Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Психиатр және нейропатолог (1896–1964)
Psychiatrist and neuropathologist (1896 1964)
Ладислас Жозеф Медуна (27 наурыз 1896 – 31 қазан 1964) – венгр нейропатологы және нейропсихиатры, психозды емдеу үшін конвульсивті емдеуді, яғни үлкен ұстамаларды қайта-қайта тудыруды бастаған адам. Эпилепсиямен ауыратын науқастардың миында глияның жоғары концентрациясын, ал шизофрениямен ауыратындарда оның жетіспеуін байқаған ол шизофренияны «эпилепсиялық» ұстамаларды шақыру арқылы емдеуге болатынын болжады. Осылайша, химиялық түрде шақырылған ұстамалар бүкіл әлемде қолданылатын электроконвульсивті терапияға айналды. Еуропада нацизмнің күшеюімен 1939 жылы Чикагоға эмиграциялады. Америкалық ғалымдармен бірлескен зерттеулерде Медуна депрессия мен мазасыздыққа көмірқышқыл газымен емдеуді зерттеді және онейрофенияны емделетін психиатриялық ауру ретінде сипаттады.
Ladislas Joseph Meduna (27 March 1896 – 31 October 1964) was a Hungarian neuropathologist and neuropsychiatrist who initiated convulsive treatment, the repeated induction of grand mal seizures, as a treatment of psychosis. Observing the high concentration of glia in post mortem brains of patients with epilepsy and a paucity in those with schizophrenia, he proposed that schizophrenia might be treated by inducing "epileptic" seizures. Thus, chemically induced seizures became the electroconvulsive therapy that is now in worldwide use. With the rise of Nazism in Europe, he emigrated to Chicago in 1939. In studies with American scientists, Meduna explored carbon dioxide therapy for depression and anxiety and described oneirophrenia as a treatable psychiatric illness.
Жас шағы мен отбасы
Медуна 1896 жылы Венгрияның Будапешт қаласындағы жақсы жағдайдағы отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Джузеппе Карло (Жозеф), Медуна әулетінің ұрпағы, Италияның Кастелькукко қаласынан Венгрияға көшіп келді, онда ол табысты және марапатталған салам жасаушы болды. Отбасының көптеген мүшелері, соның ішінде Ладислас Медуна Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскери қызметі кезінде, көбінесе өз есімдерінде "Медуна ди Монтекукко" деген атауды немесе "фон" деген ақсүйек титулын қолданған. Медуна 1914 жылдан 1921 жылға дейін Будапештте медицинаны оқыды, бірақ 1915 жылдан 1918 жылға дейін итальян майданындағы әскери қызметі оқуын үзіліске ұшыратты.
Meduna was born to a well to do family in Budapest, Hungary, in 1896. His grandfather Giuseppe Carlo (József), a descendant of the Meduna family, came from Castelcucco, Italy, to Hungary, where he became a successful and awarded salami maker. Multiple members of the family branch, including Ladislas Meduna during his military service in World War I, oftentimes used the name Meduna di Montecucco or alternatively the noble title "von" in their name. Meduna studied medicine in Budapest from 1914 to 1921, his studies being interrupted by military service in the Italian front from 1915 to 1918.
Ерте мансап
Ол Венгрияның Будапешттегі Ми зерттеу институтына тағайындалды, онда Кароли Шаффердің жетекшілігімен жұмыс істеді. Ол қызыл бездің (эпифиздің) және микроглияның құрылымы мен дамуының нейропатологиясын, қорғасынмен улануды және авитаминозды зерттеді. 1927 жылы ол доктор Шаффермен бірге Психиатрия институтына көшті және психопатология саласында клиникалық және ғылыми-зерттеу жұмыстарын бастады.
He was appointed to the Hungarian Interacademic Institute for Brain Research, also in Budapest, where he worked under the direction of Károly Schaffer. He studied the neuropathology of the structure and development of the pineal gland and of microglia, lead poisoning, and avitaminosis. In 1927 he moved to the Psychiatric Institute with Dr. Schaffer and began clinical and research work in psychopathology.
