Кіріспе

Грек мифологиясында Алькмен (/æ//l//k/'/m//iː//n//iː/ alkMEEnee; ) немесе Алькмена (/æ//l//k/'/m//iː//n//ə/ alkMEEnə; ; Alcumena; "ашуға күшті" деген мағынаны білдіреді) Амфитрионның әйелі болды, ол Ификл мен Лаонома есімді екі бала тудырды. Ол, ең алдымен, әкесі Зевс болған Гераклдың анасы ретінде танымал. Алькменді сондай-ақ Электрионның қызы ретінде де атаған (Ἠλεκτρυώνη).

Өмірбаян

Библиотекаға сәйкес, Алкмен Персей мен Андромеданың ұлы, Тиринт және Микен патшасы, немесе Арголидегі Медеяның әкесі Электрионның қызы болған. Оның анасы Алкей мен Астидамияның қызы Анаксо еді. Басқа мәліметтерде оның анасы Пелопстың қызы Лисидика және Гиподамея, немесе Пелопстың қызы Эвридика деп айтылады. Паузанийдің сөзіне қарағанда, ақын Асий Алкменді Амфиарай мен Эрифилдің қызы деп көрсеткен. Гесиод Алкменені ең бойы биік, ең әдемі және дана әйел ретінде сипаттап, оның даналығы өлімге ұшыраған ата-аналардан туған ешкімнен де жоғары екенін айтады. Оның жүзі мен қара көздері Афродита сияқты әдемі болған, ал ол күйеуіне барлық әйелдерден артық құрмет көрсеткен.

Тебаға жер аударылу

Библиотекаға сәйкес, Алкмен Амфитрионмен Фиваға барды, онда ол Креонның Електрионды қасақана өлтіргені үшін тазаланды. Алкмен Амфитрионның ағаларының өлімі үшін кек алмайынша, онымен үйленуден бас тартты. Амфитрионның Тафиандар мен Телебоандарға қарсы жорығы кезінде Зевс Алкменмен жақындасқысы келгенде, бір түнді үш күнге дейін созды, Гелиос, күн құдайына үш күн бойы шығуға тыйым салды. Содан кейін ол Амфитрион кейпінде Алкменге келді. Зевс Алкменді өзінің күйеуі екеніне көндірді. Осылайша Зевс өзінің шөбересі Алкменмен жақындасып, Гераклді ұрпақтап алды, сонымен қатар Амфитрионның Телебоандарға қарсы жеңістерін айтты. Амфитрион ақырында Фиваға оралғанда, Алкмен оған кеше келіп, онымен бірге ұйықтағанын айтты; ол Тирезийден Зевстің не істегенін білді.

Гомер

Гомердің "Илиада"сында Алкмен Гераклді дүниеге әкелуге айналдағанда, Зевс барлық құдайларға сол күні Зевстің өзі туатынын және айналасындағылардың бәріне билік ететінін жариялады. Гера Зевстен осыған қатысты ант беруін сұрап, ант алғаннан кейін Олимптен Аргосқа түсіп, Стенелдің (Персей ұлы) әйелінен жеті айдың ішінде Эвристейді туғызды, сонымен бірге Алкменнің Гераклді дүниеге әкелуіне кедергі келтірді. Осының нәтижесінде Зевстің антты орындауы мүмкін болды, себебі Гераклдың орнына Эвристей билік құрды.

Овидий

Овидийдің "Метаморфозалары" бойынша, Алкмене толғақ кезінде осындай үлкен баланы тудыруда үлкен қиындықтарға тап болды. Жеті күн мен жеті түн бойы азап шеккеннен кейін, Алкмене қолын созып, бала тудырудың құдайы Люцинаны (римдік Эйлейтияға балама) шақырды. Люцина Алкменеге келді, бірақ Юнона (Гера) оған бұрыннан-ақ босандыруға кедергі келтіруді бұйырған еді. Қолын қысып, аяқтарын кесіп отырып, Люцина Алкмененің босануына бөгет жасайтын сиқырлы сөздерді айтты. Алкмене қиналып, аспанды қарғап, өлімге жуықтады. Алкмененің жанындағы қызметшісі Галантис Люцинаның әрекетін байқап, мұның Юнонаның ісі екенін тез түсінді. Әйелінің азаптарын тоқтату үшін, ол Алкмене бала тауып алғанын жариялады, бұл Люцинаны қатты таңқалдырды, ол дереу секіріп, қолын босатты. Люцина секіріп тұрғанда, Алкмене сиқырдан босап, Гераклді дүниеге әкелді. Люцинаны алдағаны үшін жаза ретінде Галантис мысыққа айналды; ол Алкменемен бірге өмір сүруін жалғастырды.

Паузания

Паузанийдің баяндауы бойынша, Гера Алькменге Гераклді дүниеге келтіруге кедергі келтіру үшін сиқыршыларды (тебандықтар оларды осылай атаған) жіберді. Сиқыршылар бала тууын тоқтатуда сәтті болды, бірақ Тирезийдің қызы Хисторис сиқыршыларды алдау үшін бір хитролық ойлап тапты. Галлантис сияқты, Хисторис Алькменнің бала тапқанын жариялады; алданып, сиқыршылар кетіп қалды, соның арқасында Алькмен бала туды.

Плаутус

Жоғарыдағы қиын босандыру суреттемелеріне қарамастан, Плавттың «Амфитрион» комедиялық пьесасында басқаша нұсқа ұсынылады. Мұнда Алкмен Юпитерге шақырып, ол оған кереметтік жасап, тез және ауыртпастан босануға көмектеседі. Күн күркіреуі мен жарқын жарықтан кейін, бала ешкімнің көмегінсіз дүниеге келеді.

Өлім

Амфитрион қайтыс болғаннан кейін, Алкмен Зевстің ұлы Радамантиске үйленді және онымен бірге Беотиядағы Окалеяда жер аударылып өмір сүрді. Херакл құдай статусына көтерілгеннен кейін, Гилл Евристейді қуғаннан соң өлтіріп, оның басын кесіп, Алкменге берді, ол тоқу ілгіштерімен оның көздерін жойды. "Метаморфозалар" шығармасында қартайған Алкмен Иолеге Хераклдің дүниеге келу тарихын айтты. Тебандықтардың екінші айтуынша, Алкмен қайтыс болғаннан кейін, адам денесінен тасқа айналды. Паузанияс Афинадағы Киносаргта Гераклға, Хебеге және Иолаға арналған құрбандық орындарымен қатар Алкменге де құрбандық орын салынғанын хабарлады. Паузанияс сондай-ақ Алкменнің қабірі Мегарадағы Олимпиумның жанында орналасқанын мәлімдеді.