. Бірақ сүйек миын ауыстыру жоспары Веттердің қарындасы Кэтриннің донор ретінде сәйкес келмейтіні анықталған соң тоқтап қалды.

Шатырдағы өмір

Су, ауа, тамақ, памперс, киім-кешек стерильденген камераға кірмес бұрын стерильдендірілетін. Бұйымдар 60 градус Цельсий температурасында төрт сағат бойы этилен оксиді газымен толтырылған камераға орналастырылды, содан кейін стерильді камераға орналасудан бұрын бір-жеті күн бойы ауаландырылды. Ол стерильді камераға орналастырылғаннан кейін, Веттер камераның қабырғаларына бекітілген арнайы пластмасса қолғаптар арқылы ғана қол тигізді, ол ауа компрессорлары арқылы ауаға толтырады, олар қатты болғандықтан, Дэвидпен байланыс жасау қиын болды. Оның ата-анасы мен дәрігерлер тобы, оның ішінде доктор Джон Монтгомери, оған мүмкіндігінше қалыпты өмір сүруді қамтамасыз етуге тырысты, оның ішінде ресми білім беру, стерильді камераның ішінде теледидар мен ойын бөлмесі. Веттер туғаннан кейін үш жыл өткен соң, емдеу тобы оның ата-анасының үйінде қосымша стерильді камера салды Конро, Техас, және тасымалдау камерасы, сондықтан Веттер екі-үш апта үйде, әпкесі мен достарымен бірге өткізе алады. Бір досы жергілікті кинотеатрда "Жедайдың оралуы" фильмінің арнайы көрсетілімін ұйымдастырды, осылайша Веттер фильмге өзінің көлік камерасында қатыса алды. Төрт жасында ол камерада қателесіп қалған көбелек шприцпен өзінің көпіршігін тесіп алатынын анықтады. Осы кезде дәрігерлер оған микробтардың не екенін және олардың жағдайына қалай әсер ететінін түсіндірді. Жасы ұлғайған сайын ол бөлмеден тыс әлемді байқап, аурухананың терезелері мен теледидардан көрген нәрселеріне қатысуға қызығушылық білдірді. 1977 жылы НАСА зерттеушілері ғарыш костюмдерін жасаудағы тәжірибелерін пайдаланып, Веттерге өзінің көпіршігінен шығып, сыртқы әлемде жүруге мүмкіндік беретін арнайы костюм жасады. Бұл костюм 2,5 метрлік мата түтігі арқылы оның шамымен байланысқан, бірақ ол ауыр болса да, оған ластану қаупі жоқ жерде сыртқа шығуға мүмкіндік берді. Алғашында Веттер костюмге қарсылық білдірді, бірақ кейін оны киіп, ыңғайлы бола бастады, бірақ оны жеті рет қана қолданды. Ол костюмнен кейін өсіп, NASA ұсынған алмастыру костюмін ешқашан қолданбады.

Өлім

Веттерге шамамен 1,3 миллион доллар жұмсалды, бірақ ғылыми зерттеулер нағыз ем табуға мүмкіндік бермеді және донор табылмады. Кейін Веттер қарындасы Кэтриннен сүйек миын алмастыру операциясын жасады. Оның денесі трансплантацияны қабылдамағанмен, 1984 жылдың 22 ақпанында 12 жасында Беркитт лимфомасынан қайтыс болды. Дәрігерлер жасаған сараптама барысында Кэтриннің сүйек миында Епштейн-Барр вирусының белсенді емес іздері табылды, бұл вирус трансплантация алдындағы тексерулерде анықталмаған. Ол 1984 жылдың 25 ақпанында Техас штаты, Монтгомери округі, Конроу қаласындағы Конроу Мемориалдық паркіне үлкен ағасы Дэвид Джозеф Веттер III-нің қасына жерленді.

Мұра

1990 жылы Техас штатының Монтгомери округіндегі Вудлендс қаласында ашылған Конроу ИСД бастауыш мектебі Веттердің құрметіне Дэвид бастауыш мектебі деп аталды. "Пластик көпіршіктегі бала" – 1976 жылғы телефильм, ол Веттер мен Тед ДеВитаның тағдырынан шабыттандырылып, Джон Траволтаның қатысуымен түсірілді. 1986 жылы Пол Саймонның "The Boy in the Bubble" әні Веттердің өмірінен әсер алды.

Салдары

Кейін Веттердің ата-анасы ажырасты. Оның әкесі Техас штатының Шенандоа қаласының мэрі болды. Оның анасы Кент Демаретке үйленді, ол оның ұлы туралы жазған журнал тілшісі еді. Веттердің психологы Мэри Мерфи Веттердің жағдайы туралы кітап жазды, ол 1995 жылы басылып шығуы тиіс еді; алайда, оның алғашқы жариялануын оның ата-анасы және Бейлор медицина колледжі кедергі келтірді. Кітап 2019 жылы «Көпіршікті жару: Дэвид Веттердің қиын өмірі мен ерте өлімі» деген атпен жарық көрді.