Сезімталдықтың пайда болуы
Медунаның шизофренияны емдеуге деген қызығушылығы эпилепсиядан қайтыс болған науқастардың миындағы глиа концентрациясының (қалыптыдан жоғары глиа) және шизофрениямен ауырған науқастардағы глиа концентрациясының (қалыптыдан төмен глиа) әртүрлі болуын байқағаннан бастау алды. Ол шизофрениямен ауыратын науқастарда ұстамаларды тудырудың глиа концентрациясын арттырып, ауруды жеңілдетеді деп ойлады. Бұл идея шизофрениямен ауруханаға жатқан науқастарда эпилепсияның сирек кездесетіні және инфекция немесе бас жарақатынан кейін ұстамалар дамыған бірнеше шизофрениялық науқастың психоздан құтылғандығы туралы хабарлармен қолдау тапты. Ол химиялық заттардың көмегімен жануарларда ұстамаларды тудырудың жолдарын іздеді. Стрихнин, тебаин, корамін, кофеин және бруцин алкалоидтарын сынағаннан кейін, майда ерітілген камор тиімді және сенімді екенін анықтады. Ауыр шизофрениямен ауыратын науқастар үшін ол Будапешттен Будапешт маңындағы Липотмезёдегі психиатриялық ауруханаға көшті. 1934 жылдың 2 қаңтарында дозаны анықтау тәжірибелерін бастады. Ол өз субъектілерінің үштен біреуінде ғана ұстама тудыра алды. Дегенмен, алғашқы он бір науқастың үшеуі жақсарды, бұл оның жұмысына демеу берді (Gazdag және басқалар, 2009). Автобиографиясында ол 1934 жылдың 23 қаңтарында ауыр кататониямен емделуді бастаған 33 жастағы науқастың жағдайын еске алады. Пять сеанстан кейін кататония және психоздық белгілер жойылды. Науқастар санын жиырма алтыға дейін арттырғаннан кейін Медуна он науқастың жағдайын жақсартты және тағы үш науқастың жағдайын жақсартты. Медунаның жетістігіне үлкен үлес қосқан фактор - науқастарды таңдауы: алғашқы он бір науқастың тоғызы кататониялық еді. Кататония - ұстамаларға өте жақсы жауап беретін синдром. Ол кезде кататония шизофрения саналғандықтан, оның бұл жаңалығы мүмкін болды. Бастапқыда Медуна каморды петилентетразолмен алмастырды, бұл вена ішіне енгізілетін және әдетте, каморды бұлшыққа салудан кейін болатын 15-45 минуттық кешігуге қарағанда, бірнеше минут ішінде ұстама тудыратын препарат. Петилентетразол – күшті аналептик болып табылатындықтан, сонымен қатар жүрек және тыныс алуды күшейтетін күшті зат; нәтижесінде, науқастар көбінесе жағымсыз деп санайтын сезімдерді бастан өткерді. Олар конвульсиядан есінен танығанға дейін толыққанды естен сақтап, электроконвульсивті терапиядан айырмашылығы, бұл емнің жағымсыз естеліктерін жоятын ретроградты амнезияны тудырды, ал науқастар Метразол тудырған конвульсияға дейін сезінген кез келген сезімдерді есінде сақтады. Медуна және басқа да дәрігерлер кейбір науқастарда емнің сәтті болуының себебі қорқыныш реакциясы болуы мүмкін деп ойлады.
Meduna's interest in treating schizophrenia began with observations that the concentration of brain glia varied among patients who died with epilepsy (more glia than normal) and those with schizophrenia (less glia than normal). He thought that the inductions of seizures in patients with schizophrenia would increase the concentration of glia and relieve the illness. The concept was supported by reports that the incidence of epilepsy in hospitalized patients with schizophrenia was extremely low; and that a few schizophrenic patients who developed seizures after infection or head trauma, were relieved of their psychosis. He sought ways to induce seizures in animals with chemicals. After trials with the alkaloids strychnine, thebaine, coramine, caffeine, and brucin, he settled on camphor dissolved in oil as effective and reliable. For a population with severe schizophrenia, he moved from Budapest to the psychiatric hospital at Lipotmező, outside Budapest. He began his dose finding experiments on January 2, 1934. He was able to induce seizures in only about one third of his subjects. Nevertheless, three of the first eleven patients had a positive response, encouraging his work (see Gazdag et al., 2009). In his autobiography, he recalls the case of a 33 year old patient with severe catatonia who began his treatment on January 23, 1934. After just five sessions, catatonia and psychotic symptoms were abolished. Increasing his sample size to twenty six patients, Meduna achieved recovery in ten and improvement in three more. A major factor in Meduna's achievement was his selection of patients: nine of the first eleven were catatonic. Catatonia is a syndrome that is remarkably responsive to induced seizures. The serendipity that catatonia was considered schizophrenia at the time made his discovery possible. Early on, Meduna replaced camphor with pentylenetetrazol, an intravenous agent that typically induced seizures within a few minutes, compared with the long delay of 15 to 45 minutes after intramuscular administration of camphor. In addition to being a powerful analeptic drug, pentylenetetrazol is a potent cardiac and respiratory stimulant; consequently, patients experienced sensations most considered unpleasant. They were completely alert until unconsciousness from the convulsion set in, and unlike with electroconvulsive therapy, which caused retrograde amnesia that ameliorated any unpleasant memory of that treatment, patients remembered any sensations that preceded the Metrazol induced convulsion. Meduna and some other physicians felt that the fear reaction may have been part of the reason the treatment was successful in some patients.
