Кіріспе
Онам – жыл сайынғы егін жинау және мәдени фестиваль. Керала халқы үшін маңызды жылдық оқиға, штаттың ресми мерекесі және түрлі мәдени шараларды қамтиды. Онам Вамананы (хинд құдай Вишнудың бесінші аватары) және жомарт, бірақ мақтаншыл дайтья патшасы Махабалиді еске алады. Хинду аңыздарында Индра (девалардың патшасы) Махабалиден (асуралардың патшасы) жеңілгеннен кейін, девалар Вишнудан пана сұрайды, ол Индраны билікке қайтаруға келіседі. Осы үшін Вишну Вамана деген кішкентай дін қызметкерінің кейпінде туады. Махабали патша (өзі Вишнуға сенуші) қасиетті дұғалар оқиды, солардың біріне Вамана келіп, от құрбандық орнын салу үшін үш қадам жер сұрайды. Шүкір дана Вамананың құдайлық табиғаты туралы ескерткенімен, Махабали келіседі. Вамана өсе келе үш қадаммен бүкіл ғаламды және одан да әрі қамтиды. Үш әлем Индраға қайтарылады, ал Махабали мен асуралар түпкі әлемге (Патала) қуілады. Бірақ Махабалидің халқына деген сүйіспеншілігін көріп, Вамана патшаның жылына бір рет өз елді көру тілегін орындайды. Махабалидің елге оралуы жыл сайын Онам ретінде тойланады. Онам сөзінің мереке ретінде алғашқы айғағы Матурайканчида кездеседі. Онда Мадурайдағы Маяонға (Вишнуға) арналған Онам фестивалі туралы айтылады, онда храм аумағында ойындар мен жарыстар өткізіліп, храмға сыйлықтар жіберіліп, адамдар жаңа киім киіп, той-думандар жасаған. 8 ғасырлық Алвар мистигі Нәммалвар үш әлемді өлшеген адам туралы айтады, бұл Махабали мен Вамана аңызымен сабақтас. 9 ғасырлық Перияжарвардың «Патхикалар мен Палладтар» кітабында Онам тойы мен Вишнуға арналған құрбандықтар, тойлар мен қоғамдық шаралар сипатталады. Триккакара храмындағы (Кочи) 11 ғасырлық жазуда Ваманаға арналған сыйлықтар туралы айтылады. Вишнуға арналған Кераладағы ең ірі индуисттік храмдардың бірі – Тирувалла храмындағы 12 ғасырлық жазуда Онам туралы және Онам фестиваліне арналған сыйлық ретінде храмға жасалған сыйлық туралы мәлімет бар. Оңтүстік Үндістанның санскрит ақыны Удданда Шастри Заморин сарайына келгенде шравана фестивалі туралы жазған. Бұл шумақ Онам фестивалі туралы болжам жасалады, себебі Онам (немесе Тирувонам) сөзі – үнді астрономиясындағы шравана накшатрасының тамил/малаялам түрі:
चोकुयन्ते पृथुकततयश्चापतादिन्य उच्चैः सर्वानार्यःपतिभिरनिशम् लम्भयन्त्यर्थकामान्।
बभ्रम्यन्ते सकलपुरुषैर्वल्लभाभ्यः प्रदातुम् चित्रम् वस्त्रम् श्रावणकुतुकम् वर्तते केरळेषु॥
Onam is an annual harvest and cultural festival related to Hinduism that is celebrated mostly by the people of Kerala. A major annual event for Keralites, it is the official festival of the state and includes a spectrum of cultural events. Onam commemorates Vamana (the fifth avatar of Hindu deity Vishnu) and the generous but egotistical daitya king Mahabali. According to the Hindu legends, after Indra (the king of the devas) is defeated by Mahabali (the king of the asuras), the devas ultimately seek refuge in Vishnu, who agrees to restore Indra to power. To do so, Vishnu incarnates as a dwarf priest called Vamana. The king Mahabali (himself a devotee of Vishnu) conducts ritual prayers, one of which is attended by Vamana, who requests only three feet (steps) of land to build a fire altar. Mahabali agrees, despite being told about Vamana's divine nature by the sage Shukra. Vamana grows in size, and in three strides, encompasses all of the universe