Кіріспе

Кеңсе жиһазы: Архив шкафы (немесе кейде американдық ағылшын тілінде файл шкафы) – қағаз құжаттарын файл папкаларында сақтауға арналған кеңсе жиһазы. Ең қарапайым түрінде, бұл заттарды сақтауға арналған жәшіктердің жабығы. Архив шкафтарының ең көп таралған екі түрі – тік және көлденең архив шкафтары. Тік архив шкафының жәшіктері шкафтың қысқа жағынан (әдетте) ашылады. Көлденең архив шкафының жәшіктері шкафтың ұзын жағынан (әр түрлі ұзындықта) ашылады. Бұлар Ұлыбританияда "side filers" деп те аталады. Сондай-ақ, сөрелерге қойылатын сөрелік архивтер де бар. АҚШ-та архив шкафтары әдетте 8,5 × 11 өлшемді қағазға арналған, ал басқа елдерде архив шкафтары көбінесе А4 сияқты басқа өлшемдегі қағазды сақтауға бейімделген.

Құрылыс

Кеңселік шкафтар әдетте металл немесе ағаштан жасалады. Шығаруды жеңілдету үшін көбінесе сырғытқыш (направляющы) қолданылады, ол шкафтан толыққанды шығуына жол бермейтін "тоқтау" механизмін қамтиды. Көптеген металл шкафтардың шумақтарын ашу үшін "бармақұстағыш" деп аталатын кішкентай жылжымалы механизмді басып, шумақты босату және ашу қажет. Әр шумақтың ұстап, тартуға арналған тұтқасы бар. Әр шумақтың алдыңғы бетінде пайдаланушыға шумақтағы мазмұнды анықтауға мүмкіндік беретін таңба ұстағышы болады. Көптеген файлдық шкафтарда сақталатын құжаттарға рұқсатсыз қол жеткізуді болдырмау үшін кілтпен жабылатын құлып болады. Құлыптардың екі түрі бар. "Камерлі құлып" кілтті айналдыру арқылы іске қосылады. "Иілгіш құлып" кілтпен ашылады, бірақ құлып корпусын басу арқылы да жабылуы мүмкін. Иілгіш құлып пайдаланушыға қысқа уақыт ішінде бірнеше шкафты жылдам жабылып, құлыптауға мүмкіндік береді. Кейбір файлдық шкафтардың әр шумағының арт жағында металл пластина немесе сымнан жасалған құрылым болады, ол "тіреуші блок" деп аталады. Тіреуші блокты алға жылжытуға болады, сонда шумақтың ұзындығы қысқарады, нәтижесінде ішіндегі файлдық бумалар тік және шумақтың алдыңғы жағында болып, оларға қол жеткізу оңай болады.

Көлденең файл

1886 жылғы 2 қарашада америкалық өнертапқыш Генри Браун «қағаздарды сақтауға және сақтап тұруға арналған контейнер» деген патент алды. Бұл, құлыппен жабылатын, ысталған металдан жасалған, өрттен және жазадан қорғайтын қауіпсіз контейнер болды. Оның ерекшелігі – қағаздарды бөлек сақтауында еді.

