Кіріспе

Гордиас (Γορδίας, Gordías; сондай-ақ Γόρδιος, Górdios, "Гордиус") Фригия патшалық үйінің кем дегенде екі мүшесінің есімі болды. Ең белгілі Гордиас – Фригия астанасы Гордиум қаласын құрған, аңызға толы Гордиан түйінін жасаған және қолына тиген нәрсенің бәрін алтынға айналдырған Мидас патшаның әкесі ретінде танымал. Осы Гордиас және Мидас туралы әртүрлі аңыздар олардың б.з.д. 2 мыңжылдықта өмір сүргенін көрсетеді.

Гордиас (Мидастың әкесі)

Гордиумның негізін қалау туралы мифте алғашқы Гордий – Македониядан келген кедей шаруа, Бригтердің патшалық әулетінің соңғы ұрпағы. Ол өгіз арбасына бүркіт қонғанда, оны бір күні патша болатынының белгісі деп түсінді. Бүркіт арбаны қозғалмай, Фригияның кейін Галатияға айналған бөлігіндегі ежелгі, шығысқа қарай орналасқан Тельмисс культ орталығындағы Сабазий оракулына қарай жүрді. Қала қақпаларында ол Зевс/Сабазиосқа құрбандық шалуға кеңес берген аян беруші әйелге кездесті: "Маған сенімен бірге келуге рұқсат бер, шаруа, – деді ол, – дұрыс құрбандықтарды таңдағаныңа көз жеткізу үшін". "Әрине", – деп жауап берді Гордий. "Сіз ақылды әрі ойлы жас әйелдей көрінесіз. Менімен үйленуге дайынсыз ба?" "Құрбандық шалғаннан кейін", – деп жауап берді ол. Осы уақытта фригийліктер күтпеген жерден патшасыз қалды. Олар оракулға жүгініп, арбамен ғибадатханаға келген алғашқы адамды патша етіп жариялауды бұйырды. Содан кейін шаруа Гордий, өгіз арбасында өз меценатымен бірге пайда болды. Гордий Фригияның астанасы болған Гордиум қаласын құрды. Оның өгіз арбасы акропольде сақталды. Осылайша, құрылыс мифы Гордийдің Фригияның культ орталығы ретінде Тельмисске мұрагерлік құқығын ақтады. Оның мойынтұрығы күрделі түйінмен бекітілген, ол Гордий түйіні деп аталды. Александр Македонскийдің жариялаушылары кеңінен таратқан Гордиум туралы аңыз, оны шешкен адам Азияның (сол кезде Анатолиямен теңестірілген) иесі болады деді. Бірақ Александр б.з.д. 333 жылы қылышымен түйінді екіге бөлді. Арриан Мидас, Гордийдің ұлы, әкесінің орнына патшалыққа ие болғанын айтады. Кейбір мәліметтерде Гордий мен Фригияның құдайы Сибела Мидасты асырап алған. Басқа мәліметтерде Мидас олардың ұлы болған. Геродот Мидастың Гордийдің ұлы екенін айтады және Сибела туралы есімдерді атамайды. Геродот сондай-ақ Гордийдің ұлы Мидастың Македонияда бағы болғанын айтады, бұл Геродот Гордийдің Фригияның Анатолияға көшіп келгенінен бұрын өмір сүргеніне сенгенін көрсетеді.

Гордиас (Геродот)

Геродоттың айтуынша, Фригия патша әулетінен тағы бір Гордиас есімді адам Лидиялық Крездің замандасы болған. Оның ұлы Адраст өзінің інісін жазатайым өлтіріп, Лидияға қашып кетеді, онда Крез оған пана берді. Фригия сол кезде Лидияның бағынышында болды. Бұл Гордиас басқа Мидастың ұлы еді. Геродот Адраст қашқан кезде осы Гордиас әлі тірі болды ма, әлде Гордиас немесе оның әкесі Мидас (вассалдық) патша ретінде билік еткені туралы айтпайды. Бұл Гордиас пен Мидас жұбы басқаша белгілі емес. Кейбір тарихшылар Геродот Гордиас есімін тағы бір Мидастың әкесі үшін қолданған дейді, ол б.з.б. 8 ғасырдың соңында Фригияны билеген. Геродот "Гордиас ұлы Мидас" Дельфи оракулына тақ сыйға тартқанын жазды. Бұл Мидастың б.з.б. 8 ғасырдың соңында грек әйелі болған және гректермен тығыз байланысы болды, бұл оның осы сыйлықты жасағанын көрсетеді; бірақ Геродот сондай-ақ Лидиялық Гигес, осы Мидастың замандасы, "Мидастан кейін бірінші шетелдік" деп Дельфиде сыйлық жасады дейді, бұл Геродот тақты көне Мидас сыйлағанына сендірді.