and beyond. The three worlds are restored to Indra, and Mahabali and the asuras are banished to the netherworld (Patala). However, witnessing Mahabali's love for his subjects, Vamana grants the king's sole wish to visit his kingdom once every year. This homecoming of Mahabali is celebrated as Onam in Kerala every year. The earliest known reference to the word Onam as a celebration is found in Maturaikkāñci – a Sangam era Tamil poem from the 3rd century CE. It mentions a festival called Onam being celebrated in dedication to Maayon (Vishnu) in Madurai, when games and duels were held in temple premises, oblations were sent to the temples, people wore new clothes and feasted. The 8th century Alvar mystic saint Nammalvar mentions of the one who measured the three worlds, a parallel to the legend of Mahabali and Vamana. The 9th century Pathikas and Pallads by Periyazharwar describes Onam celebrations and offerings to Vishnu, mentions feasts and community events. An 11th century inscription in the Thrikkakara Temple (Kochi) dedicated to Vamana – an avatar of Vishnu – mentions a series of offerings made by a votary over two days prior and on Thiru Onam. A 12th century inscription in the Tiruvalla Temple, one of the largest Hindu temples in Kerala dedicated to Vishnu, mentions Onam and states a donation was made to the temple as the Onam festival offering. Uddanda Shastri, a southern Indian Sanskrit poet visiting the court of the Zamorin, has written about a festival called śrāvaṇa. It is presumed that this verse is about the festival of Onam as the word Onam (or Thiruvonam) is the Tamil/Malayalam form of the śrāvaṇa nakshatra mentioned in Indian astronomy:
चोकुयन्ते पृथुकततयश्चापतादिन्य उच्चैः सर्वानार्यःपतिभिरनिशम् लम्भयन्त्यर्थकामान्।
बभ्रम्यन्ते सकलपुरुषैर्वल्लभाभ्यः प्रदातुम् चित्रम् वस्त्रम् श्रावणकुतुकम् वर्तते केरळेषु॥
Gangs of lads, playing their bows hoot loudly again and again; All women make their husbands provide wealth and pleasure; All men are wandering hither and thither to present beautiful garments to their women. The festivity of 'Sravana' takes place in Kerala. A 16th century European memoir describes Onam. It mentions among other things that Onam is always celebrated in September, the Malayali people adorn their homes with flowers and daub them over with cow's dung believing its auspicious association with goddess Lakshmi. According to Kurup, Onam has been historically a Hindu temple based community festival celebrated over a period of many days. Hindu festival of Kerala that celebrates rice harvest. The significance of the festival is in Indian culture, of which two are more common.
Жас жігіттердің тобы дойбыраларын қайта-қайта соғып шу көтереді; Барлық әйелдер күйеулерінен байлық пен қуаныш талап етеді; Барлық еркектер әйелдеріне әдемі киім сыйлау үшін айналып-жүреді. «Шравана» фестивалі Кералада өтеді. 16 ғасырлық еуропалық естелікте Онам туралы айтылады. Онда Онам әдетте қыркүйек айында тойланады, малаяли халқы үйлерін гүлдермен безендіреді және оларды сиырдың нәжісімен жағу арқылы Лакшми қасиеттісімен байланысты деп санайды. Құруптың сөзіне сүйенсек, Онам тарихи түрде индуисттік храмдардағы көп күндік қоғамдық фестиваль болып табылады. Күріш жинау фестивалі. Бұл фестивальдің маңызы үнді мәдениетінде, оның екеуі жиі кездеседі.