Жарияланған зерттеулер
Ол өзінің алғашқы нәтижелерін 1935 жылы, ал маңызды еңбегін 1937 жылы жариялады. "Шизофренияның конвульсиялық терапиясы" деген кітабында 110 науқастың нәтижелері сипатталған. Осы науқастардың шамамен жартысы жазылып кетті. Бір жылдан кем уақыттан бері ауырған науқастардың жағдайы, көп жылдар бойы ауырғандарға қарағанда әлдеқайда жақсы болды. Оның нәтижелері әлемнің көптеген орталықтарында жылдам қайталанғаннан кейін, бұл терапия түрі кеңінен қолданысқа еніп, шизофренияны емдеудің алғашқы тиімді жолы ретінде мойындалды. (Сонымен қатар инсулин комалық терапия дамыды.) Итальяндық психиатрлар Уго Серлетти мен Лусио Бини химиялық заттардың орнына электр энергиясын пайдаланып, ұстамаларды оңай шақырудың жаңа тәсілін жасады. Олар алғашқы науқасын 1938 жылдың сәуір айында ЭЖТ (электрошок терапиясы) арқылы емдеді, ал 1940 жылдардың ортасына қарай электр энергиясы индукциялық зат ретінде Метразолды ығыстырды.
He first published his results in 1935 and then his major text in 1937. Die Konvulsionstherapie der Schizophrenie describes the results in 110 patients. Of these patients about half recovered. The results were much better for patients who were ill less than a year compared to those who had been ill for many years. After his results were quickly reproduced in many other centers around the world, this form of therapy became widely used and recognized as the first effective treatment for schizophrenia. (A parallel development was insulin coma therapy.) A more facile form of induction of seizures, using electricity instead of chemicals, was developed by the Italian psychiatrists Ugo Cerletti and Lucio Bini. They treated their first patient with ECT in April 1938 and by the mid 1940s, electricity had replaced Metrazole as the induction agent.
Көмірқышқыл газымен емдеу
Медуна сондай-ақ көмірқышқыл газы терапиясын әзірледі, онда пациент 30% көмірқышқыл газы мен 70% оттегі қоспасын тыныс алады, бұл қоспа карбоксиген немесе карбоген деп аталады (кейде "Медуна қоспасы" деп те айтылады) және оның мақсаты – күшті тұншығу сезімін туғызу, соның нәтижесінде тез арада жауапсыз, бірақ терең өзгерген саналық күй пайда болатын. Бұл емдеу көбінесе жағымсыз, тіпті қорқынышты болғанымен, бұрынғы беймәлім қорқыныштарды анықтауға өте пайдалы болды. Карбогенмен күрестің қиын тәжірибелері пациенттерді кейінгі психоделикалық терапияға тереңде дайындады. Алайда, бұл терапия обсессивті-компульсивті бұзылыстың белгілерін жеңілдетуде конвульсивті терапиядай тиімді болмағандықтан қолданудан тоқтатылды.
Meduna also developed carbon dioxide therapy in which the patient breathed a gaseous mixture of 30% carbon dioxide and 70% oxygen called carboxygen or carbogen (and sometimes "Meduna's Mixture") that was designed to provoke a powerful feeling of suffocation, quickly triggering an unresponsive yet intense altered mental state. The treatment, while usually unpleasant or even terrifying, proved very useful for revealing previously unconscious fears. Challenging experiences on carbogen prepared patients for later psychedelic therapy in a profound way. It was not as effective as convulsive therapy in relieving the symptoms of obsessive compulsive disorder and was therefore abandoned.
