Ирландиялық жазушы Джон МакГерн өмірі мен шығармалары
John McGahern
Ирландиялық жазушы Джон МакГерн (1934-2006) – 20 ғасырдың ең маңызды авторларының бірі. «The Barracks», «The Dark» шығармаларында ирландиялық өмірді терең зерттеген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық жазушы
Irish writer
Джон МакГаерн (12 қараша 1934 – 30 наурыз 2006) – ирландиялық жазушы және романист. Ол 20 ғасырдың екінші жартысындағы ең маңызды жазушылардың бірі саналады. "Казарма", "Қараңғылық" және "Әйелдер арасында" сияқты туындыларында ирландиялық өмірді егжей-тегжейлі талдауымен танымал болған ол, "Observer" газетінде "қазіргі замандағы ең ұлы ирландиялық романист" деп мақталып, ал "The Guardian" газетінің некрологында "Сэмюэл Беккеттен кейінгі ең маңызды ирландиялық романист" деп сипатталды.
John McGahern (12 November 1934 – 30 March 2006) was an Irish writer and novelist. He is regarded as one of the most important writers of the latter half of the twentieth century. Known for the detailed dissection of Irish life found in works such as The Barracks, The Dark and Amongst Women, he was hailed by The Observer as "the greatest living Irish novelist" and in its obituary The Guardian described him as "arguably the most important Irish novelist since Samuel Beckett".
Өмірбаян
Дублинде, сол кездегі Ирландия еркін мемлекетінде туған Джон МакГаерн Лейтрим графтығының оңтүстік-шығысындағы Баллиномор қалашығынан бір шақырымдай шығысқа қарай орналасқан Коррамахон шағылысында өсті. Жеті баланың (екі ұл, бес қыз) ең үлкені болған ол аға-інілерімен бірге Коррамахондағы шағын шаруа қожалығында өсті. Сюзан мен оның отбасы жергілікті болды, Макманус отбасының үйі Драмдерг шағылысында, Корралехан шағылысының жанында, Баллиномордан бірнеше шақырым солтүстікке қарай орналасқан. Драмдерг шағылысы Каван округіне жақын орналасқан, Каван және Лейтрим округі арасындағы шекара, демек Коннахт пен Ольстер провинциялары арасындағы шекара шағылыстың шетімен өтеді, Драмдерг округ шекарасының Лейтрим жағында орналасқан. Сержант Фрэнк МакГаерн сол кездегі Сьюзан МакМанусты алғаш рет 1924 жылы Баллиноморда кездестірді, ол Ирландия Азамат соғысынан кейін An Garda Síochána-ның гардасы ретінде орналастырылған. Ол кезде ол қалада бастауыш мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. Мектепті бітірген соң, ол өзінің туған Оңтүстік Лейтримге оралды. Франк пен Сьюзан 1932 жылдың тамызында Баллиномор маңындағы Корралехандағы (кейде Корралехан шіркеуі деп те аталады) Киелі Бриджит шіркеуінде үйленді. Сержант МакГаерн балаларына физикалық зорлық-зомбылық жасаған, өте қатыгез адам еді. Ол Драмкондрада мұғалімдікке оқуға түсті. Бітіргеннен кейін ол мансабын бастауыш сынып мұғалімі ретінде Scoil Eoin Báiste (Belgrove) Clontarf-тағы бастауыш мектепте бастады, онда ол бір кезде академик Деклан Кибердке сабақ берді. Ол үшінші деңгейлі білім алу үшін Дублин университетінің колледжіне оралды және 1957 жылы бітірді. Ол алғаш рет Лондонның әдеби және өнер журналында жарық көрді, X, ол 1961 жылы оның алғашқы – тасталған – романынан, «Махаббаттың соңы немесе бастамасы» үзіндісін жариялады. МакГаерн 1965 жылы фин тумасы Анникки Лааксиге үйленді және сол жылы екінші романы «Қараңғылықты» жариялады, оны Ирландияның цензура кеңесі оның порнографиялық мазмұны және басты кейіпкердің әкесі тарапынан болған жыныстық зорлық-зомбылық жасауы туралы айыптаулар бойынша тыйым салды. Кітаптың жариялануынан туындаған дауға байланысты МакГаерн мұғалімдік қызметінен босатылды және Англияға көшіп кетуге мәжбүр болды, онда ол әртүрлі жұмыстарда, соның ішінде құрылыс орындарында жұмыс істеді, содан кейін Ирландияға қайтып, Фенаге жақын жерде сатып алған шағын шаруа қожалығында өмір сүріп, жұмыс істеді. Шаруа қожалығы Аугхабонеилл шағылысында, Фоксфилдтен оңтүстікке қарай және Фенаның оңтүстік-батысына жақын орналасқан. МакГаерн 1969 жылы ажырасып, 1973 жылы Мадлин Гринге тұрмысқа шықты.
