Кіріспе

Батыс Индианада бастапқыда орналасқан түпкі американдық тайпа – виа. Виа тайпасы – Майами-Иллинойс тілінде сөйлейтін түпкі американдық тайпа, бастапқыда Батыс Индианада қоныстанған. Тарихи деректерде олар Майами тайпасымен тығыз байланысты немесе Майами тайпасының бір бөлігі ретінде сипатталған. Бүгінде виа тайпасының ұрпақтары Каскаскиа, Пянкешоу және Пеория тайпаларымен бірге Оклахома штатындағы федералдық деңгейде танылған Пейория тайпасының құрамына кіреді.

Атауы

Wea атауы бүгінде олардың көптеген тіркелген атауларының қысқартылған нұсқасы ретінде қолданылады. Уэа тайпасы өздерін waayaahtanwa деп атайды (автоним), бұл атау өз тілінде waayaahtanonki, "күмбездің орны" деген сөзден шыққан. Олар алғаш рет осы жерде тіркелген және сол кезде осы маңда өмір сүрген. Тайпаның атының әртүрлі жазылу түрлері: Вайатанва, Оуауаиатанука, Аоиатенон, Аусиатенон, Очиатененс, Уатанон, Оиас, Оиатанон, Вах ве ах тунонг, Варрагтинуок және Уайатанон. Француз саяхатшылары олар туралы 17- және 18-ғасырлардың басында жазған. Тағы бір Майами тайпасы – Пепикокия 1742 жылға дейін жеке тайпа болып келген, бірақ кейіннен Уэа тайпасының құрамына енді. 18-ғасырда Уэа, Майами және Пианкашоу тайпалары ерекше тайпалар болып сақталды. 1765 жылы Уэа халқының саны шамамен 1200 адамды құрады. 18-ғасырдың басында Уэа халқы Индиана штатындағы Терре-Хауте мен Логанспорт қалалары арасындағы Уабаш өзенінің бойындағы елді мекендерге қоныстанды. Олар қазіргі Лафайет қаласының жанында Уиатенон деп аталатын ірі елді мекен құрды, ал француз отарлаушылары Уиатенон бекінісін салған, ол Уэа және Кикапу тайпаларымен сауда жасауға мүмкіндік берді. Уэа тайпасы Америка революциясы кезінде бейтараптық сақтады, бірақ кейін Майами тайпасымен бірге ағылшындарға қарсы күреске қосылды. 1820 жылы Уэа тайпасы Миссури және Арканзас штаттарына күштеп көшірілді, кейіннен олар Оклахома штабына орналасты. Еуропалық-американдықтардың қоныстануының артуы және АҚШ-тың үндістерді қоныстандыру саясаты салдарынан, АҚШ федералды үкіметі осы тайпалармен көптеген шарттар жасады. 1854 жылы Уэа тайпасы Иллинойс конфедерациясының қалған тайпаларымен бірігіп, Біріккен Пеория тайпасын құрды. 1873 жылы Майами халқы да Біріккен Пеория тайпасына қосылды.