Onam is an annual harvest and cultural festival related to Hinduism that is celebrated mostly by the people of Kerala. A major annual event for Keralites, it is the official festival of the state and includes a spectrum of cultural events. Onam commemorates Vamana (the fifth avatar of Hindu deity Vishnu) and the generous but egotistical daitya king Mahabali. According to the Hindu legends, after Indra (the king of the devas) is defeated by Mahabali (the king of the asuras), the devas ultimately seek refuge in Vishnu, who agrees to restore Indra to power. To do so, Vishnu incarnates as a dwarf priest called Vamana. The king Mahabali (himself a devotee of Vishnu) conducts ritual prayers, one of which is attended by Vamana, who requests only three feet (steps) of land to build a fire altar. Mahabali agrees, despite being told about Vamana's divine nature by the sage Shukra. Vamana grows in size, and in three strides, encompasses all of the universe and beyond. The three worlds are restored to Indra, and Mahabali and the asuras are banished to the netherworld (Patala). However, witnessing Mahabali's love for his subjects, Vamana grants the king's sole wish to visit his kingdom once every year. This homecoming of Mahabali is celebrated as Onam in Kerala every year. The earliest known reference to the word Onam as a celebration is found in Maturaikkāñci – a Sangam era Tamil poem from the 3rd century CE. It mentions a festival called Onam being celebrated in dedication to Maayon (Vishnu) in Madurai, when games and duels were held in temple premises, oblations were sent to the temples, people wore new clothes and feasted. The 8th century Alvar mystic saint Nammalvar mentions of the one who measured the three worlds, a parallel to the legend of Mahabali and Vamana. The 9th century Pathikas and Pallads by Periyazharwar describes Onam celebrations and offerings to Vishnu, mentions feasts and community events. An 11th century inscription in the Thrikkakara Temple (Kochi) dedicated to Vamana – an avatar of Vishnu – mentions a series of offerings made by a votary over two days prior and on Thiru Onam. A 12th century inscription in the Tiruvalla Temple, one of the largest Hindu temples in Kerala dedicated to Vishnu, mentions Onam and states a donation was made to the temple as the Onam festival offering. Uddanda Shastri, a southern Indian Sanskrit poet visiting the court of the Zamorin, has written about a festival called śrāvaṇa. It is presumed that this verse is about the festival of Onam as the word Onam (or Thiruvonam) is the Tamil/Malayalam form of the śrāvaṇa nakshatra mentioned in Indian astronomy:
चोकुयन्ते पृथुकततयश्चापतादिन्य उच्चैः सर्वानार्यःपतिभिरनिशम् लम्भयन्त्यर्थकामान्।
बभ्रम्यन्ते सकलपुरुषैर्वल्लभाभ्यः प्रदातुम् चित्रम् वस्त्रम् श्रावणकुतुकम् वर्तते केरळेषु॥
Gangs of lads, playing their bows hoot loudly again and again; All women make their husbands provide wealth and pleasure; All men are wandering hither and thither to present beautiful garments to their women. The festivity of 'Sravana' takes place in Kerala. A 16th century European memoir describes Onam. It mentions among other things that Onam is always celebrated in September, the Malayali people adorn their homes with flowers and daub them over with cow's dung believing its auspicious association with goddess Lakshmi. According to Kurup, Onam has been historically a Hindu temple based community festival celebrated over a period of many days. Hindu festival of Kerala that celebrates rice harvest. The significance of the festival is in Indian culture, of which two are more common.
Махабали мен Вамана
