Макс Линдер: Француз актері және режиссерінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Француз актері және режиссері (1883–1925) Габриэль Левьель (16 желтоқсан 1883 ж.) және "күннің астындағы бірінші киножұлдыз". Францияның Каверн қаласында католик отбасында дүниеге келген Линдер театрға құштар болып өсті және 1899 жылы Бордо консерваториясына түсті. Ұзақ уақыттан кейін ол өнерлері үшін марапаттар алды және нақты театр мансабын жалғастырды. 1901 жылдан 1904 жылға дейін Бордо Театрымен келісімшарт жасап, Мольер, Пьер Корнель және Альфред де Мюссе пьесаларында ойнады. 1905 жылдың жазынан бастап Линдер Пате үшін қысқа комедиялық фильмдерде түсірілді, көбінесе қосалқы рөлдерде. Оның алғашқы маңызды кино рөлі Жорж Мелиестің "Панч туралы аңыз" фильміне ұқсас фантастикалық фильмде болды. Келесі жылдары Линдер бірнеше жүз қысқа фильм түсіріп, "Макс" рөлін сомдады – әдемі әйелдерге және жақсы өмірге құштарлығынан жиі қиын жағдайға түсетін бай және әсем адам. 1907 жылғы "Конькишінің дебютінен" бастап, бұл кейіпкер бірнеше комедиялық фильмдерде пайда болған алғашқы танымал кино кейіпкерлерінің бірі болды. 1911 жылға қарай Линдер өзінің фильмдерін (Рене ЛеПринспен бірге) режиссерлік етіп, сценарийлер де жазды. Линдер Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда әскерге шақырылды және бастапқыда хабаршы-жүргізуші және әртіс болып жұмыс істеді. Қызмет кезінде ол бірнеше рет жарақаттанды, ал осы оқиғалар оның физикалық және психикалық денсаулығына ауыр соққы берді. Кейін Линдер АҚШ-қа көшті, бірақ сәттілікке жете алмады. 1925 жылы Парижде әйелімен бірге өзіне-өзі қол жұмсау туралы келісім жасады.

Ерте өмір

Макс Линдер Габриэль Левьель деп дүниеге келді, ол Сен-Лубес қаласының жанында, Жиронда аймағында туған. Оны бала кезінен бастап "Макс" деп атады. Оның ата-анасы Жан мен Сюзанна (құрметті есімі Барон) бай жүзім шараптарының иелері болды және Линдердің отбасылық бизнесті жалғастыруын күтті; оның үлкен ағасы Морис (28 маусым 1881 – 14 желтоқсан 1959) белгілі ұлттық регби ойыншысы болған. Бірақ Линдер театрға құмарлықпен өсті және оның қаласына келетін саяхаттық театр мен цирк қойылымдарына әуе болды. Кейін ол: "Жүзімдіктегі өмірден артық жағымсыз нәрсе жоқ еді", - деп жазды. Бала кезінде Линдер ауыр холераға шалдықты. Ол ауылдағы нан пісірушінің пешінде жатып, өмірін сақтап қалды. Пештен шыққан ыстық инфекцияны басып тастады деген сенім бар. Марсель Макспен бірге "Макс, жүректі жаралаушы" (1917) фильмінде түсті.

Карьерасының алғашқы жылдары 18991905

1899 жылы Линдер Бордо консерваториясына түсіп, тез арада комедияда бірінші, ал трагедияда екінші жүлдеге ие болды. Ол театр мансабын жалғастырып, 1901 жылдан 1904 жылға дейін Бордо Театрымен келісімшарт жасады. Ол Мольер, Пьер Корнель және Альфред де Мюссе пьесаларында ойнады. Сонымен қатар, ол драмалық театр сахнасында өнер көрсетіп, Comédie Française-дің Шарль ле Баргиымен дос болды. Ле Барги 1904 жылы Линдерді Париж консерваториясына емтихан тапсыруға шақырды. Линдер емтиханды өтпеді және беделі төмен театрларда, мысалы, Olympia Theater және Théâtre de l'Ambigu-де өнер көрсете бастады. Дегенмен, кейбір деректер бойынша, ол бірнеше сағат мұздай суға неміс патрулінен жасырынып, салдарынан пневмонияға шалдыққан. Қызметтен босатылғаннан кейін Линдер соғыстың қалған уақытын әскерлерге ойын-сауық көрсетумен және фильмдер түсірумен өткізді. Осы кезеңде ол алғаш рет созылмалы депрессияға тап болды. Оның "адамдық айна" атты әзілінің кинодағы мысалы, он екі жылдан кейін "Бүркіт шұпағы" фильміндегі Граучо мен Харпо Маркс арасындағы сахнада кеңінен танылды. Линдер сол жылы "Менің әйелім бол" фильмін түсірді, бірақ екі фильм де АҚШ-та үлкен көрермен табуға қол жеткізе алмады.

