Кіріспе

Советтік зымырандық корвет класы. "Тарантул" класы корветтері, советтік белгілемесі 1241-ші жоба "Молния" (Молния) – ресейлік зымырандық корветтер класы (кеңестік жіктеме бойынша ірі зымырандық кескіштер). Олардың НАТО есебі бойынша "Тарантул" атауы бар (оны ресми советтік атауы 205P жобасы "Тарантул" екенімен шатастырмау керек). Бұл кемелер 205М жобасының "Цунами" зымырандық кескішін (НАТО: ) алмастыру үшін жобаланды.

Даму

1970 жылдардың соңында кеңестік жақ, жақсы қару-жарақпен және биік орналасқан әуе іздеу радарларымен жабдықталған, іріктеу және теңізге лайықты кемеге мұқтаж екенін түсінді. "Тарантул" класындағы кемелерде бір түйіндегі негізгі қару және екі Гатлинг типіндегі қару әуе қорғанысы үшін, сондай-ақ толыққанды электрондық соғыс жүйесімен бірге қолданылады. Бұл қайықтарды Петровский кеме жасау зауыты (Санкт-Петербург), Рыбинск және Улис (Владивосток) зауыттары шығарады. Осы кемелердің жағалаудағы суастына қарсы күрес және патрульдеуге арналған нұсқасы "Project 1241.2" деп аталды. 1990 жылдардың басында Үндістан Әскери-теңіз күштері "Тарантул I" кемесін лицензия бойынша өндіру құқығы үшін әрқайсысына шамамен 30 миллион доллар төледі. 30-дан астам сатылыммен экспорттық нарықта "Тарантул" ресейлік кеме жасау өнеркәсібі үшін сәтті жоба болды.

1241.1 жобасы (НАТО: Тарантул-II)

НАТО-ның «Тарантул» атауын беру ережесі бұл жерде ерекше жағдайды құрады. НАТО осы сыныптың бірінші нұсқасын «Тарантул II» деп атады, себебі олардың сенсорлық жабдықтары келесі сыныптағы «Тарантул I» кемелерінен жақсырақ болды, ал ол кемелер экспортқа арналған. Бірінші нұсқа «Паук» сыныбының корпусына негізделген, бірақ салмағы айтарлықтай артты. Олар төрт SS N 2 «Styx» кемеге қарсы зымыранымен (P 15 «Термит» зымыраны немесе кейінгі P 20 нұсқасы) және оған сәйкес «Plank Shave» радиолокациялық нысана алу жүйесімен жабдықталған (белсенді режимдегі қашықтық, пассивті режимдегі қашықтық, сондай-ақ әуе бақылау мүмкіндігімен). Бір AK–176 76,2 мм зеңбірек және екі AK 630 30 мм алты ұңғылы Gatling зеңбірегі, соңғысы CIWS жүйесі «Bass Tilt» нысана радарымен толықтырылған. Сонымен қатар, Fasta N SA N 5 төрттік жеке зымыралық қондырғысы (MANPADS) және екі PK 16 алдау құрылғысы орнатылған. Жетектеуші жүйе COGOG (COmbined Gas Or Gas) – екі M70 жоғары қуатты газ турбинасынан (жинақтап алғанда толық қуатқа) және екі M75 круиздік газ турбинасынан (жинақтап алғандағы қуаты) тұрады. Ең жоғары жылдамдығы . 1979 және 1984 жылдар аралығында осы типтегі 13 кеме салынды. Ал R 55 кемесі 1241.7 жобасы бойынша «Кортик» жақын қашықтықтағы қорғаныс жүйесін сынау үшін қайта жабдықталды.

