Уолдо Рудольф Тоблер: География және картографияның көрнекті тұлғасы
Waldo R. Tobler
Уо́лдо Рудо́льф То́блер – американдық-швейцариялық география ғалымы, картограф. Географияның сандық дамуына үлкен үлес қосты, географиялық заңдарды жасады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық географ
American geographer
Уолдо Рудольф Тоблер (16 қараша 1930 жыл - 20 ақпан 2018 жыл) – американдық-швейцариялық географ және картограф. Тоблер 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басындағы ең ықпалды географтар мен картографтардың бірі саналады. Ол «Тоблердің географияның бірінші заңы» деп белгілі болған тұжырымды жасағанымен танымал. Сондай-ақ, ол «Тоблердің географияның екінші заңы» деп аталатын заңдылықты енгізді. Тоблердің мансабы сандық географияның дамуына зор үлес қосты, ал оның зерттеулері географиялық құбылыстарды зерттейтін барлық ғылым саласына әсер етті. Ол аналитикалық картография ғылымын қалыптастырды, Географиялық ақпараттық жүйелердің (ГИС) дамуына ерте үлес қосты және географиялық ақпарат ғылымын (ГИС ғылымы) жеке ғылым ретінде қалыптастыруға көмектесті. Ол компьютерлік картографияға маңызды үлес қосты және географияда компьютерлерді қолдануды зерттеген алғашқы географтардың бірі болды. Оның аналитикалық картографиядағы еңбектері географиялық құбылыстардың математикалық модельдеуіне, мысалы, Тоблердің жаяу жүру функциясы арқылы адам қозғалысын сипаттауға үлес қосты. Тоблердің жұмысы заманауи деп танылды, және оның көптеген идеялары технологияның жетілмеуіне байланысты бүгінгі күнге дейін толыққанды жүзеге асырыла алмай отыр. Тоблер Калифорния университетінің Санта-Барбара бөлімшесінде география және статистика профессоры қызметін атқарды және өмірінің соңына дейін География кафедрасының белсенді профессоры болды.
Waldo Rudolph Tobler (November 16, 1930 – February 20, 2018) was an American Swiss geographer and cartographer. Tobler is regarded as one of the most influential geographers and cartographers of the late 20th century and early 21st century. He is most well known for coining what has come to be referred to as Tobler's first law of geography. He also coined what has come to be referred to as Tobler's second law of geography. Tobler's career had a major impact on the development of quantitative geography, and his research spanned and influenced the study of any discipline investigating geographic phenomena. He established the discipline of analytical cartography, contributed early to Geographic information systems (GIS), and helped lay the groundwork for geographic information science (GIScience) as a discipline. He had significant contributions to computer cartography and was one of the first geographers to explore using computers in geography. His work with analytical cartography included contributions to the mathematical modeling of geographic phenomena, such as human movement in the creation of Tobler's hiking function. Tobler's work has been described as ahead of its time, and many of his ideas are still unable to be fully implemented due to limitations of technology. Tobler held the positions of professor of geography and professor of statistics at University of California, Santa Barbara and was an active Professor Emeritus at the Department of Geography until his death.
Ерте өмір
Тоблер 1930 жылы Орегон штатының Портленд қаласында Вернер Тоблер мен Ханни Урех Тоблердің отбасында дүниеге келді. Әкесінің қызметі Уолдо Тоблердің жас кезінде Сиэтлге, ал екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Вашингтонға көшуіне себеп болды. Әскери қызметте Корея соғысы кезінде ол Еуропада (көбінесе Австрияда) барлау аналитигі және аудармашы болып қызмет етті. Ол Кеңес Одағынан босатылған австриялық әскери тұтқындардан сұрақ алып, олармен әңгімелесті. Тоблер бұл іс-әрекетті "кәдімгі өндірістік тыңшылықтан аспайды" деп сипаттады.
Tobler was born in Portland, Oregon, in 1930 to parents Verner Tobler and Hanny Urech Tobler. His father's career resulted in moves to Seattle when Waldo Tobler was young, and later to Washington, D. C., when World War II started. During his time in the military, he served as both an intelligence analyst and an interpreter in Europe (mostly in Austria) during the Korean War, and participated in interviewing Austrian Prisoners of War who had been released from the Soviet Union. Tobler described this activity as "little more than industrial espionage."
