Кіріспе
Сары гүлдерді кім сары түске бояды? – романшы Джон Апдайк жазған қысқа әңгіме, алғаш рет 1956 жылдың 30 наурызында «The New Yorker» журналында жарияланды. Ол 1959 жылы «The Same Door» жинағына енді.
Сюжет
Әңгіме басталғанда, Фред Плат, басты кейіпкер, көп жылдан бері көрмеген колледж досына телефон соғуға дайын тұр. Плат, ашылу сөйлемде көрсетілгендей, "ескі ақшаның" ұрпақтарынан – үш буыннан кейін оның жиналуынан шыққан. Ол әкесінің байланыстары арқылы иемденбеген жұмыс табуды қалайды: Сондықтан ол ескі досы Клейтон Томас Клейтонға қоңырау шалады, ол қарапайым шағын буржуазиялық тегінен шыққан және нағыз өркендеуге жеткен адам: ол алып химиялық компанияның жарнама бөлімінде жетекші лауазымға көтерілген. Плат Клейтонға қарызы бар деп ойлайды, себебі университетте ол оның элиталық кампус журналына, Quaff-қа қатысуына көмектескен. Журнал қызметкерлері әлеуметтік тұрғыдан ұялшақ Клейтонды сыйламаған, бірақ оның карикатурашы ретіндегі дарынын мойындауға мәжбүр болған. Оқиғаның драмы Фредтің Клейтонның жаңа байлықтың жолындағы әдетсіздігіне қорқынышынан тұрады, ол Клейтоннан фирмада жұмыс сұрау үшін бұл сезімін басуға тырысады: Платтың өзіне сенімділігі табысқа деген үмітін күшейтеді. Клейтон бұрынғы оқушысын таныса да, оның іскерлік қабілеті мен жеке мүддесі Фредтің тілектерінен қорғайды. Плат ештеңесіз кетеді, бірақ Клейтонға мектеп оқулығынан француз тіліндегі сөздер арқылы өзінің жоғары әлеуметтік статусын көрсетуге тырысады.
Accordingly, he calls his old friend Clayton Thomas Clayton, a man of merely petty bourgeois heritage, who has achieved genuine prosperity: He has risen to executive status in the advertising wing of an immense chemical company. Platt feels that Clayton owes him a favor because while at university he had facilitated his membership in an elite campus journal, the Quaff. The staff had disparaged the socially inept Clayton, but were compelled to acknowledge his talent as a cartoonist. The drama in the story consists of Fred’s horror at Clayton's gauche, new money ways, a horror that he with some effort suppresses in the interest of asking Clayton for a position with the firm: Platt’s sense of entitlement sharpens his expectations of success. Though recognizing his former school mate’s cosmopolitan sophistication, Clayton’s business acumen and hard headed self interest insulate him from Fred’s overtures. Platt departs empty handed, but leaves Clayton with a parting shot in school book French to demonstrate his social superiority.
Өмірбаян
Биограф Адам Бегли «Сары розаларды кім сары етті?» романының автобиографиялық көкжиегін былай баяндайды: Клейтон Томас Клейтон өзінің Апдайкке өте ұқсас бейнесі болып табылады. Апдайк Гарвардтың «Лампун» журналына бірінші курс студенті кезінде ұсынған карикатураларының сапасы арқасында қабылданды және Клейтон сияқты, соңғы курста журнал президенті болды. Апдайк Дж.Д.Салинджердің туындыларымен әдебиет профессоры арқылы танысты, ол «The New Yorker» журналында жарияланған Салинджердің әңгімелерін оқып берді. Адам Беглидің сөзіне қарағанда, Апдайктің «Кім розаларды сары етті?» романына «Эскимостармен соғысқа дейін» (1948) әсер еткен.
Стиль
Әдеби сыншы Ричард Х. Рупп Апдайктің "Сары розаларды кім сары етті?" атты туындысынан осы үзіндіні келтіріп, Апдайктің "ұсақ физикалық егжей-тегжейліліктерге" ден қоюын, оның ерте стильінің ерекшелігін көрсетеді. Бұл жерде Апдайк Фред Плат кейіпкерін сипаттауда.
Рупп бұл жеке ерекшеліктер мен мінез-құлықтардың "микроскопиялық" тізімі жазушының беделін орнатуға қызмет ететінін, ал әңгіменің өзі екінші орында тұратынын атап көрсетеді: біз әңгіменің мәнісінен гөрі жазушының даусын ұзақ есте сақтаймыз. Рупп бізге "Плат" есімінің неміс тілінде "жазық" немесе "төмен" деген мағынаны білдіретінін еске салады. Сынаушы Роберт Детвейлер Платты әлеуметтік тип ретінде қарастырады: