Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Б.з.д. 1-мыңжылдықтағы Шығыс Қытай мемлекеті
1st millennium BC state in eastern China
Юэ (越, көне қытайша: *), сондай-ақ Юйе (于越) деп те белгілі, ежелгі Қытайдағы мемлекет болды. Ол Қытайдың Чжоу әулетінің Көктем және Күз кезеңі мен Соғысқан мемлекеттер дәуірінде, қазіргі Чжэцзян, Шанхай және Цзянсу провинциялары аумағында өмір сүрді. Оның бастапқы астанасы Куайджи (қазіргі Шаосин) болды; У мемлекетін жаулап алғаннан кейін Юэ өз сарайын солтүстікке, У қаласына (қазіргі Сучжоу) көшірді. Юэ 306 ж.б.д. Чу мемлекетімен жаулап алынды.
Yue (, Old Chinese: *), also known as Yuyue (于越), was a state in ancient China which existed during the first millennium BC the Spring and Autumn and Warring States periods of China's Zhou dynasty in the modern provinces of Zhejiang, Shanghai and Jiangsu. Its original capital was Kuaiji (modern Shaoxing); after its conquest of Wu, Yue relocated its court north to the city of Wu (modern day Suzhou). Yue was conquered by Chu in 306 BC.
Тарих
Қазіргі Чжэцзян провинциясында "Юэ Гуо" (越國) деп белгілі болған нақты бір мемлекет, б.з.д. 6 ғасырының соңында солтүстік көршісі У мемлекетіне қарсы соғыстар сериясын бастағанға дейін тарихқа енбеген. "Ұлы тарихшының жазбалары" мен "Мемлекеттер туралы әңгімелерде" айтылғандай, Юэ халқы Ся әулетінің алтыншы патшасы Шао Канның ұлы Уюдан тараған. У мемлекетінің жауы Чудың көмегімен Юэ бірнеше онжылдық соғыстан кейін жеңіске жетті. 473 жылы әйгілі Юэ патшасы Гуцзянь У мемлекетін жойып, оны өзіне қосты. Гуцзяньнан кейін алты буын өткен соң, Уцзян (無彊) билігі тұсында Юэ мемлекеті 306 жылы Чу және Ци мемлекеттерімен бөлісті. Өмір сүрген кезеңінде Юэ металл өңдеу шеберлігімен, әсіресе семсерлерімен танымал болды. Мысалы, Гуцзянь мен Чжугу семсерлері өте жақсы сақталған. Юэ мемлекеті Янцзы өзенінің төменгі ағысындағы жергілікті саяси құрылым ретінде қалыптасқан сезім береді. Бұл аймақ ежелгі жолақты керамикалық неолит мәдениетімен байланысты және тіс жұлу, үйінділер салу және жартасқа жерлеу сияқты бірнеше дәстүрлерді сақтап келді. Б.з.д. 240 жылға дейін, жаулап алу мен қытайлану басталарға дейін, бұл аймақта австронезиялық тілдерде сөйлейтін халықтар да өмір сүрген. Юэ мемлекетін сол кездегі басқа Синиттік мемлекеттерден ерекшелендіргені – олардың теңіз күшінің болуы еді. Юэ мәдениеті қайықтар мен семсерлерге есім қою дәстүрімен ерекшеленді. Қытай мәтінінде Юэ халқы қайықтарды арба ретінде, ал ескектерді жылқы ретінде пайдаланған халық ретінде сипатталған.
