Кіріспе
Тіс техникасы – тіс дәрігерінің тағайындамасы бойынша жеке реставрациялық және тіс құрылғыларын жасайтын тіс медицинасының маманы. Тіс технологиясының төрт негізгі саласы бар: бекітілген протездер, оның ішінде тәждер, көпірлер және имплантаттар; алынып тасталатын протездер, оның ішінде толық және жартылай алынып тасталатын протездер; бет-жақ протездері, оның ішінде көз протездері және бас-бет сүйектерінің протездері; сондай-ақ ортодонтия және қосымша құралдар, оның ішінде ортодонтиялық аппараттар мен ауыз қорғағыштар. Тіс дәрігері тіс техникасымен тағайындамалар, суреттер және пациенттен алынған өлшемдер арқылы байланысады. Бұл процестің ең маңызды бөлігі – тіс ізбе, оған техника гипсті тіс тасын құйып, пациенттің анатомиясының көшірмесін жасайды, ол тіс қалыбы деп аталады. Техник бұл қалыпты жеке құрылғыларды жасау үшін пайдалана алады.
A dental technician is a member of the dental team who, upon prescription from a dental clinician, constructs custom made restorative and dental appliances. There are four major disciplines within dental technology. These are fixed prosthesis including crowns, bridges and implants; removable prosthesis, including dentures and removable partial dentures; maxillofacial prosthesis, including ocular prosthesis and craniofacial prosthesis; and orthodontics and auxiliaries, including orthodontic appliances and mouthguards. The dentist communicates with the dental technician with prescriptions, drawings, and measurements taken from the patient. The most important aspect of this is a dental impression into which the technician flows a gypsum dental stone to create a replica of the patient's anatomy known as a dental cast. A technician can then use this cast for the construction of custom appliances.
Белгілі қалпына келтірулер
Тіркелген тіс қалпына келтіру – жарақат, кариес немесе басқа ауыз қуысы ауруларынан жоғалған немесе зақымдалған тіс немесе тістерді алмастыруға арналған құрал. Бұл қалпына келтірулер басқа қалпына келтірулерден стоматолог орнатқаннан кейін пациенттің өзіне алып тастай алмайтынымен ерекшеленеді. Мұндай қалпына келтірулерге: тіс қаптары, көпірлер, қаптамалар, тұрақты имплантациялық қалпына келтірулер, тік тістер, инлейлер және онлейлер жатады.
Алып тастауға болатын қалпына келтірулер
Алып тасталатын реставрациялар – бір немесе бірнеше тісті толығымен жоғалтқан жағдайда орнына қойылатын тіс құралдары. Мұндай реставрациялар қалыпты қызмет кезінде тұрақты болуы тиіс, бірақ пациент оларды тазалау үшін және түнде алып тастай алады. Алып тасталатын реставрациялар пациенттің жұмсақ тіндерімен (толық тіс протездеріндегідей), немесе жартылай тіс протездері мен үстірт тіс протездеріндегідей басқа тістерге бекітіліп, тұрақтандырылады, немесе импланттарға бекітілген үстірт тіс протездері мен жартылай тіс протездеріндегідей импланттық жалғаулар арқылы сақталады.
Ортодонтия
Ортодонтиялық техникалар ортодонттың тағайындамасы бойынша сымдар, серіппелер және бұрандаларды қолданып, тістерді түзу үшін және тістердің эстетикалық келбетін жақсарту үшін немесе бұрын жылжытылған тістердің орнын сақтап тұру үшін алынып тағылатын ортодонтиялық құрылғыларды дайындайды.
Полирлеуші
Полирлеуші – тісті орналастырумен айналысатын тіс техникасы шебері, ол алынып тағылатын протездерді жасау үшін (шайыртан немесе металдан), тіс мойнын қалыптау немесе шайыртанды жүктеу үшін жұмыс істейді. Кәсіби қызметінің аясында оларды "балауызшы" деп те атайды.
Металл өңдеуші
Металл өңдеуші – тіс техникасының металл таяқшаларын құюмен айналысатын маман. Олар металлдан қалып жасап, алынбалы протездерге ұқсас, бекітілген протездер үшін металл қаңқаларын шығарады. Сондай-ақ, олар аталған металдарды өңдеу және қайта өңдеу жұмыстарын да жүзеге асырады. Бұл мамандар, сонымен қатар, алынбалы металл протездердің, мысалы, тіс таждар мен бекітілген көпірлердің балауыз үлгілерін жасауға жауапты болуы мүмкін. Мұның барлығы тіс техникасының біліктілігіне және олар жұмыс істейтін зертханаға байланысты.