АҚШ-қа көшіп келу
Антисемитизмнің күшеюі және нацизмнің билікке келуіне байланысты Медуна келесі жылы (1938) АҚШ-қа көшіп, Чикагодағы Лойола университетінде неврология профессоры болды. Психиатрия саласына оның соңғы үлесі – психоздардағы (онейрофения) сандырақтау және түс көру сияқты жағдайларды зерттеу болды. Ол сонымен қатар "Нейропсихиатрия журналының" негізін қалаушысы және Биологиялық психиатрия қоғамының президенті болды. Соғыстан кейін ол зерттеулерін Иллинойс психиатриялық институтына көшірді, онда 1964 жылы қайтыс болғанға дейін жұмыс істеді.
With the increase of antisemitism and the rise to power of Nazism, Meduna emigrated to the United States in the following year (1938), to become professor of neurology at Loyola University in Chicago. One of his last contributions to psychiatry was the study of confusional and dream like states in psychoses (oneirophrenia) He was also a founder of the Journal of Neuropsychiatry and a President of the Society of Biological Psychiatry. After the war, he moved his research to the Illinois Psychiatric Institute, where he worked until his death in 1964.
Ладислас Ж. Медунаның басылымдары
Медуна, Л. Дж. Сәбидегі эпинеялық дененің дамуы. Hung. Med. Arch. 6:18, 1924a. Медуна, Л. Дж. Die entwicklung d. Zilberdruse in Sauglingsalter. Z. Anat. Ent. 76:534–547, 1924b. Медуна, Л. Дж. Экспериментальді B. Құйрықтардың витаминсіздігі. Arch. Psychiatr. Nervenkr. 80:480–512, 1927a. Медуна, Л. Дж. Микроглияның гистопатологиясы бойынша зерттеулер. Arch. Psychr. Nervenkr. 82:9–193, 1927b. Медуна, Л. Дж. Теңіз шошқасының тәжірибелік қорғасын улануы туралы зерттеулер. Arch. Psychr. Nervenkr. 87:569–598, 1929. Медуна, Л. Дж. Шынайы эпилепсия мәселесіне клиникалық және анатомиялық үлесі. Deutsche Z. Nervenkr. 129:17–42, 1932. Медуна, Л. Дж. Uber эксперименталды Campherepilepsie. Arch. Psychr. Nervenkr. 102:333–339, 1934. Медуна, Л. Дж. Шизофренияның биологиялық бағытталған емдеуі. I. Камфор және Cardiozolkriimpfe. Z. Neural. Psychr. 152:235–262, 1935a. Медуна, Л. Дж. Шизофренияның конвульсиялық терапиясы. Psychr. Neural. Wochenschr. 37:317–319, 1935b. Медуна, Л. Дж. Шизофренияны емдеудің жаңа әдістері. Arch. Neural. Psychiatr. 35:361–363, 1936. Медуна, Л. Дж. Инсулин және кардиозолмен шизофренияны емдеуде эпилепсиялық шабуылдардың маңызы. Psychr. Neural. Wochenschr. 39:331–334, 1937a. Медуна, Л. Дж. Шизофренияның конвульсиялық терапиясы. Carl Marhold, Halle, Germany, 121 б., 1937b. Медуна, Л. Дж. Кардиозол терапиясының жалпы сипаттамасы. In: S. Katzenelbogen and F. Santee (Eds.): The Treatment of Schizophrenia. Insulin Shock, Cardiozol, Sleep Treatment. (Proc. Swiss Psychiatric Association, Muensingen, Berne, 1937.) Am J Psychiatry 94 (Suppl.):40–50, 1938a. Медуна, Л. Дж. Инсулин және кардиозолмен емдеу кезінде конвульсивті реакцияның маңыздылығы. J Nerv. Ment. Dis. 87:133–134, 1938b. Медуна, Л. Дж. Шизофренияның конвульсиялық терапиясы. Көру және перспектива. Psychr. Neural. Wochenschr. 4/:165–169, 1939. Медуна, Л. Дж. Психоневроздарды фармакодинамикалық емдеу. Dis. Nerv. Syst. 8:2–8, 1947. Медуна, Л. Дж. Oneirophrenia. The Confusional State. University of Illinois Press, Urbana, 100 б., 1950a. Медуна, Л. Дж. Carbon Dioxide Therapy. C. C Thomas, Springfield, Ill., 236 б., 1950b. Медуна, Л. Дж., Braceland, F. J., Vaichules, J. Диагностикалық қиындықтар және "функционалдық" психикалық аурулардағы левулозаға төзімділік тестісі. Dis. Nerv. Syst 4:101–114, 1943. Медуна, Л. Дж. және Friedman, E. Психоздардың конвульсивті раздражительная терапиясы. JAMA 112:501–509, 1939. Медуна, Л. Дж., Gerty, F. J. және Urse, V G. Психикалық бұзылулардағы биохимиялық бұзылулар; шизофрения жағдайында қанның инсулинге қарсы әсері. Arch. Neurol. Psychiatr. 47:38–52, 1941. Медуна, Л. Дж. және McCulloch, W S. Шизофренияның қазіргі заманғы түсінігі. Med. Clin North Am. 29:147–164, 1945. Медуна, Л. Дж. және Vaichules, J. A. Шизофрениямен ауыратын адамдардың зәріндегі гипергликемиялық фактор. Dis. Nerv. Syst 9:208–250, 1948.
