Кіріспе
Үнді күнтізбесінің дәстүрлі маусымдары Үндістан, Бангладеш, Непал және Шри-Ланкада қолданылатын әр түрлі ежелгі үнді күнтізбелерінде "риту" сөзі "маусым" дегенді білдіреді. Алты риту (немесе ритус деп транслитерацияланады) немесе маусым бар. Маусымдар – жылдың әр түрлі уақыттары, ал жылына 12 ай толады. Әр айдың өзіне тән ерекше маусымы болады. Бұл сөз Веда санскритіндегі Ṛtú сөзінен туындаған, ол белгілі бір немесе тағайындалған уақытты, әсіресе Веда дініндегі құрбандық (яджна) немесе рәсімдердің тиісті уақытын білдіреді. Бұл сөз, өз кезегінде, Веда санскритінде қолданылатын Ṛta (ऋत) сөзінен шыққан, ол сөзбе-сөз "нәрсенің реті немесе барысы" деген мағынаны береді. Бұл сөз барлық дерлік үнді тілдерінде қолданылады.
Ritu means "season" in different ancient Indian calendars used in India, Bangladesh, Nepal and Sri Lanka. There are six ritus (also transliterated ritu) or seasons. Seasons are different times of the year and there are 12 months in the year. Every month has its own special season. The word is derived from the Vedic Sanskrit word Ṛtú, a fixed or appointed time, especially the proper time for sacrifice (yajna) or ritual in Vedic religion; this in turn comes from the word Ṛta (ऋत), as used in Vedic Sanskrit literally means the "order or course of things". This word is used in nearly all Indian languages.
Үнді күнтізбесі
Непал мен Үндістанда алты экологиялық маусым бар. № Маусым Индуистік айлар Григориан айы Сипаттамалары Маусымдық мерекелер1 Васанта वसन्त Көктем Чайтра және Вайшакха Наурыз және сәуір 20-30 градус Цельсийге жуық температура; осы маусымның ортасында көктемгі күн мен түн теңелуі болады. Бірінші көктемгі егін жинау және егін жинау мерекелері. Угади, Гуди Падва, Холи, Рама Навами, Путанду, Вишу, Ронгали Биху, Байсахи, Хануман Джаянти2 Гришма ग्रीष्म Жаз/Ыстық маусым Джайстха және Ашадха Мамыр және маусым 45-50 градусқа дейін қатты ыстық; жазғы күн тоғысы болады. Бұл екі дәстүрлі үнді/индуистік үйлену маусымының бірі. Ват Пурнима, Ратха Ятра, Гуру Пурнима3 Варша वर्षा Муссон/Жаңбырлы маусым Шравана және Бхадрапада Шілде және тамыз Өте ыстық, ылғалды және күшті муссон жаңбырлары; жазғы күн тоғысынан кейінгі аймен басталады. Ракша Бандхан, Кришна Жанмаштами, Ганеш Чатурти, Нуахай, Онам, Гуружонар Тити, Махалая Амавасия4 Шарада शरत् Күз Ашвина немесе Ашвайюжа және Картика Қыркүйек айының соңы, қазан және қараша айының ортасы 19-25 градус Цельсийге жуық жайлы температура; осы маусымның ортасында күзгі күн мен түн теңелуі болады. Бірінші күзгі егін жинау егін жинау мерекелерімен бірге өтеді. Гималайдағы немесе жоғары биіктіктегі кейбір ағаштардың жапырақтары әлемнің солтүстік ендіктеріндегідей түсін өзгертеді. Наваратри, Виджаядашами, Шарад Пурнима, Кати Биху, Дипавали, Дханатрайодаши, Картик Пурнима5 Хеманта हेमन्त Қысқа дейінгі/Салқын маусым Маргаширша (Аграхаяна) және Пауша Қараша мен желтоқсанның соңы 19-25 градус Цельсийге жуық өте жағымды температура; қысқы күн тоғысымен аяқталады. Гималай мен басқа да төбелердегі кейбір ағаштар солтүстік ендіктеріндегідей жапырақтарын толық құлатады. (Қыс ортасындағы мереке) Маргашира Махотсав. Үнді қарнаттық классикалық музыка мен би концерттерінен тұратын музыкалық маусым. Тай Понгал, Санкранти Пауша айында тойланады.6 Шишира शिशिर Қыс/Суық маусым Магха және Фалгуна Қаңтар және ақпан Күн сәулесі кезінде орташа суық, бірақ жағымды; температура 10 градустан төмен түсуі мүмкін. Бұл маусым тропикалық және субтропикалық аймақтарға тән, себебі ағаштар тропикалық аймақтарда осы маусымда жапырақтарын құрта алады; қысқы күн тоғысымен басталады. Шиваратри, Магх Биху, Шигмо.
हेमन्तPre Winter/Cool SeasonMargashirsha (Agrahayana) and Pausha ~ Late November & December Very pleasant temperatures; generally, 19 25 degrees celsius; ends with the winter solstice. Some trees in the Himalayas and other hills completely shed their leaves much like in northern latitudes across the world. (mid winter celebration)
Margashira Mahotsavam. Music Season with a number of Indian Carnatic classical music and dance concerts. Thai Pongal, Sankranti are celebrated during the month of Pausha.6Shishira शिशिरWinter/Cold SeasonMagha and Phalguna~ January & February Moderately cold, but pleasant during occasional sunshine; temperatures may decrease below 10 degrees celsius. This season is typical to tropical and subtropical regions because trees actually shed their leaves in this season in tropical areas; starts with the winter solstice. Shivaratri, Magh Bihu Shigmo
Шығыс Үндістан күнтізбесі
Шығыс Үндістан күнтізбелері (бенгал, ассам, одия және митила) жаңа жылды Меш Санкрантиден бастайды. Маусымдардың атаулары санскрит тіліндегі Васанта, Гришма, Варша, Шарада, Хеманта, Шишира ретімен сәйкес келеді. Бенгал күнтізбесі жоғарыда аталған санскрит күнтізбесіне ұқсас, бірақ басталу және аяқталу уақыттарындағы айырмашылықтар кейбір күндерді жылжытады (мысалы, Васант Панчами мұнда Васант ритуда, ал жоғарыдағы күнтізбеде Шиширде болады, себебі ол Маға Шукла Панчамиға сәйкес келеді). Шығыс Үндістан күнтізбесінде мынадай маусымдар немесе ритулар бар:
Мәдениетте
Жыл мезгілдері, мысалы, аңызға толы санскрит ақыны Калидасаның Ṛtusaṃhāra поэмасында сияқты әдебиетте суреттелген. Риту атаулары адамдарға берілетін жиі қолданылатын есімдер: әдетте, Васант, Шарад, Хемант, Шишир және Варш – "еркек" есімдері, ал Васанти, Шарада, Хеманти, Гришма және Варша – "әйел" есімдері. Осыған ұқсас есімдеу жүйесі тамил тілінде де қолданылады: әйелдерге Илавенил, ал ерлерге Кар(Ваннан) есімдері беріледі.