1241.RE жобасы (НАТО: Тарантул-I)

Нақтырақ айтқанда, НАТО анықтамасы бойынша, 1241 жобасы RE (НАТО: Tarantul I) – 1241.1 жобасының (НАТО: Tarantul II) экспорттық нұсқасы болды. Бұл класс кемелерді көпірдің шатырында отты басқару радиолокаторының болмауымен ерекшелеуге болады. Оның орнына, кемеге қарсы зымырандарға арналған X-диапазонды "Гарпун Бал" (НАТО: "Plank Shave") отты басқару радары мачтаның үстіне орнатылды. Басқа жабдықтарға көпірдің төбесіндегі шағын "Кивах 2" навигациялық радары (немесе Польша кемелерінде MR 312 "Печера 1") және мачтаның түбіндегі MR 123 "Vympel" (НАТО: "Bass Tilt") қаруды бақылау радары кірді. Сондай-ақ екі PK 16 алдау құрылғысы орнатылды. KT 138 ұшыру контейнерлеріндегі зымырандар P 20 (НАТО: SS N 2B) моделі болды, негізінен бұл жаңа басқару жүйесімен жаңартылған P 15 зымырандары еді, бірақ бастапқы 40 км қашықтығы сақталды. 1977-1979 жылдар аралығында осы класс кемелердің 22 данасы эксклюзивті түрде экспортқа шығарылды. Осы кемелердің тек біреуі – R 26, оқу мақсатында Кеңес теңіз флотында қалды. Үндістан осы кемелердің бесеуін сатып алды, ал кейіннен отандық өндірісте тағы сегіз кеме жасады. Вьетнам да жылдар бойы әртүрлі көздерден 1241. RE жобасының төрт кемесін сатып алды.

12411 (1241.1M/1241.1MR) жобасы (НАТО: Тарантул-III/Тарантул-III Мод)

Негізгі қару-жарақ пен 1241 корпусының негізгі пішіні сақталды. RE (НАТО: Tarantul I) класы, 1241.1M (НАТО: Tarantul III) маңызды жаңартулар алды. Шамалы, бірақ пайдалы ішкі қайта жобалаудан басқа, Tarantul III CODAG (COmbined Diesel And Gas) жүйесімен жаңа қозғалтқыш алды. Екі M 70 газ турбинасы (әрқайсысы 12 000 а.к. қуатымен) және екі M510 (әрқайсысы 4 000 а.к. қуатымен) дизельді қозғалтқыштар қолданылды, бұл бұрынғы COGOG жүйесіне қарағанда сенімділік (екі круиздік дизель советтік «классиканың» бір бөлігі), отын тиімділігі және, ең бастысы, қызмет мерзімі жағынан үлкен жетістік болды. Ең жоғары жылдамдыққа қол жетілді. Үстіркі құрылымдар қайта жобаланды және алдыңғы жобалардың бұрышты мачтасы тар, түзу тормен ауыстырылды. Сенсор орны 1241.1 жобасындағыдай сақталды. «Печера» навигациялық радары көпiрдiң төбесiнен, ал MR 123 «Вымпел» отты басқару радары орнатылды. Екі тосқауыл жүйесі (НАТО: «Шарап шынысы») мачтаның табанына екі жағынан орнатылды. Бұған себеп – кем дегенде 100 км қашықтықтағы мақсаттарға қарсы қолданылатын төрт SS N 22 «Sunburn» гипердыбыстық кемеге қарсы зымырандардың орнатылуы. Осы зымырандармен бірге L диапазонындағы «Band Stand» радары қолданылады, оның белсенді және пассивтік қашықтығы 120 км-ге жетеді және 15 түрлі нысанды қадағалау мүмкіндігі бар. Зымырандар сондай-ақ «Light Bulb» желісі арқылы (басқа кемелерден, тікұшақтардан немесе ұзақ қашықтықтағы барлау ұшақтарынан) үшінші тараптан нұсқау ала алады. Зеңбірек қару-жарағы сақталды, PK 16 ұңғымалары да сақталды, бірақ советтік теңіз кемелері жақсартылған SA N 8 төрттік MANPADS ұңғымасынан пайда тапты. Кем дегенде бір кемеде AK 630-ның орнына SA N 11 «Каштан» зениттік-ракеталық кешені орнатылды. 1987 жылдан бастап салынған Tarantul III кемелері екі «Жартылай шляпа» және екі «Футбол» тосқауылдау жүйелерімен, сондай-ақ төрт жақсартылған PK 10 алдау құрылғыларымен жабдықталған жақсартылған электрондық қарсы шаралар жиынтығын алды. 1992 жылы өндіріс тоқтағанға дейін советтік теңіз күштері үшін кем дегенде 24 кеме салынды. 1985-2001 жылдары осы кластағы 34 кеме салынды. Бірінші 11 кемеден тұратын топтың құрылысы аяқталғаннан кейін кемеге қарсы зымырандар P 80 «Москиттен» көбірек жетілдірілген P 270 «Москит М» үлгісіне ауыстырылды, сондықтан келесі 23 кеме жаңа ID алды: 1241.1MR жобасы. Р 60 корветі 2005 жылы екі АК 630М КИВС-ін алып тастап, «Палаш» КИВС-імен алмастырылды.

