Кіріспе

Кеңес Одағының әкімшілігінде КСРО НКВД-ның Арнайы кеңесі (lang ru) 1934 жылдың 10 шілдесінде НКВД-ны құрған Совнаркомның жарлығымен құрылды. Жарлық Арнайы кеңеске "әкімшілік тәртіппен", яғни сотсыз жаза қолдану құқығын берді. Басқаша айтқанда, "әкімшілік тәртіппен" деген термин шын мәнінде соттан тыс жазалауды білдіреді. Осы қаулымен Арнайы кеңестің қарамағына мынадай жаза түрлері берілді: тұрғылықты жерінен жер аудару (высылка), алысқа жер аудару (ссылка), бес жылға дейін түзеу-еңбек лагеріне (исправительно-трудовой лагерь) кесу және КСРО-дан депортация (высылка). 1937 жылы Ұлы тазалау кезінде Арнайы кеңеске сегіз жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын тағайындауға рұқсат берілді. 1938 жылдың қарашасында көптеген НКВД үштіктері таратылғаннан кейін, Арнайы кеңес олардың кейбір функцияларын өз мойнына алды. 1941 жылдың қарашасында Германияға қарсы соғыс басталғаннан кейін Арнайы кеңеске 25 жылға дейін бас бостандығынан айыру немесе өлім жазасын беру құқығы берілді. 1945 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Арнайы кеңес өлім жазасын шығару құқығын жоғалтты; ең жоғары жаза 25 жылға бас бостандығынан айыру болды. 1946 жылы НКВД қайта аталғанда, Арнайы кеңес тиісті ұйым құрамында қалды, мысалы, МГБ-ның Арнайы кеңесі сияқты. 1953 жылдың наурыз айында Иосиф Сталиннің қайтысынан кейін, 1953 жылдың қыркүйек айында КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумы Арнайы кеңесті таратып жіберді.