Инду мифологиясына сәйкес, Махабали Кашьяпа есімді брахман данасының шөбересі, Хираньякашипу есімді демон диктатордың немересі және Вишнуға табынушы Прахладаның ұлы болған. Бұл мереке индуизмдегі Холика даңқымен белгілі Прахладаның Пураналардағы оқиғасымен байланысты. Прахлада Вишнуды жек көретін демон әкесінің баласы болғанына қарамастан, әкесінің адамдарды қуғындауына қарсы шығып, Вишнуға құлшылық еткен. Хираньякашипу өзінің ұлы Прахладаны өлтіруге тырысады, бірақ Вишну оны Нарсимха аватарында өлтіріп, Прахладаны құтқарады. Прахладаның немересі Махабали құдайларды (деваларды) жеңіп, үш әлемді басып алып билікке келеді. Вайшнавизмде жеңілген девалар Махабалимен болған шайқаста көмек сұрап Вишнуға жүгінеді. – ал кейін Вамана есімді кішкентай монахқа жолығып, Махабалиге жақындасады. Патша балаға алтын, сиыр, піл, ауыл, тағам, не қаласа соны сыйға беруге уәде береді. Бала қажеттінің артығын сұрамау керектігін айтып, өзіне тек "үш қадам жер" ғана керек екенін жеткізеді. Махабали келіседі. Вамана зорға өсіп, Махабали билеген жердің бәрін екі қадаммен жауып тастайды. Үшінші қадам үшін Махабали Вишнуға басын басқанына рұқсат етеді, Вишну бұл әрекетін Махабалидің адалдығының белгісі ретінде қабылдайды. Триккакара атауы "Тиру каал кара" деген сөзден шыққан, яғни "қасиетті аяқтың орны" деген мағынаны білдіреді. Триккакара ғибадатханасының басты құдайы – Вамана, ал оның жанындағы кішірек ғибадатханада Шива құдай ретінде бейнеленген. Вамана ғибадатханасы "Вадаккум Девар" деп, ал Шива ғибадатханасы "Текум Девар" деп аталады. Триккакара ғибадатханасында көптеген қосалқы құдайлар орнатылған. Рошен Далалдың сөзіне қарағанда, Махабали тарихы Кераладағы Онам мерекесі үшін маңызды, сонымен қатар осындай Махабали туралы аңыздар Уттар-Прадеш штатындағы Балия және Баван, Гуджарат штатындағы Баруч және Махараштра штатындағы Махабалешвар аймақтарында да маңызды. Бұл оқиғаның маңызы Махабали билігінің аяқталуында емес, оқиғалардың айналмалы сипатына сенімде, ешбір адам, билеуші және ештеңе мәңгілік емес, тек ізгілік пен өзіңді түсіну барлық қайғы-қасіретті жеңе алады деген индуистік нанымды көрсетеді.
Парашурама
Онам туралы тағы бір әңгіме Парашурамамен байланысты, ол Вишнудың бейнесі, индуизмде Батыс Гаттар мен Кераланың жаратылуына себепкер деп есептеледі. Бұл аңыз бойынша, Вишну кшатрия (жауынгер) патшаларының бірін-бірімен үздірілмей соғысқанына және мақтандығына куә болған. Парашураманың аңызы мен оған табыну туралы мәліметтер б.з. 2-ші ғасырына жатқан мәтіндерде және жазуларда кездеседі. Латын католиктерінің епископы Селвистер Поннумутханның сөзіне қарағанда, бұл мереке Тривандрумдағы НҚҚ (Негізгі шіркеу қауымдары) арасында жергілікті дәстүрлермен тойланады. Селвистер Поннумутханның айтуынша, бұл дәстүрлер Нилавилаккуды жағудан басталады, ол Киелі кітапқа гүлдермен (пушпарати) құрмет көрсетуді қамтиды, сондай-ақ индустармен бірге Онам дастарқанына отырып, түрлі діндердің бауырлары мен әпкелерінің бірлігін нығайту мақсатында тамақтанады.
Мерекелер, рәсімдер мен рәсімдер
Онам Малаялам күнтізбесі бойынша бірінші ай – Чинам айында тойланады. Мерекелер Малаялам жаңа жылын белгілейді, он күнге созылады және Тирувонаммен аяқталады. Осы он күннің әрқайсысы тізбектеп Атам, Читира, Чоди, Вишакам, Анижам, Трикета, Мулам, Пуарадам, Утрадам және Тирувонам деп аталады. Бірінші және соңғы күндер Керала штатында және басқа жерлердегі малаяли қауымдары үшін ерекше маңызға ие. Керала мәдениетінің элементтерін көрсететін әдемі парадтар ұйымдастырылады, онда әртүрлі шерулер мен көрмелер көрсетіледі. Басқа күндерде қайық жарыстары, мәдени шаралар, спорт жарыстары, би өнерлері, жекпе-жек өнері, гүлденген Ранголи – пуккалам, дұғалар, сауда жасау, қайырымдылыққа уақыт немесе азық-түлік сыйлау, сондай-ақ мерекелік дастархан басында отбасымен уақыт өткізу сияқты алуан түрлі іс-шаралар өтеді. Ерлер мен әйелдер дәстүрлі киімдерін киеді. Бұл күні әсіресе Керала сарысы немесе Касаву сарысы танымал.