Тік файл

Тік файлдың табылуы әлі де шешілмеген жұмбақ болып қала береді. Ертедегі кеңсе музейінің веб-сайтындағы "Тік файл шкафтары" бөлімі тік файлдың шығу тегіне қатысты жоғары білікті "екіншілік дереккөздер" жасаған қателікті қорытындыларды талқылаудан басталады. Екіншілік дереккөздер 1893 жылғы Дүниежүзілік көрмесінде тік файл үшін алтын медаль табыс етілгенін мәлімдеді. Ертедегі кеңсе музейі бұл талапты растайтын ешқандай дәлел таппады. Дегенмен, Ертедегі кеңсе музейінің тік файл шкафтары туралы талқылауында ұсынылған ақпарат, тік файл шкафтарының коммерциялық енгізілуі 1900 жылы, Кітапхана бюросы (кейін Remington Rand бөлімшесі) деп аталатын компания тік файл шкафтарын қамтитын каталогты жариялаған кезде болған болуы мүмкін. 1902 жылы Кітапхана бюросы Дэвид Э. Хантерді өнертапқыш ретінде көрсетіп, АҚШ патентын алды. Эстер Эллен Поның зерттеулері Ертедегі кеңсе музейінің тұжырымдамасын растады және біз бүгін білетіндей тік файлды ойлап табуға қатысты ең сенімді талапкер Кітапхана бюросы екенін көрсетеді. Кітапхана бюросының 1903 жылғы "Кітапхана бюросының ауыстырылатын бөліктері бар тік файл жүйесі" атты буклеті былай деп басталады: "Кітапхана бюросы бастаған [күшейтілген] және жетілдірген тік файл – бұл кез келген бизнестің – үлкен, кішкентай немесе ерекше – хаттар, каталогтар, есептер, шот-фактуралар, тапсырыстар, дубликат шоттар және кез келген қағаздарды сақтау үшін бұрын-соңды ойлап тапқан [күшейтілген] ең толық, дәл және практикалық әдіс". Кітапхана бюросынан басқа, тік файл шкафтарының алғашқы өндірушілеріне Globe Wernicke, Yawman and Erbe Manufacturing Company және Art Metal Construction Company кірді. Коммерциялық тік файл шкафтары енгізілгенге дейін, компаниялар қағаздарды конверттерге салып, оларды қабырға бойында орналасқан көгершін тесіктеріне сақтаған. Конверттерді табу және ашу, қағаздарды түзеу қиын және тиімсіз болды. Алайда, тік файл концепциясы 1895 жылы В. А. Кук кішісіне "Хаттар немесе басқа да қағаздарға арналған ыдыс" үшін АҚШ патенты (533053) берілген кезде бұрыннан қолданылып келген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Айова штатының Маскатин қаласында "Home O Nize Company" компаниясы соғыстан оралған ардагерлерге жұмыс орындарын ұсыну үшін құрылды. Болаттан жасалған ас үй шкафтарын шығару үшін құрылған компания, көп ұзамай болаттың жетіспеушілігімен бетпе-бет келді. Сондықтан компания басқалар үшін өнімдер жасауды бастады. Соңында шамалы көлемде болат алынды және компания болаттан жасалған карточкалар қораптарын өндіруге кірісті. Көп ұзамай, архив шкафтары дайындала бастады. Болат мөлшерін азайтуға бағытталған дизайн өте тиімді болды және үлкен коммерциялық сәттілікке ие болды. Home O Nize ешқашан ас үй шкафтарын жасаған емес және 1961 жылы компанияның атауы HON болып өзгертілді. Бүгінде HNI Corporation бөлімшесі болып табылатын HON компаниясы Солтүстік Америкадағы архив шкафтарының басты өндірушісі және сатушысы болып табылады. 1950 жылдан бастап ксерография машиналарының коммерциялық таралуы архив шкафтарына деген сұранысты күрт арттырды. Бұл оқиға кеңсе қызметкерлеріне басылған материалдардың "өздеріне бір көшірмесін" алуға мүмкіндік берді. Тағы бір фактор – бизнес нысандары мен басқа да құжаттарды жасау және сақтауды талап ететін мемлекеттік ережелердің кеңеюі. Кейбір сарапшылар электрондық файл жүйелерінің көбеюі мен құнының төмендеуіне байланысты файл шкафтарының болашағы күмәнді деп болжайды. Дегенмен, көптеген компаниялар әлі де басып шығару мүмкіндігі бар компьютерлік жүйелерді сатып алуда. Егер бұл тенденция өзгермесе, қағаз түріндегі файлдарды сақтау әлі де тиімді практика болып табылады. АҚШ-та олар екі өлшемде келеді: әріптік және заңдық форматтағы қағаз үшін. АҚШ-тағы көптеген заманауи коммерциялық тік файл шкафтары екі, үш, төрт және бес бөлімді нұсқаларда шығарылады. Бөлімдер әдетте үш элементтен тұратын ілмек жүйесімен бекітіледі, бұл бөлімнің толық кеңейтілуіне және толық қол жеткізілуіне мүмкіндік береді. Төрт бөлімді тік файл, әріптік ені, көптеген компаниялар сатып алатын нұсқа. Екі бөлімді файл көбінесе үстелмен бірге пайдалануға арналған. Бес бөлімді файл көбінесе федералды, штаттық және жергілікті үкіметтер сатып алады (бір нұсқада), өйткені ол әдетте файлдау дюйміне ең төменгі құн береді. Үш бөлімді файлдар, ең аз танымал нұсқа, "есептегіш" биіктігінде болу артықшылығына ие, сондықтан соңғы пайдаланушылар файлдарды оңай алуға және файл мазмұнын тексеру үшін шкафтың үстін жұмыс аймағы ретінде пайдалануға болады. Көптеген тік файл шкафтарының бөлімдері ілгіш файл папкаларын қабылдауға арналған етіп жасалған, өйткені олар ақпаратты сақтаудың басым тәсіліне айналды. Кейбір файлдар әлі де әр бөлімде "тоқтау тіреуішіне" ие. Бұл бөлімнің көрінетін тереңдігін реттейтін құрылғы, файлдар бөлім ішінде тік тұруын қамтамасыз етеді. Бұл манила папкаларымен көптеген файлдаулар жасалған кездің қалдығы. Үйде пайдалануға немесе аз жүктемеге арналған тік файлдар екі бөлімді нұсқада шығарылады. Бұл бөлімдер әдетте екі элементтен тұратын ілмек жүйесімен жабдықталған және толық кеңейтілмейді.

