Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Зиппеит – сулы калий-уран сульфаты минералы, формуласы: K4(UO2)6(SO4)3(OH)10·4(H2O). Сарыдан қызғылт қоңырға дейін түсті, толық бөлінетін моноклиникалық призма пішіндес кристалдар түзеді. Көбінесе қабықшалар және ұнтақты топырақты массалар түрінде кездеседі. Жер асты уран кендерінде гүлдейтін қабықшалар түрінде пайда болады. Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 2, меншікті салмағы 3,66. Күлгін сәулелерде күшті сары түсті флуоресценция көрсетеді және орташа радиоактивті.
Zippeite is a hydrous potassium uranium sulfate mineral with formula: K4(UO2)6(SO4)3(OH)10·4(H2O). It forms yellow to reddish brown monoclinic prismatic crystals with perfect cleavage. The typical form is as encrustations and pulverulent earthy masses. It forms as efflorescent encrustations in underground uranium mines. It has a Mohs hardness of 2 and a specific gravity of 3.66. It is strongly fluorescent yellow under ultraviolet light and is moderately radioactive.
Тарихи қолданысы
Бұл минерал 1850 жылдары богемиялық металлург Адольф Патераның назарына өзінің керемет түсімен түскен. Ол австриялық минералог Франц Ксавер Максимилиан Зиппе (1791–1863) есімімен аталады. Бұл Жақымов күміс кен орындарының даңқы төмендеп бара жатқан кезең еді. Үлкен, ұмытылған шұңқыр үйінділерінің үстінде пішпе ұсанудан пайда болған, жарқын түсті ұнтақ минералдар пайда бола бастады. Зиппеиттің көп бөлігі құраған бұл түрлі-түсті қабаттар Патераға бояу өндірісінде уран минералдарын пайдалану туралы ой салды. 1859 жылы уранниттің ыдырауынан алынған өнімдер үшін ғана емес, уранниттің өзі үшін де кен қазу басталды. Үйіндідегі барлық екіншілік минералдардың арасында сары ұнтақ жабындар басым болғандықтан, түрлі сары бояулар өндірілді. Зиппеит – «уран окерлері» деп аталатын минералдардың бірі. Ол уранның ауаға ұшыраған тамырларында, суға ерігіш күрделі сілтілік моноклиникалық уранпилитпен және басқа екіншілік уран минералдарымен бірге кездеседі. Богемиядағы Яхимовтан басқа, ол негізінен Бавариядағы (Германия) Велсендорф маңында, сондай-ақ АҚШ-тың Юта және Нью-Мексико штаттарында таралған. Зиппеит енді бояу өндірісінде қолданылмайды, бірақ әлі де таусылған уранның көзі ретінде пайдаланылады.
A mineral which caught the attention of a Bohemian metallurgist, Adolf Patera, in the 1850s by its striking colour. It was named after the Austrian mineralogist Franz Xaver Maximilian Zippe (1791–1863). This was during the period when the fame of the Jachymov silver mines was dying out. On top of the large, forgotten pit heaps, powdery minerals began to appear, vividly coloured, originating from the decomposition of the pitchblende. These colourful layers, in which zippeite was in the majority, gave Patera the idea of utilizing the uranium minerals in the manufacture of paints. Mining began in 1859 not only for the products which resulted from uraninite's decomposition, but for uraninite itself. A variety of yellow paints were manufactured because among all the secondary minerals on the pit heap there was a prevalence of the yellow powdery coatings. Zippeite is one of the so called 'uranium ochres'. It occurs in association with uranopilite, a monoclinic, complex water soluble alkaline with other secondary uranium minerals in the weathered veins of uranium. Apart from Jachymov in Bohemia it occurs mainly near Wölsendorf in Bavaria (Germany) and also in the US states of Utah and New Mexico. Zippeite is no longer used for the manufacture of paints, but is still used as a source of depleted uranium.