Born in Dublin in the then Irish Free State, John McGahern was initially raised at Corramahon, a townland located just over a mile east north east from the small town of Ballinamore in the south east of County Leitrim. The eldest of seven (two sons and five daughters), he was raised alongside his siblings on the small farm at Corramahon. Susan and her family were local, the McManus family home being in the townland of Drumderg, right beside the townland of Corraleehan, a few miles north of Ballinamore. Drumderg townland is right beside County Cavan, with the county boundary between County Leitrim and County Cavan, and, therefore, the provincial boundary between Connacht and Ulster, running along the edge of the townland, Drumderg being on the Leitrim side of the county boundary. Sergeant Frank McGahern first met the then Susan McManus in 1924 in Ballinamore, when he was posted there, just after the Irish Civil War, as a garda with An Garda Síochána; she was working in the town as a primary school teacher at the time. Following her graduation, she had returned to her native South Leitrim. Frank and Susan finally married at St. Bridget's Church at Corraleehan (also known as Corraleehan Chapel), near Ballinamore, in August 1932. Sgt. McGahern was quite a violent man, being physically abusive to his children. in Drumcondra where he trained to be a teacher. Upon graduation he began his career as a primary school teacher at Scoil Eoin Báiste (Belgrove) primary school in Clontarf where, for a period, he taught the academic Declan Kiberd. He returned to third level education in University College Dublin where he graduated in 1957. He was first published by the London literary and arts review, X, which published in 1961 an extract from his first – abandoned – novel, The End or Beginning of Love. McGahern married his first wife, Finnish born Annikki Laaksi, in 1965 and in the same year published his second novel, The Dark which was banned by the Irish Censorship Board for its alleged pornographic content along with its implied sexual abuse by the protagonist's father. Due to the controversy which was stirred by the book's publication, McGahern was dismissed from his teaching post and forced to move to England where he worked in a variety of jobs, including on building sites, before returning to Ireland to live and work on a small farm that he bought near Fenagh, a village near Ballinamore, in the south east of County Leitrim. The farm was located in the townland of Aughaboneill, just south of Foxfield and a short distance south west of Fenagh. McGahern divorced in 1969, and married Madeline Green in 1973.
Романдар
МакГаерннің алты романы, жеке өмірден алған шабытпен жазылған, ХХ ғасырдың ортасындағы Ирландияда жеке басын қалыптастырудың қиындықтарын толыққанды көрсетеді.
McGahern's six novels, drawing inspiration from personal life experience, detail the trials of developing a sense of self in mid twentieth century Ireland.
Ертедегі романдар: "Казарма" және "Қараңғылық"
Оның алғашқы жарияланған романы "Казарма" (1963) қазармадағы Гарда сержантының екінші әйелі, Элизабет Риганның денсаулығы қатерлі ісіктен нашарлап бара жатқан өмірін суреттейді. "Казарма" 1969 жылы Хью Леонардпен сахналық қойылымға бейімделді. Екінші кітабы "Қараңғылық" (1965) Ирландия ауылындағы білім беру жүйесінде өскен жас баланың жолын баяндайды. Басты кейіпкер, жас Махони, академиялық жетістіктерін сақтай отырып, өзін және басқа балаларын ұратын әкесі, ескі Махонимен керіспе қарым-қатынасқа түседі, сонымен қатар орта мектептен кейін өмірімен не айналысу керегі туралы шешім қабылдауда да қиындыққа тап болады. Жас Махонидің әкесіне деген көзқарасы роман барысында қорқыныш пен жек көруден қабылдауға дейін өзгереді. Ескерту: "Казарма" және "Қараңғылық" МакГерннің бұрын жарық көрмеген "Махаббаттың соңы немесе бастауы" романының қайта жазылған нұсқаларынан туындаған.
