Айрарат – ежелгі Армения мемлекетінің орталық аймағы. Арменияның көптеген тарихи астаналары осы аймақта орналасқан: Ереван, Арташат, Двин және т.б. Тарихы, географиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Арменияның тарихи провинциясы
Historical province of Armenia
Айрарат – ежелгі Армения патшалығының орталық провинциясы, Жоғарғы Аракс өзені жазығында орналасқан. Арменияның көптеген тарихи астаналары осы провинцияда болған, оның ішінде Армавир, Ервандашат, Арташат, Вагаршапат, Двин, Багаран, Ширакаван, Карс және Ани (Арменияның қазіргі астанасы Ереван да тарихи Айрарат аумағында орналасқан).
Ayrarat was the central province of the ancient kingdom of Armenia, located in the plain of the upper Aras River. Most of the historical capitals of Armenia were located in this province, including Armavir, Yervandashat, Artashat, Vagharshapat, Dvin, Bagaran, Shirakavan, Kars and Ani (the current capital of Armenia, Yerevan, is also located on the territory of historical Ayrarat).
Атауы
Айрарат атауы анық түрде Уруатри/Урартумен және Киелі кітаптағы Араратпен байланысты, сондай-ақ Геродот есімдерін атаған Алародиялықтармен де байланысты болуы мүмкін. Армения туралы жазған классикалық грек және рим авторларының ешқайсысы оны қолданбаған, бұл оның Арменияның орталық аймақтарын атау үшін қолданылған таза жергілікті атау болғандығын көрсетеді. Роберт Хьюсен армяндар төртінші ғасырдың басында христианды қабылдап, Киелі кітаптағы Араратты Масис тауымен теңестіргеннен кейін, Масис тауының айналасындағы үлкен жазықты осылай атаған болжамын жоққа шығармайды. Егер осылай болса, Айрарат Страбонның айтуынша, Араксенон Педион ("Аракс жазығы") дегенмен сәйкес келуі мүмкін. Урарту, Айрарат және Арарат атауларының түпкілікті этимологиясы әлі анықталған жоқ. Армян дәстүрінде Айрарат және Арарат жазығы армянның аңызға толы патшасы Ара әдемімен байланыстырылады. Бұл провинция армян деректерінде Мияшкарх Хаёц ("Арменияның орталық провинциясы") немесе Глух еркрин Хаёц ("Арменияның бас провинциясы") деп те аталады. Арсакидтер кезеңінде Айрарат ең тар мағынасында Арарат жазығы мен оған іргелес аудандарды қамтитын патшалық доменін білдірген. VII ғасырдың "Ашхархатсайцойц" географиялық еңбегінің авторы Айрарат терминін одан да кең аумақты білдіру үшін қолданған. Айрарат атауы Арменияның Багратидтер патшалығының құлауынан және Арменияның XI ғасырда Селжүктердің шапқышылығынан кейін біртіндеп қолданыстан шығып қалды.
The name Ayrarat is clearly connected with Uruatri/Urartu and the biblical Ararat, and perhaps also with the Alarodians mentioned by Herodotus. It is not used by any of the classical Greek and Roman authors who write about Armenia, which suggests that it was a purely local name used to refer to the central lands of Armenia. Robert H. Hewsen does not rule out the possibility that Armenians applied the name to the great plain surrounding Mount Masis after converting to Christianity in the early fourth century and identifying the biblical Ararat with Masis. If this is the case, then Ayrarat may be identical with the Araxēnon Pedion ("Araxes plain") mentioned by Strabo. The ultimate etymology of the names Urartu, Ayrarat, and Ararat is not known for certain. In the Armenian tradition, Ayrarat and the Ararat plain are associated with the legendary Armenian king Ara the Handsome. The province is also referred to in Armenian sources as the Mijnashkharh Hayotsʻ ("central province of Armenia") or as the Glukh erkrin Hayotsʻ ("head province of Armenia"). During the Arsacid period, Ayrarat referred to, in its narrowest sense, the royal domain consisting of the Ararat plain and its adjacent districts. The author of the seventh century geography Ashkharhatsʻoytsʻ used the term Ayrarat to refer to a much larger territory. The name Ayrarat gradually fell out of use after the fall of the Bagratid Kingdom of Armenia and the conquest of Armenia by the Seljuks in the eleventh century.