Білім беру және сала
Әскери қызметтен шыққаннан кейін Тоблер Канаданың Ванкувер қаласындағы Британдық Колумбия университетінде оқыды. Британдық Колумбия университетінде екі жыл оқығаннан кейін Тоблер Сиэтлдегі Вашингтон университетіне ауысты, онда ол 1955 жылы бакалавр, 1957 жылы магистр және 1961 жылы докторлық диссертациясын қорғады – барлығы география мамандығы бойынша. Ол Гаррисонның көптеген аспиранттарының бірі болды, олардың "ғарыш кадеттері" деп аталатын тобынан көптеген белгілі географтар шықты. Оның магистрлік диссертациясы "Гипсометриялық түстердің кейбір аспектілерін эмпирикалық бағалау", ал докторлық диссертациясы "Географиялық кеңістіктің карталық трансформациялары" деп аталады.
After leaving the military, Tobler attended classes at University of British Columbia in Vancouver Canada. After two years at the University of British Columbia, Tobler transferred to the University of Washington in Seattle, from which he received his B. A. (1955), M. A. (1957), and Ph. D. (1961), all in geography. Here, he became one of many of Garrison's grad students (dubbed the "space cadets") who would go on to be highly influential geographers. His master's thesis is titled "An Empirical Evaluation of Some Aspects of Hypsometric Colors", and his dissertation "Map Transformations of Geographic Space."
Студенттік жұмыс орындары
ГИ Билл Тоблердің бакалавриат курстарының көп бөлігін қаржыландырғанмен, ол осы кезеңде бірнеше жұмыс істеді. Оқушы кезінде Тоблерге Арктикаға ғылыми экспедицияларға қатысу ұсынылды. Сол жерде Тоблер жартылай автоматтандырылған жерлік орта (SAGE) жүйесін жасаумен айналысты, бұл жүйе радар мен компьютерлерді біріктіріп, совет бомбалаушы ұшақтарын анықтауға, ілесіп ұшатын ұшақтарды үйлестіруге және нәтижесінде советтің ядролық соққысын болдырмауға мүмкіндік берді. Бұл кездесуде Тоблер СДК-ның компьютерлік базасын аралап көрді. Мичиган университетінде оқып жүргенде Тоблер географ Уильям Бунге ұйымдастырған Мичиган университеттері аралық математикалық географтар қауымдастығының (MICMOG) мүшесі болды, ол Мичиган және Мичиган штаты университеттерінің оқытушыларын біріктірді. Бұл жиындар сандық географияға қатысты мәселелерді талқылауға және бірлескен семинарларды ұйымдастыруға бағытталды, нәтижесінде бірнеше талқылау материалдары жарық көрді. МИКМОГ жиындарында Тоблерге «Птоблер» деген лақап ат берілді, өйткені ол «Птолемейден бергі ең көрнекті картограф» саналды. Ол мұнда картография, ағын және басқа да салаларда компьютерлерді қолдану бойынша зерттеулерін жалғастырды.
While the GI Bill funded much of Tobler's undergraduate courses, he took on several jobs during this time. As an undergraduate student, Tobler was offered positions on research expeditions to the Arctic. Here, Tobler worked on developing the Semi Automatic Ground Environment (SAGE) system, a system that combined both RADAR and computers to detect Soviet bomber aircraft, coordinate interceptor aircraft, and ultimately prevent a Soviet nuclear first strike. At this meeting, Tobler arranged a tour of the computer facilities that SDC operated. While at the University of Michigan, Tobler was a member of the Michigan Inter University Community of Mathematical Geographers (MICMOG), organized by geographer William Bunge, which brought together faculty from both the University of Michigan and Michigan State University. These meetings sought to discuss topics related to quantitative geography, and organized joint seminars, which resulted in several discussion papers. At the MICMOG meetings, Tobler was given the nickname "Ptobler," as he was "the greatest cartographer since Ptolemy." Here, he continued his research in employing computers to cartography, flow, and other applications.
Картографиялық
Уолдо Тоблер өзін "географиялық картограф" деп сипаттады, және оның ғылыми еңбектері осыған сәйкес келеді.
Waldo Tobler described himself as a "geographical cartographer," and his research interests reflect this.
Карталық проекциялар
Тоблердің ең үлкен қызығушылықтарының бірі, әсіресе карьерасының бастапқы кезеңінде, карта проекциялары болды, оның диссертациясының көп бөлігі осы мәселеге арналған. Ол сонымен қатар екі өлшемді массаны сақтай отырып, аймақтық деректерді тегіс қайта бөлу әдісін ойлап тапты. 1972 жылы Тоблер Иоганн Генрих Ламберттің 1772 жылғы "Жер және аспан карталарын жасау туралы жазбалар мен түсініктемелер" атты еңбегін аударып, жариялады.