Содан кейін Линдер "Макс" кейіпкерінен бас тартып, үшінші (және соңғы) әрекеті үшін жаңа нәрсе жасауға шешім қабылдады: 1922 жылы "Үш адам сол жерге жетуі керек" фильмін жасады. Фильм Дуглас Фэрбенкс түсірген фильмдердің пародиязы болып табылады және Александр Дюманың "Үш мушкетер" сюжетіне негізделген. Фильмді Фэрбенкс пен Чарли Чаплин мақтады, бірақ ол тағы да кассада сәтсіз аяқталды. Фильмнің премьерасында Линдер режиссер Роберт Флориге: "Көрдіңіз бе, Боб, мен енді көңілді емеспін деп ойлаймын; Менің фильмдегі кейіпкеріме назар аудара алмайтындай көп уайымдарым бар. Көрермендер менің жағдайларыма сәл ғана қызығушылық танытады, бірақ бүгін кешке Чарли экранда болғанда еститін күлкінің дауысы қайда? Адамдарды күлдіру оңай айтылады, бірақ мен енді көңілді сезінбеймін" деді. 1920 жылдары Линдер опиумды көп қолданды, бұл оның психикалық денсаулығына одан әрі зиян келтірген болуы мүмкін. Соғыс кезінде Линдер автокөлік апатына ұшырады, көліктен шығып, ауыр жарақат алды. 1923 жылдың сәуір айының басында Линдер Ниццада екінші рет қазаға ұшырарлық апатқа тап болды, нәтижесінде бас жарақаты алды. Сол айдың соңында Ниццада "кәмілетке толмағанды ұрлаған" деген айыппен тұтқындалды, ол оның болашақ әйелі, он жеті жасар Хелен "Ниннетт" Петерс еді. Олар Монте-Карлоға қашуды жоспарлаған. Линдер мен Петерстің Шамонидегі қонақ үйде алғашқы кездесуі кезінде Линдер оның сұлулығына тәнті болды, ол досына: "Мен түні бойы қонақ үйдің вестибюлінде мен елестете алмайтын ең керемет қызбен сөйлестім. Мен бірден осы әйел менің өмірлік серігім екенін білдім" деді. 1925 жылдың қазан айының соңында Макс пен Хелен Парижде "Кво Вадис" фильмінің көрсетіліміне қатысты (ондағы екі кейіпкер, Петрониус пен оның құлы Эунис, бір репортердің айтуынша, "өздерін қанға батырып өлтірді"), және олар да осылай қайтыс болды. Олар Veronal ішіп, морфин инъекциялап, білегін кесті. Петерс бірінші болып қайтыс болды, ал Линдер 31 қазан күні есінен танып қалды, дәрігерлер оның өмірін сақтап қалуға тырысты. Ол 1 қарашада түн ортасынан кейін қайтыс болды. Алайда, олардың өлімі шынымен-ақ өзіне-өзі қол жұмсау келісімінің нәтижесі ме, әлде Макс өзінен әлдеқайда жас әйелін өлтіргені ме, немесе оны өзін-өзі өлтіруге итермелегені ме деген сұрақ әлі де ашық. 1925 жылдың 2 қарашасында "Нью-Йорк Таймс" газеті Хелен Линдердің анасына жазған хатында: "Ол мені өлтіреді" дегенін хабарлады. Сондай-ақ, "ешкім оның өзі білегін кесіп алғанына сенбейді" делінген. Сонымен қатар, Мод Линдер өзінің естеліктерінде Линдердің Нойлидегі үйіндегі жұмысшылардың басшысы Макстың досы, мүмкін Арман Массардқа, ол өзімен бірге әйелін де өлтіруді жоспарлағанын айтқандығын естігенін жазды, өйткені ол кеткеннен кейін оның басқа біреуге тиесілі болуы туралы ойды көтере алмады. Линдер Сент-Любестегі католик зиратында жерленді. Оның әйелі Париждегі Пэр-Лашез зиратында жерленген.