Meduna, L. J. The evolution of the pineal body in infants. Hung. Med. Arch. 6:1 8, 1924a. Meduna, L. J. Die entwicklung d. Zilberdruse in Sauglingsalter. Z. Anat. Ent. 76:534 547, 1924b. Meduna, L. J. Experimentelle B Avitaminose des Kaninchens. Arch. Psychiatr. Nervenkr. 80:480–512, 1927a. Meduna, L. J. Beitrage zur Histopathologie der Mikroglia. Arch. Psychr. Nervenkr. 82:9 193, 1927b. Meduna, L. J. Untersuchungen über die experimentelle Bleivergiftung beim Meerschweinchen. Arch. Psychr. Nervenkr. 87:569 598, 1929. Meduna, L. J. Klinische und anatomische Beitrag zur Frage der genuinen Epilepsie. Deutsche Z. Nervenkr. 129:17 42, 1932 Meduna, L. J. Uber experimentel!e Campherepilepsie. Arch. Psychr. Nervenkr. 102:333 339, 1934. Meduna, L. J. Versuche über die biologische Beeinflussung des Ablaufes der Schizophrenie. I. Campher und Cardiozolkriimpfe. Z. Neural. Psychr. 152:235 262, 1935a. Meduna, L. J. Die Konvulsionstherapie der Schizophrenie. Psychr. Neural. Wochenschr. 37:317 319, 1935b. Meduna, L. J. New methods of medical treatment of schizophrenia. Arch. Neural. Psychiatr. 35:361 363, 1936. Meduna, L. J. Die Bedeutung des epileptischen Anfalls in der Insulin und Cardiozolbehandlung der Schizophrenie. Psychr. Neural. Wochenschr. 39:331 334, 1937a. Meduna, L. J. Die Konvulsionstherapie der Schizophrenie. Carl Marhold, Halle, Germany, 121 pp., 1937b. Meduna, L. J. General discussion of cardiozol therapy. In: S. Katzenelbogen and F. Santee (Eds. ): The Treatment of Schizophrenia. Insulin Shock, Cardiozol, Sleep Treatment. (Proc. Swiss Psychiatric Association, Muensingen, Berne, 1937.) Am J Psychiatry 94 ( Suppl ):40 50 , 1938a. Meduna, L. J. Significance of convulsive reaction during insulin and cardiozol therapy. J Nerv. Ment. Dis. 87:133 134, 19 38b. Meduna, L. J. Die Konvulsionstherapie der Schizophrenie. Rückblick und Ausblick. Psychr. Neural. Wochenschr. 4/:165 169, 1939. Meduna, L. J. Pharmaco dynamic treatment of psychoneuroses. Dis. Nerv. Syst. 8:2 8, 1947. Meduna, L. J. Oneirophrenia. The Confusional State. University of Illinois Press, Urbana , 100 pp., 1950a. Meduna, L. J. Carbon Dioxide Therapy. C. C Thomas, Springfield, Ill., 236 pp., 1950b. Meduna, L. J., Braceland , F. J., Vaichules, J. Diagnostic difficulties and levulose tolerance test in "functional" mental diseases. Dis. Nerv. Syst 4:101 114, 1943. Meduna, L. J. and Friedman, E. The convulsive irritative therapy of the psychoses. JAMA 112:501 509, 1939. Meduna, L. J., Gerty, F. J. and Urse, V G. Biochemical disturbances in mental disorders; anti insulin effect of blood in cases of schizophrenia. Arch. Neurol. Psychiatr. 47:38 52, 1941. Meduna, L. J. and McCulloch, W S. Modern concept of schizophrenia. Med. Clin North Am. 29:147 164, 1945. Meduna, L. J. and Vaichules, J. A. Hyperglycemic factor in urine of so called schizophrenics. Dis. Nerv. Syst 9:208 250, 1948.