One of Tobler's largest interests, especially early in his career, was map projections, with much of his dissertation focusing on them. He also invented a method for smooth two dimensional mass preserving areal data redistribution. In 1972, Tobler translated and published Johann Heinrich Lambert's 1772 "Notes and comments on the Composition of Terrestrial and Celestial Maps."
Компьютерлік картография
SAGE жүйесінде уақытын және тәжірибесін пайдаланып, Тоблер осы ұғымдарға сүйене отырып, өз жұмысын академиялық журналдарда жариялады. Марк Монмониер Тоблердің компьютерлік картографияға қолданбаларды әзірлеудегі зерттеулерін "карта тарихындағы маңызды орын" деп сипаттады. Аналитикалық картография – географиялық ақпараттық жүйелердегі көптеген жетістіктердің негізі болып табылады және кеңістіктік талдау мен картографияның қазіргі оқытылу әдістемесін қалыптастырады. Тоблер осы карталар деректердің тығыздығын арттырады, сондай-ақ деректерді топтау және статистикалық жіктеумен байланысты көптеген мәселелерді болдырмайды деп сақтықтады. Хорплот карталарындағы бұл мәселені шешудің ең тиімді жолы туралы көп пікірталас болды, және бүгінгі күні көптеген хорплот карталары сыныптық аралықтарды қолдануды жалғастыруда. Хорплот карталарында сыныптар құрудың басқа әдістеріне Дженкс табиғи аралықтарын оңтайландыру, квантильдік немесе тең аралықтарды пайдалану жатады.
Using his time and experience on the SAGE system, Tobler built upon the concepts and published his work in academic journals. Tobler's research in developing applications for computer cartography is described by Mark Monmonier as "a pivotal place in map history." Analytical cartography is the foundation for many of the developments in Geographic information systems, and shapes how spatial analysis and cartography are taught today. Tobler argued that these maps would increase data density, and avoided many of the issues with Data binning and Statistical classification. There has been significant debate around the best approach to solve this issue with choropleth maps, and most choropleth maps today continue to make use of class breaks. Other approaches to creating classes in choropleth maps include using the Jenks natural breaks optimization, quantile, or equal class intervals.
Ескерткіштер
Рейчел Тоблер (Уолдо Тоблердің жесірі) және Санта-Барбара университетінің география факультеті Уолдо Тоблердің құрметіне "Уолдо Тоблер еске алу лекция қорын" құрды. Бұл қор "демография, картография, карта жасау және географиялық ақпарат ғылымдары салаларындағы ашық лекцияларды қолдауға" бағытталған. Рейчел Тоблер Уолдо Тоблердің қағаздары мен зерттеу материалдарының жинағын UCSB кітапханасына тапсырды, қазір олар "Уолдо Тоблер академиялық мұрағаты" ретінде сақталуда. Географиялық талдау журналы Алан Т. Мюррей мен Кит К. Кларк редакторы болған "Уолдо Тоблер құрметіне" деген арнайы нөмірді шығарды, онда оның зерттеулері талқыланған, соның ішінде Тоблердің журналға қосқан үлесіне шолулар мен талқылаулар кірді. Халықаралық картографиялық қауымдастықтың екі журналы – The Cartographic Journal және International Journal of Cartography – Тоблерге арналған некрологтар жариялады. Сондай-ақ, Transactions in GIS және Annals of GIS журналдары Тоблерге құрмет көрсету үшін некрологтар шығарды. Америка географтар қауымдастығы өз веб-сайтында оның естелігін жариялады.
Rachel Tobler (Waldo Tobler's widow) and the Geography department at UC Santa Barbra established the "Waldo Tobler Memorial Lecture Fund" in honor of Waldo Tobler. The fund helps "to support open lectures in the fields of demography, mapping and cartography, and geographic information science." Rachel Tobler donated Waldo Tobler's collection of papers and research materials to the UCSB Library, which now hosts them as "The Waldo Tobler Academic Archives". The journal Geographical Analysis dedicated a special issue titled "In honor of Waldo Tobler," edited by Alan T. Murray and Keith C. Clarke, which contained several articles discussing his research, including discussions and overviews of Tobler's contributions to the journal. Two of the International Cartographic Association journals, The Cartographic Journal and the International Journal of Cartography, honored Tobler with obituary articles. The journals Transactions in GIS and Annals of GIS both published obituary articles in tribute to Tobler as well. The American Association of Geographers published a memorial for him on their website.