"Молния" жобасы 1242.1/1241.8

1242.1 және 1241.8 жобалары "Молния" ("Жылтқыр") – "Тарантул" кемелерінің одан әрі дамуы болып табылады. Екі жоба да өзгертіліп, "Уран-Е" сияқты заманауи зымырандық жүйелермен қайта жабдықталды және "Тарантул" типіндегі кемелерге қарағанда қабілеттірек. Кемелерді Ресейдің "Вымпель" кеме жасау зауыты салады. Ресей 1990 жылдары сынақтар үшін кем дегенде бір кеме алды, ал 1999 жылы Вьетнам екі кемеге тапсырыс берді. Қазіргі уақытта Вьетнам "Молния" класының негізгі пайдаланушысы болып табылады, оның құрамында екі ресейлік және алты жергілікті салынған кеме бар. Вьетнам Ресейдің "Алмаз" орталық жобалау бюросының көмегімен 1241.8 "Молния" кемелерін өндірудің жеке желісін құрды. Жергілікті салынған алғашқы екі кеме 2014 жылдың шілдесінде, тағы екеуі 2015 жылдың маусымында, ал соңғы екеуі 2017 жылдың қазанында жеткізілді. Вьетнамдық әскери кемелері 76 мм АК-176 зеңбірегімен, 16 "Уран-Е" кемеге қарсы зымыранымен, төрт "Игла-М" зениттік зымыранымен және екі АК-630 жақын қару жүйесімен қаруланған. Вьетнамдық кемелердің ұзындығы да үлкен, ал максималды сыйымдылығы 563 тоннаға жетеді. Олардың құрамында 44 экипаж мүшесі бар. Үндістан Әскери-теңіз күштері 1241.8 "Тарантулдың" төрт модификациясын тапсырыс берді, бірақ кейіннен бұл тапсырыс екіге дейін қысқартылды. "Вир" класының соңғы екі кемесі 16 SS N 25 "Switchblade" / URAN E зымыранымен, АК-176 зеңбірегінің орнына OTO Melara 76 мм зеңбірегімен және MR 352 Positiv E (НАТО: Cross Dome) радарымен жабдықталған. 2009 жылы Ливия үш кемеге тапсырыс берді, бірақ 2011 жылғы азаматтық соғыс кез келген сатып алуды тоқтатты. Одан кейін Түрікменстан 1241.8 типіндегі үш кеме сатып алды, бұл Ливия тапсырыс берген, бірақ жеткізілмеген кемелер болуы мүмкін. Ресей Әскери-теңіз күштері 2019 жылдың басында екі жаңартылған "Молния" классындағы зымырандық катер алды; олар бастапқыда шетелдік тапсырыс беруші үшін салынған, бірақ келісімшарт бұзылғандықтан Ресей Әскери-теңіз күштері оларды сатып алды. Катерлер Moskit-ті сегіз Kh-35U кемеге қарсы зымыранымен және MANPADS шабуылдық құрылғысын Pantsir-M зеңбірек/зымырандық жүйесімен алмастырды. Олар сонымен қатар заманауи фазалық антенналық тізіміне ие болды. Бір катер Қара теңізде, ал екіншісі Каспий теңізінде жұмыс істеуі күтілді.