His first published novel, The Barracks (1963), chronicles the life of the barracks' Garda sergeant's second wife, Elizabeth Reegan, who is in declining health due to cancer. The Barracks was adapted for the stage in 1969 by Hugh Leonard. His second book, The Dark (1965), tracks the progression of a young boy as he moves through the education system in rural Ireland. The main character, young Mahoney, while maintaining his academic prowess, experiences a strained relationship with his father, old Mahoney – who beats him and the other children – as well as indecision about what to do with his life after secondary school. Young Mahoney's attitude towards his father evolves over the large timespan covered within the novel from fear and hatred towards greater acceptance. Note: The Barracks and The Dark came from McGahern's re writing of his first, unpublished, novel, The End or Beginning of Love.
Карьера ортасындағы әдебиет: "Қалжыраған" және "Порнограф"
Келесі романы, "Қалту" (1975), оқырманды Патрик Моранмен таныстырады, ол Дублиндегі жас мектеп мұғалімі. Романның оқиғасы оның мектептегі соңғы күнінде өтеді. Сол күні кешке ол ресми түрде жұмыстан босатылады, себебі ол бір жылдық демалысында ажырасқан, католик емес әйелге үйленген еді. Роман екі бөлімнен тұрады: екеуі де көбінесе өткен оқиғаларды еске түсіру болып табылады. 1-бөлімде мұғалімнің бала кезінен бастап анасының қайтыс болуына дейінгі өмірі суреттеледі. МакГаерн сияқты, Патрик та анасына дін қызметкері болады деп уәде берген. Ол оны іске асыра алмай немесе қаламай, орнына мектеп мұғалімі болады (ХХ ғасырдың ортасындағы Ирландияда бұл жиі "екінші діни қызмет" деп аталады). 2-бөлімде ол әйелімен қалай танысқаны, шіркеу басшылары оны қалай жұмыстан шығарғаны және католик шіркеуінің басшылары тарапынан соңғы босатылуы туралы айтылады. Ол кезде Ирландия аралындағы бастауыш мектептердің көпшілігінде осы шіркеу ресми билікке ие болған. Бұл кітап МакГаерннің өзінің 1960-шы жылдардың басында Патрик Моран сияқты себептермен ұстаздық қызметінен босатылуы, сондай-ақ оның екінші кітабы "Қараңғылықтың" көптеген жыныстық мазмұнынан туған дау-дамасыл туралы терең ойларға толы. "Порнограф" (1979 жылы жарық көрген) Дублинде тұратын және күнкөрісі үшін порнография жазатын романның басты кейіпкерінің өмірін баяндайды. Ол Жозефина есімді жас әйелмен қарым-қатынасқа түседі, ал Жозефина жүкті болғаннан кейін "порнограф" баланың дүниеге келуіне және оның анасымен арақатынасына наразылық білдіреді. МакГаерннің бұрынғы романы сияқты, бұл туынды да қатерлі ісікпен байланысты өлім тақырыбын қамтиды – бұл жағдайда басты кейіпкердің әпкесі ауруханада көз жұмады. Сондай-ақ, кітапта ауылдық Ирландияға жасалған сапарлар да суреттелген.
The next novel, The Leavetaking (1975), introduces the reader to Patrick Moran, a young schoolteacher in Dublin. The novel is set during his last day in the school. He will be formally fired that night for having married a divorced non Catholic woman during a leave of absence year. The novel is divided into two parts: both of which are essentially flashbacks. Part 1 covers the teacher's childhood up to the moment of his mother's death. Like McGahern himself, Patrick had promised his mother that he would become a priest and, as he is unable or unwilling to do so, instead becomes a schoolteacher (often referred to as "the second priesthood" in mid twentieth century Ireland). Part 2 flashes back to how he came to meet his wife, how exactly the church authorities fired him, and his ultimate dismissal by the Catholic Church authorities, the formal authority within the vast majority of primary schools on the island of Ireland at the time. The book is a close reflection on McGahern's own experience of being dismissed from his teaching post in the early 1960s for much the same reasons as Patrick Moran, as well as the scandal caused by his second book, The Dark, for its many sexual references. The Pornographer (published in 1979) details the life of the novel's protagonist who lives in Dublin and writes pornography for a living. He begins a sexual relationship with a young woman called Josephine, and when Josephine subsequently becomes pregnant, the "pornographer" voices his contempt towards the birth of the baby, and indeed his relationship with the child's mother. As with McGahern's previous novel, this work treats the subject of death by cancer – the protagonist's aunt in this case is dying in hospital – as well as visits to rural Ireland.
