Кіріспе

1990 жылдардың басында Джеймс Ф. Мур бизнес экожүйесінің стратегиялық жоспарлау концепциясын қалыптастырды, ол қазір жоғары технология саласында кеңінен қолданылуда. Негізгі анықтама Джим Мурдың "Бәсекелестіктің өлімі: Бизнес экожүйелер заманындағы лидерлік және стратегия" кітабында келтірілген.

Өнеркәсіп саласы

Грюбердің айтуынша, бір ғасырдан астам уақыт бұрын Ford Motors компаниясы жаппай өндіріс әдістерін, конвейерлік желіні және өндірістің ішкі қызметтерге жүктелуін пайдаланып жақсы нәтижелерге қол жеткізді. Бірақ, Форд өндірісінің бір бөлігін аутсорсингке беруді бастады, “[w]қоршаған орта өзгерген кезде”. Грюбер (n. d.) бизнес әлемінің экологиясындағы мұндай эволюция кейде қоршаған ортаның күрт өзгерістерімен сипатталатынын айтады және жаһандану мен Интернет – бұл іріктелі климаттық өзгерістерге тең. Жаһандану ірі корпорациялардың дәстүрлі артықшылықтарын – капиталға, нарықтарға қол жеткізуді және өндіріс көлемін арттыру мүмкіндігін жояды. Кітаптарда табиғи жүйелердің метафоралары қолданылады, бірақ адам бизнесі мен биологиялық экожүйелер арасындағы байланыс талқыланбайды. Тағы бір еңбек бизнес экологиясын “ұйымдарды тұрақты басқару және жобалаудың жаңа саласы” деп анықтайды, ол “ұйымдар тірі организмдер ретінде, олардың дамуы мен мінез-құлқы негізгі мақсаттары мен құндылықтарына сәйкес келгенде ең табысты болады” принципіне негізделген. Компаниялардың экологиялық денсаулыққа назар аудару қажеттілігі мынадан көрінеді: “Бизнес экологиясы табиғи жүйелердің әдемі құрылымы мен қағидаттарына негізделген. Салауатты бизнес экожүйесін дамыту үшін, көшбасшылар мен олардың ұйымдары өздерін және айналалық ортаны “экологиялық көзқарас” арқылы қарауы керек”.

Биологиялық экожүйелер

Экономика мен бизнестегі экожүйе тұжырымы экологиядағы экожүйе тұжырымынан бастау алады. Дегенмен, кейбір экологиялық қорғаушылар "бизнес-экожүйелер" терминін компаниялар арасындағы қарым-қатынастардың күрделенуін бейнелеу үшін метафора ретінде емес, бизнеске қатысты экологиялық мәселелерді талқылау тәсілі ретінде қолданған. Таунсендтің пікірінше, бизнес экологиясы – бизнес пен тірі организмдер және олардың ортасы арасындағы өзара әрекеттесуді зерттейді. Осы "бизнес экологиясының" мақсаты – бизнес пен оның қызмет ететін, пайдаланатын және әсер ететін аймақтардың толық экологиялық үйлесімділігі мен интеграциясы арқылы тұрақтылыққа қол жеткізу. Басқа экологиялық қорғаушылар экожүйе метафорасының бизнестің "жасыл" және табиғи көрінуіне бағытталған амал екенін санайды. Мысалы, автор Алан Маршаллдың сөзіне сүйенсек, бұл метафора бизнестің табиғи қағидаларға сәйкес жұмыс істейтінін көрсету үшін пайдаланылады, осылайша үкіметтердің араласуынсыз оның табиғи бағытын сақтау керек деп есептеледі. PESTEL аясында экология немесе қоршаған орта – компанияның сыртқы жағдайларын талдауға арналған критерийлердің бірі болып табылады.