Кіріспе

Бұршақ тұқымдасына жататын гүлді өсімдік.

|сурет=(MHNT) Lotus corniculatus Plant habit. jpg
|туыс=Lotus
|түрі=corniculatus
|авторы=L. |синонимдері ref= жұмыртқа және бекон, құс аяғы елік, және қарапайым құс аяғы, бірақ соңғы атау жиі осы туыстың басқа өкілдеріне де қолданылады. Бұл көп жылдық шөптесін өсімдік, кейбір кондықтарға (клеверлерге) ұқсас. "Құс аяғы" деген атау оның сабағындағы тұқымдық қабықшаларының пішініне байланысты қойылған. Бес жапырақшасы бар, бірақ ортаңғы үш жапырақшасы қалғандарынан айқын жоғары орналасқан, сондықтан оны "trefoil" деп атайды. Ол көбінесе мал азығы ретінде қолданылады және ісіп қалмайтын қасиеттерінің арқасында малға кеңінен беріледі.

Сипаттама

Өсімдіктің биіктігі өзгермелі, кейде басқа өсімдіктер тірегенде одан да биік болады; сабақтары ұзындыққа дейін жете алады. Әдетте, ол айналасындағы шабындының биіктігімен салыстырғанда жаталау болып өседі. Шабылып, басылып, шабуылға ұшырағанда да тірі қала алады. Көбінесе құмды топырақтарда кездеседі. Маусымнан қыркүйекке дейін гүлдейді. Гүлдерінен кішкентай бұршақ сияқты қауымдар немесе бұршақ тәрізді жемістер пайда болады. Бұл өсімдіктің Ұлыбританияда көптеген ағылшынша атаулары болған, бірақ қазір олардың көпшілігі қолданылмайды. Бұл атаулар көбінесе гүлдердің сары және қызғылт түсімен байланысты болған, мысалы, "май мен жұмыртқа". Қазір де қолданылып жүрген атаулардың бірі – "жұмыртқа мен бекон" (немесе "бекон мен жұмыртқа").

Ішкі такси

Келесі түршелер қабылданды: Ұлыбритания мен Ирландияның барлық жерінде кең таралған, сондай-ақ жол жиектерінде де кездеседі.

Қолданылуы

Ол ауыл шаруашылығында мал азырату үшін қолданылады, жайылым, шабын және шөп силосона арналған өсімдік ретінде өсіріледі. Бұл қайыратын жануарларда ісік тудырмайтын жоғары сапалы азық. Осы мақсат үшін биік бойлы сорттары да өсірілген. Оны нашар топырақтарда люцернаның орнына пайдалануға болады. Екі гүлді түрі әсемдік үшін өсіріледі. Ол Еуропадағы дала гүлдерінің қоспаларына жиі қосылады. Сонымен қатар, топырақ эрозиясын болдырмай, жабайы жануарлар үшін жақсы орта жасайды. Өсімдік ұсатылғанда аз мөлшерде сутегі цианидін бөліп шығарады. Алайда, дозасы өте төмен болғандықтан және цианидтің метаболизмі салыстырмалы түрде жылдам болғандықтан, ол әдетте адамдарға зиянды емес. L. corniculatus-та конденсирленген таниндер де бар. Италияның Саннио аймағының дәстүрлі медицинасында сұйылтылған тұндырмалары алаңдаушылық, ұйқысыздық және шаршауды емдеу үшін қолданылған.

Экология

Гүлдерге көбінесе құмдық аралар келеді. Чикаго аймағында гүлдерге көбінесе жергілікті емес аралар, соның ішінде Андрена вилкелла, Антидиум облонгатум, Апис меллифера және Мегачиле ротундаталар келіп жатқаны байқалды. Жергілікті аралар Bombus impatiens және Megachile relativa құс аяғы үшбұрыш гүлдеріне де келеді, бірақ соңғылары сирек кездеседі. Бұл ағаш ақ көбелегі, Leptidea sinapis үшін қоректік өсімдік.

Инвазивті түрлер

Құс аяғы үшбұрышты өсімдік Солтүстік Америка мен Австралияның көптеген аймақтарында жаугершік түр болып саналады. Ол көбінесе эрозияны тоқтату үшін жол жиектеріне немесе мал азығы үшін жайылымдарға себілген, содан кейін табиғи жерлерге таралады. Бір жерде бекінгеннен кейін, ол жергілікті өсімдіктермен бәсекелесіп, оларды ығыстыра алады. Бақыланған өртеу Lotus corniculatus-қа қарсы тиімді басқару құралы емес, оны бақылау үшін гербицид қолдану ұсынылады.