Ауылға оралу: Әйелдер арасында және олар көтеріліп келе жатқан күнді қарсы алуы үшін (көлдің жағасында)
Оның бесінші, және мүмкін МакГерннің ең танымал романы – «Әйелдер арасында» (1990), ол екі Дублин/Лондон кітабынан кейін Солтүстік Роскомон/Оңтүстік Лейтрим ортасына оралуды білдіреді. Онда Майкл Моранның тарихы баяндалады, ол Ирландия Тәуелсіздік соғысы мен Ирландия Азамат соғысының қатысушысы, қазір Лейтрим графтығының оңтүстігіндегі Мохилл маңындағы кешірімсіз егістік жерлерде отбасына үстемдік етеді. Кітап қартайған Моранның бейіл-мінезін, қатал және өкінгенсіз идеалистік кейіпкерін егжей-тегжейлі және түсінікті бейнелейді. Бұрынғы ИРА командирі Моран, ол үшін соғысқан елді басқаратын «тар көзқарасты қарапайым қылмыскерлерді» жек көреді. Моранның романдағы бейнесі басым болғанымен, оның қатаң моральдық принциптері мен өзіне деген сенімі балаларына жетіп, олар Дублинде де, Лондонда да (эмоционалды және қаржылық тұрғыдан) табысты ересектерге айналады. Бұл тағы да бір реттілікке сәйкес келеді, прогрессивті еркек кейіпкері Люк ең жақын бейнеленген, ол үйден кетіп, Лондонға эмиграциялап, әкесімен жақын қарым-қатынас жасаудан бас тартады. МакГерннің Моран отбасын бейнелеуін, ол тастап кеткен үй ретінде қарастыруға болады, ал қалған балалар әкесі тәрбиелейді, әкесі қайтадан үйленеді және кіші інісі әкесімен де, мектеппен де күреседі. 2015 жылы The Guardian журналы «Әйелдер арасында» романын 100 ең жақсы роман тізімінде 97-орынға қойды. Оның соңғы романы, 2002 жылы жарық көрген «Олар күн шығуына қарай бет бұруы үшін» (АҚШ-та «Көл жағасында» деген атпен жарияланған) – көл маңындағы ауылдық қоғамның бір жылдық өмірін көрсетеді. Роман қарапайым өмір мен Ирландияның ауылдық жеріндегі (өткен өмір) өмірдің мәнін зерттейді. Ол: «Мен қарапайым нәрселерге қызығамын» және «Қарапайым нәрселер өмірдегі ең қымбат нәрсе» деді. Басты кейіпкерлер, МакГерн мен оның әйелі сияқты, Лондоннан фермада өмір сүру үшін оралды. Әкелік бейнедегі зорлық-зомбылықтың көп бөлігі жойылды, ал ауылдағы өмір «Қараңғылық» немесе «Әйелдер арасында» романдарына қарағанда гүлденген және тыныш көрінеді, өйткені МакГерн енді жиырма бірінші ғасырдағы Ирландияда жазады.