Бүйірлік файл

Бүйірлік файлдар әдетте терең болып жасалады және ені әртүрлі, 2, 3, 4 және 5 сөрелі нұсқаларда шығарылады. Екі сөрелі нұсқалар кабиналық жұмыс орындарында қолдануға ыңғайлы, себебі олар кабиналық жұмыс беттерінің астына немесе жанына орналасу үшін арналған. 3, 4 және 5 сөрелі файлдарды пайдалану логикасы тік файлдарды пайдаланумен ұқсас. Тік файлдардан өзгеше, көптеген бүйірлік файлдар файлды бүйірлеме немесе алдыңғы жағынан артқа қарай орналастыруға мүмкіндік береді. Әріп өлшемімен алдыңғы жағынан артқа қарай орналастырылған файлдар ең тиімді, себебі бұл шкафқа максималды көлемде файлдарды сақтауға мүмкіндік береді. Алдыңғы жағынан артқа қарай орналастырылған, әріп енімен жасалған файлдың сыйымдылығы сәйкес келетін файлдан артық емес, себебі қосымша орын босқа кетеді. Кейбір пайдаланушылар файлды бүйірлеме орналастыруды жақсы көреді, себебі олар отырып, индекс тілшелерін қарап табуға болады. Барлық ендік бүйірлік файлдар осы конфигурацияны қабылдай алады, бірақ файлдың сыйымдылығы азаяды. Бүйірлік файлдардың бір артықшылығы – олардың барлық файлдарына қол жеткізу және қарау тік файлдарға қарағанда оңай болуы мүмкін, себебі сөрелер соншалықты алысқа жылмайды. Көп жағдайда бес сөрелі бүйірлік файлдың жоғарғы "бесінші сөресі" – көптеген адамдардың сол биіктіктегі сөреге қол жеткізе алмауына байланысты, ашылатын есік және сыртқа тартылатын сөресі бар болады.

Жадылық файл

Сөрелік шкаф – бұл жақтарында тіліктері бар папкаларды орналастыруға арналған шкаф, ал емес жоғары жағында. Шкафта қыDrawer жоқ, тек сөрелер ғана бар. Кейбір сөрелік шкафтардың есіктері шкафтың ішіне жабылады. Бұл шкафтар әдетте немесе терең болады, сәйкесінше хаттар немесе заңдық өлшемдегі папкалар үшін. Латеральді файлдар сияқты, олар , , және ендерде жасалады, бірақ көбінесе 5 қатарлы және 6 қатарлы орнатуларда қолданылады. Бүйірлік тіліктері бар файлдар көбінесе альфа-цифрлық жүйеге сәйкес түсті кодтарды пайдаланады. Бұл әдіс жиі алынып қайтарылатын файлдарды оңай табуға және жоғалмайтынына көз жеткізуге мүмкіндік береді. Файлды табу оңай, себебі түсті тіліктер адамның көзін файлдық жүйедегі дұрыс жерге жетелеуге көмектеседі. Сол сияқты, дұрыс емес папка да пайдаланушыға реттіліктегі түстің өзгешелігі арқылы анық көрінеді. Дәрігерлер, тіс дәрігерлері, ветеринарлар, полиция және мемлекеттік органдар сияқты ұйымдар үлкен файлдық жүйелерді басқару үшін сөрелік шкафтар мен бүйірлік тіліктері бар папкаларды пайдаланады. Белгілі бір еден алақаны үшін сыйымдылығын арттыруға арналған дәстүрлі сөрелік шкафтардың нұсқаларына айналмалы сақтау жүйелері кіреді.

АҚШ-тан тыс жерлерде тапсыру

АҚШ-тан тыс фирмалар A4 форматына қосымша, әріп форматындағы қағазды қолдануға мүмкіндік беретін шкафтарды ұсынады. Екі қабатты шкафтардың шумақтарында екі тізімдік папканы қатар орналастыруға болатын екі сөре болады. Еуропалық көптеген компаниялар тек ілгіш папкаларға арналған файл сақтау жүйесін жасап шығарады; шумақтардың түбі болмайды. АҚШ-та көптеген файлдардың шумақтарында түбі бар, сондықтан кез келген материалды сақтауға болады. Ұлыбританиялық шкафтар АҚШ-тан аспалы файлдарды ұстап тұратын рельстердің ені жағынан сәл өзгеше, АҚШ-тағылары тар; Ұлыбритания өлшемдері A4, foolscap және A3 деп аталады.

Құлдырау

Кейбір кеңселер қағазсыз жұмыс істеуге көшкендіктен, яғни ақпаратты қағаз емес, компьютерде сақтауға бейімделгендіктен, архивтік сақтауға арналған кеңсе жиһаздарына, атап айтқанда, қағаз шкафтарына деген сұраныс азайды.

Архив шкафтарының артықшылықтары

Қазіргі заманғы кеңселерде архив шкафтары маңызды, себебі кеңселер күнделікті үлкен көлемдегі қағаздармен және файлдармен жұмыс істеуге мәжбүр. Архив шкафтары маңызды қағаздар мен құжаттарды сақтаудың ең сенімді тәсілі болып табылады. Шкафтар жұмыс кезінде уақытты және күш-жігерді үнемдейді, өйткені файлдар мен қағаздар арнайы белгіленген жерде сақталады. Архив шкафы – кез келген кеңсе үшін пайдалы құрал, себебі ол жұмыс үстеліңізді және басқа да орындарды қалыпты күйде ұстауға көмектеседі. Архив шкафтары компания ақпараты мен құжаттарының жоғалу қаупін азайтады.