Linder then decided to dispense with the "Max" character and try something different for his third (and final) attempt: The Three Must Get Theres in 1922. The film is a satire of swashbuckling films made by Douglas Fairbanks and is loosely based on the plot of Alexander Dumas' The Three Musketeers. The film was praised by Fairbanks and Charlie Chaplin, but again failed at the box office. At the films premiere, Linder had said to director Robert Florey "You see, Bob, I sense that I'm no longer funny; I have so many preoccupations that I can no longer concentrate on my film character The public is mildly amused by my situations, but this evening where were the explosions of laughter that we hear when Charlie's on the screen? Make people laugh, its easy to say make people laugh, but I don't feel funny anymore." Linder also became a heavy user of opium in the 1920s, which could have further harrowed his mind. During his war service, Linder was involved in a car accident; he was thrown out of the vehicle and badly injured. In early April 1923, Linder was involved in a second near fatal car accident in Nice, which resulted in a head injury. He was arrested in Nice later that month for "kidnapping a minor", who happened to be his future wife, the seventeen year old Hélène "Ninette" Peters. They had planned to run away to Monte Carlo. Upon Linder and Peters' first encounter at a hotel in Chamonix, Linder was entranced by her, exclaiming to a friend, "I spent the whole night in a hotel lounge talking to the most extraordinary girl I could ever imagine. Instantly I knew this to be the woman in my life." In late October 1925, Max and Hélène reportedly attended a Paris screening of Quo Vadis (in which two characters, Petronius and his slave Eunice, as a reporter put it, "bleed themselves to death"), and died in a similar manner. They drank Veronal, injected morphine and slashed their wrists. Peters died first, while Linder was unconscious throughout 31 October, with doctors fighting to keep him alive. He died after midnight on 1 November. There is still some question, however, as to whether the deaths were really a result of a suicide pact, or whether Max murdered his much younger wife or pressured her into killing herself. On 2 November 1925, The New York Times reported that Hélène Linder had told her mother by letter that, "He will kill me." The article also claims that "no one believes she herself opened her veins." In addition, Maud Linder reported in her memoir that the head of the workmen at Linder's house in Neuilly overheard Max tell a friend, probably Armand Massard, that he planned to kill his wife along with himself, as he could not bear the thought of her belonging to another after he was gone. Linder was buried at the Catholique cimetière de Saint Loubès. His wife is buried at Père Lachaise Cemetery in Paris.

Мұра

Линдрдің қайтысы туралы хабарды алғаннан кейін Чаплин құрмет көрсету үшін бір күнге студиясын жапқан деген ақпарат бар. Келесі жылдары оның қызғанышпен және ішімдікке тәуелді үлкен ағасы, қыздың мүлігін иелену үшін он алты айлық мұрагер Мод Линдердің қамқорлығын жеңіп алды, бірақ кейін оның әжесі (Хеленнің анасы) заң арқылы күресіп, билікті өз қолына алды. Осы аралықта оның көптеген фильмдері жоғалып кетті, себебі көптеген түсірілімдер қорғалмаған күйде бақшаға көміліп қалған еді. Макс Линдер кино тарихында көбінесе есімдердің тізімінде ғана қалған болатын, Венеция кинофестивалінде көрсетілген және кинотеатрларда шығарылған «Макс Линдермен күліңіз» атты құрастырылған фильмге дейін. Фильм Линдердің Голливудта түсірген соңғы үш фильмінің жиынтығы болды және оның шығарылуын Мод Линдер қадағалады. 1983 жылы Мод Линдер Линдердің өмірі мен мансабы туралы «Жібек шляпадағы адам» атты деректі фильмін жасады. 1992 жылы Мод Линдер Францияда Линдер туралы «Макс Линдер – менің әкем» атты кітап жариялады, ал 2008 жылы әкесінің мұрасын насихаттау жұмысы үшін Анри Ланглуа сыйлығын алды. Оның құрметіне 1981 жылы оның туған жеріне жақын, Жиронда департаментіндегі Либурн қаласындағы мемлекеттік мектеп Лицей Макс Линдер деп аталды. Линдердің кинокомедияға, әсіресе слэпстик фильмдерге тигізген әсері – жанрдың Мак Сеннетт және Андре Дид сияқты адамдар жасаған «жатақтандыру» комедияларынан Чаплин, Бастер Китон, Гарольд Ллойд және басқалардың билік құрған, неғұрлым нәзік, тазартылған және кейіпкерге бағытталған ортаға өзгеруіне әкелді. Линдердің Чаплинге тигізген әсері Чаплиннің кейде Линдердің фильмдерінен анекдоттарды немесе толық сюжеттік желілерді қарызға алуынан, сондай-ақ Чаплиннің Линдерге жіберген әйгілі қол қойылған фотосуретінен көрінеді: «Макс, профессорға, шәкірті Чарли Чаплинден».