A specific kingdom, which had been known as the "Yue Guo" (越國) in modern Zhejiang, was not mentioned until it began a series of wars against its northern neighbor Wu during the late 6th century BC. According to the Records of the Grand Historian and Discourses of the States, the Yue are descended from Wuyu, the son of Shao Kang, the sixth king of the Xia dynasty. With help from Wu's enemy Chu, Yue won after several decades of conflict. The famous Yue King Goujian destroyed and annexed Wu in 473 BC. During the reign of Wuqiang (無彊), six generations after Goujian, Yue was partitioned by Chu and Qi in 306 BC. During its existence, Yue was famous for the quality of its metalworking, particularly its swords. Examples include the extremely well preserved Swords of Goujian and Zhougou. The Yue state appears to have been a largely indigenous political development in the lower Yangtze. This region corresponds with that of the old corded ware Neolithic, and it continued to be one that shared a number of practices, such as tooth extraction, pile building, and cliff burial. Austronesian speakers also still lived in the region down to its conquest and sinification beginning about 240 BC. What set the Yue apart from other Sinitic states of the time was their possession of a navy. Yue culture was distinct in its practice of naming boats and swords. A Chinese text described the Yue as a people who used boats as their carriages and oars as their horses.
Юэның әулеті
Олардың тектік аты Си (姒) немесе Луо (c=雒 немесе c=駱) деп әртүрлі жазылады.
Their ancestral name is rendered variously as either Si (姒) or Luo (c=雒 or c=駱).
Салдары
Юэ құлағаннан кейін, билеуші әулет оңтүстікке, қазіргі Фуцзяньның солтүстігіне көшіп, Минюэ патшалығын құрды. Бұл мұрагер мемлекет шамамен б.з.д. 150 жылға дейін сақталды, бірақ Хан әулетімен одақтасуда қателік жіберді. Уцзянның екінші ұлы Мингди Чжу патшасы тарапынан Учжэн (қазіргі Хучжоудың Уцзин ауданы) министрі болып тағайындалды. Ол Ую тауының оңтүстік беткейіндегі беседкасынан Уянг-Тинг маркизі атағын алды. Цинь әулетінің бірінші императоры Цинь Ши Хуан 223 жылы Чуды бағындырғаннан кейін бұл атақты жойды, бірақ оның бұрынғы билеушілерінің ұрпақтары мен қолдаушылары естелік ретінде Оу, Уянг және Ухоу тегін қабылдады. 172 жылы діни көшбасшы Сюй Чан Хань әулетіне қарсы көтеріліс ұйымдастырды, ол Юэ мемлекетін қайта жаңғырды және әкесі Сюй Шенгті «Юэ патшасы» деп жариялады. Көтерілісшілер 174 жылы талқандалды.
After the fall of Yue, the ruling family moved south to what is now northern Fujian and set up the Minyue kingdom. This successor state lasted until around 150 BC, when it miscalculated an alliance with the Han dynasty. Mingdi, Wujiang's second son, was appointed minister of Wucheng (present day Huzhou's Wuxing District) by the king of Chu. He was titled Marquis of Ouyang Ting, from a pavilion on the south side of Ouyu Mountain. The first Qin dynasty emperor Qin Shi Huang abolished the title after his conquest of Chu in 223 BC, but descendants and subjects of its former rulers took up the surnames Ou, Ouyang, and Ouhou in remembrance. When the religious leader Xu Chang launched a rebellion against the Han dynasty in 172 CE, he declared the state of Yue restored and appointed his father Xu Sheng as "King of Yue". The rebels were crushed in 174.
Биология
Yuyuevirus вирусының туысы және Yueviridae вирусының отбасы екеуі де мемлекеттің атымен аталады.
The virus genus Yuyuevirus and the virus family Yueviridae are both named after the state.
Тіл
Юэ мемлекетінде сөйленген тілдер Тай-Кадай және австронезиялық тілдерден шыққан болуы мүмкін. Шанхай қаласының шеткерлеуінде қолданылатын Макиао Ву диалектісінде мыңнан астам сөздік бірліктерді зерттеу нәтижесінде 126 Тай-Кадай туыс сөздер анықталды. Автордың пікірінше, бұл туыс сөздер "көне Юэ тілінің" (c=古越語) іздері болуы мүмкін.
Possible languages spoken in the state of Yue may have been of Tai Kadai and Austronesian origins. 126 Tai Kadai cognates have been identified in Maqiao Wu dialect spoken in the suburbs of Shanghai out of more than a thousand lexical items surveyed. According to the author, these cognates are likely traces of 'old Yue language' (c=古越語).