Атахамайам
Онам мерекесі штаб бойынша Кочи қаласының жанындағы Трипунитурада Атхачамаям деп аталатын әсем шерумен басталады. Парадта безендірілген пілдердің салтанатты жүрісі, барабан соғысы және басқа да музыка, халықтық өнер түрлері, платформалар мен әртүрлі маска киген түрлі-түсті адамдар болады. Керала тарихында Кочи патшасы сарайынан Триккакара ғибадатханасына дейін толық мерекелік киімде әскери шерумен барып, халқымен кездесіп, сәлемдесетін еді. Қазіргі заманда бұл мемлекеттік қолдауға ие шара. Парадтағы платформаларда «Махабхарата» және «Рамаяна» сияқты дастандардан көріністер бейнеленеді. Сонымен қатар, кейбір платформаларда Библиядан алынған сюжеттер мен қазіргі оқиғалар да көрсетіледі, бұл бірлік пен үйлесімділікті көрсетеді. Шеру жолы тарихи тұрғыдан Трипунитурадан басталып, Эрнакулам ауданындағы Триккакарадағы Ваманамурти ғибадатханасына дейін созылады. Бұл ғибадатхана Вишнуға, оның Вамана (тарлан) бейнесінде арналған. Ғибадатханаға жеткен соң, шерушілер дұға етеді. Еденге, әсіресе кіреберістерге және ғибадатхана аумағына гүлдерден жасалған түрлі-түсті гүлдестелер төселеді. Лампадарлар ортасына немесе жиекке орналастырылады. Бұл діни өнер туындысы, көбінесе қыздар мен әйелдердің бірлескен еңбегімен жасалады, олар оны нәзік сезіммен және жеке көркемдік талғаммен орындайды. Толыққаннан кейін, оның үстіне кішкентай мерекелік тулар ілінген шағын пандал (шатырша) орнатылады. Пооккалам – түрлі түсті ұнтақтардан жасалған раңголиге ұқсас және Солтүстік Үндістанда кең таралған. Атам күні гүлді раңголи (пооккалам) салудың дәстүрлі рәсімі басталады. Бұл күні жасалған пооккалам Атапу деп аталады және оның көлемі салыстырмалы түрде кішкентай. Онам мерекесінің әр күні пооккаламның көлемі біртіндеп үлкейеді. Атам күні тек сары гүлдер қолданылады, бір ғана дөңгелек қабат жасалады және дизайн қарапайым болады. Бұл күні әр үйдің кіреберісіне Махабали мен Вамананың мүсіндері қойылады. Дәстүрлі түрде Аттапоокаламға Кералаға тән гүлдер мен Дашапушпам (10 гүл) кіреді, бірақ қазіргі кезде гүлдердің барлық түрлері қолданылады. Пооккаламмен бірге үйдің алдындағы саздан жасалған аулаларда Махабали мен Вамананы бейнелейтін төртбұрышты пирамидалар сияқты көрінетін, гүлдермен әсем безендірілген топырақ үйінділері орналасқан. Онам күні Кераланың барлық жерінде пооккалам жарыстары жиі өткізіледі. Бұл уақытта Катхакали биі де жиі қойылады, бишілер ежелгі үнді аңыздарының кейіпкерлерін сомдайды. Бұл үшін танымал орындар – Катхакали өнерінің дамуымен байланысты Валлуванад және Керала Каламандалам орналасқан Черутурути.
Пуликали: жолбарыстың биі
Пуликали, сондай-ақ Кадувакали деп те аталады, Онам маусымында көрінетін кең таралған көрініс. Бұл биде жолбарысқа ұқсатып, жарқын сары, қызыл және қара түстерге боялған бишілер "Ченда" және "Тхакил" сияқты аспаптардың ырғағымен билейді. Бұл халықтық өнер көбінесе Трисурдың мәдени ауданында орындалады, ал мыңдаған адамдар осы өнердің бір бөлігі болу үшін қалаға келеді. Онам маусымында Теям ритуалдық биі де қойылады. Мұндағы Онсадья кең ауқымды болып өтеді, және барлық дін мен сенімдегі он мыңнан астам адам қатысады. Мерекелік шараларға Пули Кали (маска кигізілген барыс биі) және Кайкотти Кали сияқты дәстүрлі би түрлері кіреді, олар түрлі шараларда орындалады. Мемлекеттік мерекелік шаралар осы күні Тируванантапурам, Кочи және Кожикоде қалаларында отшашумен бірге әсем жарықтандырулармен басталады. Кераланың көптеген қалалары, саяси, коммерциялық және мәдени астаналары – Тируванантапурам, Кочи және Триссур жарықпен және таңғажайып отшашулармен безендіріледі. Дәмді Онам Садья дастарқаны дайындалады. Триккакара ғибадатханасында көпшілікке ашық, жиырма мыңнан астам адам қатысатын үлкен дастарқан ұйымдастырылады.