His fifth, and perhaps McGahern's best known, novel is Amongst Women (1990), which marks a return to the North Roscommon/South Leitrim setting after two Dublin/London books. It details the story of Michael Moran, an IRA veteran of the Irish War of Independence and the Irish Civil War, who now dominates his family in the unforgiving farmlands surrounding Mohill in the south of County Leitrim. The book shows a detailed and understanding portrayal of a hardened, and unapologetically idealistic, protagonist in the figure of an ageing Moran. An ex IRA commander, Moran detests the "small minded gangsters" who now run the country for which he fought. Though Moran's presence surely dominates the novel, the positive attributes of his stern moralism and sense of self worth are passed on to his children, who become successful adults (both emotionally and financially) in both Dublin and London alike. Once again, it seems to fit into a sequence, with the progressive male character most closely reflected by Luke, who left home, emigrated to London, and refuses to get close to his father again. One may view McGahern's portrayal of the Moran household as the house he left behind with the remaining kids being brought up by his father, his father's remarriage, and his young brother's struggles with his father and school. In 2015, The Guardian listed Amongst Women as 97 in its list of the 100 best novels. His final novel, That They May Face the Rising Sun, which was published in 2002 (published in the United States as By the Lake), is a portrait of a year in the life of a rural lakeside community. The novel explores the meaning of prosaic lives and life in (a now past life) in rural Ireland. He said "the ordinary fascinates me" and "the ordinary is the most precious thing in life". The main characters have – just like McGahern and his wife – returned from London to live on a farm. Most of the violence of the father figure has disappeared now, and life in the country seems much more relaxed and prosperous than in The Dark or Amongst Women, as McGahern now writes in a twenty first century Ireland.
Басқа жазу
МакГаерн сонымен қатар ирландтық қысқа әңгіме дәстүрінің шебері саналады. Оның бірнеше әңгімелер жинағы және "Әлемді сүю" атты деректі эсселер жинағы жарық көрді. Оның автобиографиясы, "Мемюар" ("Барлығы жақсы болады": АҚШ-тағы естеліктер), 2005 жылы, өмірінен өткенге дейін бір жыл бұрын жарық көрді. Онда өміріндегі көптеген маңызды сәттер баяндалған, сыншылар бұл сәттер оның бұрынғы туындыларында да кездесетінін жиі болжайтын. Эндрю Мошн: "Өте көрнекті мансабында ол бұдан да әсерлі немесе өткір көзбен жазған ешқашан жоқ" деп жазды.
McGahern is also considered a master of the Irish tradition of the short story. Several collections were published as well as Love of the World, a collection of non fiction essays. His autobiography, Memoir (All Will be Well: a Memoir in the US), was published in 2005 a year before his death outlining numerous influential moments in his life which critics often speculated were present within his earlier work. Andrew Motion wrote "In a tremendously distinguished career, he has never written more movingly, or with a sharper eye".
Ықпал
МакГаерннің еңбегі Ирландияда және басқа елдерде зор ықпалға ие болды. Оның туындылары көптеген тілдерге, әсіресе француз тіліне аударылды.
McGahern's work has been very influential in Ireland and elsewhere. His work has been translated into many languages, in particular French.
Шығармашылық емес
Еске алу (2005). 2006 жылы АҚШ-та «All Will Be Well» деген атпен жарияланды. «Love of the World» (2009) – деректі әңгімелер мен эсселер жинағы.
Memoir (2005). Published in the United States in 2006 under the title All Will Be Well. Love of the World (2009) Collected non fiction and essays.
Фильмдер
"Әйелдер арасында" 1998 жылы Том Кернс режиссерлік еткен және Тони Дойл Моран рөлін сомдаған телесериал ретінде түсірілді. МакГаерннің ең белгілі әңгімелерінің бірі – "Корея" 1995 жылы Катал Блэк режиссерлік еткен, ал Даррил Коллинз продюсерлік еткен толық метражды фильмге айналдырылды. 1996 жылы "Корея" Копенгаген кинофестивалінде Аста Нильсеннің үздік фильм сыйлығын жеңіп алды және Сиэтл кинофестивалінде көрермендер жүлдесі үшін екінші орынға ие болды. "Олар күн шығысына қарай бет бұруы мүмкін" фильмінің премьерасы 2023 жылы өтті, режиссерлігін Пат Коллинз жасады.
Amongst Women was filmed as a television mini series in 1998, directed by Tom Cairns, and starring Tony Doyle as Moran. One of McGahern's best known short stories, "Korea", was made into a feature film of the same name directed by Cathal Black and produced by Darryl Collins in 1995. In 1996, Korea won the Asta Nielsen Best Film Award at the Copenhagen Film Festival and was runner up for the Audience Prize at the Seattle Film Festival. A film adaptation of That They May Face the Rising Sun premiered in 2023, directed by Pat Collins.