Протездік тіс дәрігерлері
Алып тасталатын ортодонтиямен айналысатын протезшілерді бөліп қарастыру жиі кездеседі, себебі осы салаға маманданған мамандарды табу қалыпты жағдай. Алып тасталатын құралдар түрлі құрылғылардан тұрады, олардың әрқайсысының өзгеше атаулары мен ерекшеліктері болады. Протездік ортодонттар әртүрлі қысқыштарды қолдануда және сымдарды иеленуде шапшаңдық пен дәлдікті сақтауы керек.
Керамик
Керамист – тіс дәрігері, ол тіксіз протездерді жасаудың соңғы кезеңіне маманданған маман, ол керамиканы түрлі протездік конструкцияларға, мысалы: көпірлерге, тәждерге, протездік имплантаттарға немесе протездік бекіткіштерге орнатудан тұрады. Бұл техника күрделі және көркемдік қабілетті талап етеді, сондықтан тіс техниктері әртүрлі деңгейде шеберлікке жете алады, тістеріңізге ең табиғи көрініс беру үшін шығармашылықтарын одан әрі дамытуы мүмкін. Сондықтан керамистерді көбінесе құнды мамандықтар деп есептейді.
Өнімдер
Тіс дәрігерлері негізінен протездер жасайды немесе ұқсас, пациенттің табиғи, жоғалған тістерін алмастыруға арналған жасанды бөлшектерді құрайды. Сондықтан тіс техникасы толық шайыр протездерді (әдетте протездер деп аталады), жартылай протездерді (металлдан немесе шайырдан жасалған), кез келген типтегі көпірлер мен тәждерді (тұрақты протездер, сондай-ақ тіс имплантаттары деп аталады) және аралас протездік құрылғыларды жасайды. Бұдан өзге, тіс техникасы барлық алынып тағылатын ортодонтиялық құрылғыларды (ауыспалы ортодонтия), тіс тіреу құрылғыларын, жеке қысым табақтарын, уақытша шайыр протездерін, тістеу пластиналарын, сондай-ақ зерттеу модельдерін дайындайды. Тіс техникасы композиттерді жасауға (протездердің сыну жағдайында оларды жөндеу) және протездерді қайта жаңартуға (протездер тым үлкен болғанда немесе альвеолалық сүйектің уақыт өте келе қайта сіңірілуіне байланысты ауызда бекітілмейтін болғанда) жауапты. Бұл барлығы гипстен жасалған модельдерге немесе оқулық модельдерге қатысты, бұл пациенттің аузына қатысты жасалатын шаруа. Тіс техникасы мамандығы заңмен реттелетін әрбір елде, протез жасаушы – жоғарыда аталған бұйымдарды жасауға заңмен рұқсат етілген және арнайы білім алған жалғыз маман. Заң бойынша, тіс техникасы дәрігердің рецепті болған жағдайда да, пациенттің аузына тигізуге құқығы жоқ, өйткені протез жасаушының клиенті заң бойынша тіс дәрігері болып табылады, ал протез жасаушының пациенттің аузына тиісуі қылмыстық кодексте қылмыс деп есептеледі.
Мақсаттар
Тіс дәрігерінің мақсаты ауыздың қызметін, денсаулығын және эстетикасын қайта жаңарту болып табылады. Протезшінің мақсаты – тек протез жасау ғана емес, сонымен қатар науқастың аузының шайнау, жұту, сөйлеу және дұрыс фонетика сияқты жоғалған қызметтерін қалпына келтіру. Протезшінің жұмысы арқылы науқастың ауыз денсаулығы, механикалық функциясы, гигиенасы және жайлылығы, соның ішінде ауыз және бет пішіні жақсарады. Осы мақсатқа клиникалық және зертханалық мамандардың бірлескен күштері жұмсалады, бұл күш-жігер тіс дәрігері мен протезшінің үйлестіруімен ішінара жүзеге асырылады. Алайда, протездерді жасауға жауапты жеке протезші ғана, ол тіс зертханасында қолмен жасалған, жекелендірілген және бірегей бұйымды құрайды.