Валламкали: қайық жарысы
Валламкали (жылан қайықтар жарысы) – Онаммен астасып кеткен тағы бір шара. Аранмула Уттратади және Неру кубогы жарыстары кеңінен танымал. Сан алуан ескекшілер алып жылан пішіндес қайықтарды суға жүргізеді. Алыстан-жақыннан келген ер және әйел адамдар осы жарысты тамашалап, қайықтардың су арқылы жылғанын қолдау үшін жиналады. Бұл шара ерекше Пампа өзенінде өтеді, ол қасиетті саналады және Кераланың Ғанж өзенімен теңестіріледі.
Онам Садия
Онам садьясы (той) – Онамның тағы бір қажетті бөлігі. Той платан жапырақтарында беріледі және тоғыз түрлі тағамнан тұрады, бірақ екі оннан астам тағамды қамтуы мүмкін, оның ішінде (бірақ олармен шектелмейді): Чипсы (әсіресе Банан чипсы), Шаркаравератти (пақдамен қапталған бананның қуырылған бөліктері), Паппадам, түрлі көкөністер мен сорпалар, мысалы, Инжипули (ПулиИнжи деп те аталады), Торан, Межуккупуратти, Калан, Олан, Авиал, Самбар, Дал, аз мөлшерде гхимен бірге беріледі, Эришери, Молосям, Расам, Пулисери (сондай-ақ Велута карри деп те аталады), Кичади (Хичдимен шатастырмау керек) және Пачади (оның тәтті түрі), Мору (айран немесе су қосылған қорық), тәтті және қышқыл тұздамалар, және кокос чатни. Той Payasam деп аталатын десерттермен аяқталады (сүт, қант, пақда және басқа да дәстүрлі үнді дәмдерінен жасалған тәтті тағам), оны тікелей жеуге болады немесе піскен кішкентай банандармен араластырып жеуге болады. Карри күрішпен беріледі, әдетте Керала штатында бағаланатын «Керала Матта» күрішімен. Парамбикуламның Куричиан тайпасы Онамды жаңа астық жеу мерекесі ретінде тойлайды. Онамға дейін олар бірлесіп аң аулайды, ал аң аулаудан алынған олжа қатысушылар арасында бөлісіліп, отбасылық тойларда желінеді. Тойлар Утрадам мен Тирувонам күндері өткізіледі. Олардың дастарқанына балық пен ет те кіреді.
Онамнан кейінгі мерекелер
Көбінесе Онам тойлануының ең басты бөлігі Тирувонам күні аяқталады. Дегенмен, Тирувонамнан кейінгі екі күн де Үшінші және Төртінші Онам ретінде тойланады. Үшінші Онам, Авиттом деп аталады, ол Махабали патшаның қайтадан көкке қайта оралуына дайындық күні. Күннің негізгі дәстүрі – соңғы 10 күн бойы әрбір Пуккаламның ортасына қойылған Онатаппан мүсінін алып, жақын жердегі өзендерге немесе теңізге салу. Осы дәстүрден кейін Пуккалам тазаланып, жиналады.
Басқа кеден
Онапоттан – Кераланың дәстүрлі өнер түрі. Солтүстік Кералада онапоттан дәстүрлі киіммен келу – қалыпты жағдай. Онапоттан үйлерге барып, бата береді. Онам мерекесінде Кералалық индуистер өз үйлерінде Триккакара Аппан немесе Онаттаппанның (Вамана бейнесіндегі Вишну) мүсінін орнатады, сияқты индуистер басқа жерлерде Ганеша Чатурти мерекесінде Ганешаның мүсіндерін немесе муртиларын орнатады. Бұл мерекеде Кераланың индуистік храмдарында көптеген шамдар жағылады. Храмдардың алдына пальмира ағашы тігіледі, оның айналасы ағаш қоршаумен қоршалады және құрғақ пальмира жапырақтарымен жабылады. және Франция (әсіресе Париж және Марсель).