Кіріспе

Индуизм және сикх ғибадатханаларында ұсынылатын діни тағамдар

Прасада (санскрит: प्रसाद), прасад немесе прасад – индуизмдегі діни сыйлық. Прасада көбінесе құдайға мақтау мен алғыс айтқаннан кейін, жандар үшін арнайы дайындалған вегетариандық тағам. Махапрасада (бхандара деп те аталады) – индуист ғибадатханасында құдайға ұсынылған, содан кейін кез келген сенімге қарамастан, барлық жандарға таратылып жейтін қасиетті тағам. Прасада наиведия (наивдия, наибедья немесе наиведьям деп те жазылады) терминімен тығыз байланысты. Құдайға ұсынылған тағам наиведия деп аталады, ал құдайдың қайтарып берген және берекесімен кияланған қасиетті тағамы прасада деп аталады.

Этимология

Прасада – «прасад» етістігінен туындаған, ол «сад» (отыру, тұру) етістігінен құралған. «Пра» (алдында, бұрын, қарсы) префиксі қосылып, «прасидати» (тұрады, билік етеді, риза болады, жақсы көреді) етістігі ретінде қолданылады. Бұл, әдетте тағам, ең алдымен құдайға немесе әулиеге арналып, содан кейін оның атынан ізбасарларына немесе басқаларға жақсы ниеттің белгісі ретінде таратылатын кез келген нәрсені білдіреді. «Прасада» сөзі кейде «сый» немесе «кәсірет» деп аударылады.

Әдебиет

Шараға қатысушылар оны қасиетті сыйлық ретінде қабылдап жеуі керек. Сыйлықтарға пісірілген тағамдар, жемістер және тәттілер кіруі мүмкін. Әдетте, вегетариандық тағамдар ұсынылады, содан кейін ғибадатханада жиналған жандарға таратылады. Кейде бұл вегетариандық сыйлықтан сарымсақ, пияз, саңырауқұлақ сияқты тыйым салынған өнімдер алынып тасталады. Осылай қасиетті күшке ие болған нәрсе прасада деп аталады және оны жандар қабылдап жеуі, киюі және т.б. үшін пайдаланады. Бұл бастапқыда ұсынылған немесе басқалар ұсынған, кейін басқа жандарға қайта таратылған нәрсе болуы мүмкін. Көптеген ғибадатханаларда прасаданың түрлі-түрлі нұсқалары (мысалы, жаңғақ, тәттілер) таратылады. Тағам ұсыну және одан кейін прасада қабылдау – пуджа амалының маңызды бөлігі. Сикхизмде дұға оқылып, қасиетті жазбалар оқылғаннан кейін, қауымға қара паршад ұсынылады. Паршад лаңғар сияқты бірдей құндылықтарды көрсетеді, себебі ол ешкімді кемсітпей таратылады. Курукшетраның 48 кос айналымындағы Курукшетра прасадам (Чанна ладду), ал Брадж айналымындағы Тирупати ладду және Матура педа – географиялық ерекшеліктері бар прасадалар.