Кіріспе

Бензодиазепин дәрісі 1961 жылы Roche компаниясымен патенттелді және 1974 жылы медициналық қолдануға бекітілді.

Медициналық қолданыстар

Медициналық қолданыстары қанағаттандырылмаған алаңдаушылықты емдеуді қамтиды. Белгілі бір жанама әсерлері мен балама өнімдердің пайда болуына қарамастан (мысалы, прегабалин), бензодиазепин препараттары проблемалық симптомдарды азайтудың тиімді жолы болып қалады және әдетте пациенттер мен медициналық қызметкерлер оны тиімді деп есептейді. Басқа орташа әсер ететін депрессанттар сияқты, оны ұйқыға арналған дәрі ретінде немесе алкогольді пайдаланудан туындаған абстиненттік синдромды жеңілдету үшін қолдануға болады.

Фармакология

Бромазепам – "классикалық" бензодиазепин; басқа классикалық бензодиазепиндерге диазепам, клоназепам, оксазепам, лоразепам, нитразепам, флуразепам және хлоразепат жатады. Оның молекулалық құрылымы диазепиннен тұрады, ол бензол сақинасына және пиридин сақинасына қосылған, бензол сақинасында сақина құрылымындағы бір көміртек атомын алмастыратын бір азот атомы бар. Бұл 1,4 бензодиазепин, яғни жеті жақты диазепин сақинасындағы азоттар 1 және 4 позицияда орналасқан. Бромазепам ГАБА рецепторына (ГАБАА) байланып, конформациялық өзгеріске алып келіп, ГАБА-ның тежегіш әсерін күшейтеді. Ол оңтайлы модулятор ретінде әрекет етеді, ГАБА немесе агонист (мысалы, спирт) белсендірген кезде рецепторлардың жауабын арттырады. Барбитураттан айырмашылығы, БЗД ГАБА рецепторларын белсендіре алмайды және нейротрансмиттердің табиғи белсенділігін арттыруға негізделеді. Бромазепам – орташа әсер ететін бензодиазепин, осы кластағы басқа заттармен салыстырғанда орташа липофильді және бауырда оксидативтік жолдармен метаболизмге ұшырайды. Онда антидепрессанттық немесе антипсихотикалық қасиеттер жоқ. Бромазепамды түнде қабылдағаннан кейін ұйқы кезінде асқазан қышқылының секрециясы айтарлықтай төмендейді, ал ертесі күні асқазан қышқылының өндірісі айтарлықтай артады. Бромазепам мидың электрлік жай-күйін өзгертеді, EEG-де бета белсенділігінің жоғарылауына және альфа белсенділігінің төмендеуіне себеп болады.

Фармакокинетика

Бромазепам цитохром P450 ферменттері тұқымдасына жататын бауыр ферментімен метаболизденеді. 2003 жылы Оита медициналық университетінің Ода Манами басқаратын тобы цитохром P450 отбасының мүшесі CYP3A4 жауапты фермент емес екенін хабарлады, себебі итраконазол, CYP3A4-тің белгілі ингибиторы, оның метаболизміне әсер етпеді. 1995 жылы Weesp қаласындағы Solvay фармацевтикалық клиникалық фармакология бөлімінің J. van Harten қызметкері CYP1A2-нің күшті ингибиторы, CYP3A4-тің нашар ингибиторы және CYP2D6-ның ең аз ингибиторы болатын fluvoxamine оның метаболизмін тежейтінін хабарлады. Бромазепаммен байланысты есте сақтау қабілетінің бұзылуы жиі кездеседі, оның ішінде жұмыс жадының төмендеуі және айналадағы орта туралы ақпаратты өңдеу қабілетінің нашарлауы. 1975 жылы төрт түрлі препараттың оқу қабілетіне тигізетін әсерін зерттеу мақсатымен колледж студенттері арасында жүргізілген тәжірибеде, 2 апта бойы күніне 3 рет 6 мг бромазепам қабылдау оқу қабілетін айтарлықтай нашарлатты. Алкогольмен бірге қабылдағанда оқу қабілетінің нашарлауы одан да күшейеді. Әртүрлі зерттеулер есте сақтау қабілетінің нашарлауын, визуалды ақпаратты өңдеу және сенсорлық деректерді өңдеудің бұзылуын, психомоторлық өнімділіктің төмендеуін; танымның нашарлауын, оның ішінде назар аудару қабілеті мен координациялық дағдылардың нашарлауын; реакция жылдамдығы мен назар аудару қабілетінің төмендеуін, бұл жүргізу дағдыларын нашарлатады; ұйқышылдық пен либидоның төмендеуін көрсетеді. Дегенмен, бромазепам қабылдағаннан кейін тұрақсыздық лоразепам сияқты басқа бензодиазепиндерге қарағанда аз байқалады. Кейде бензодиазепиндер есте сақтау қабілетінде радикалды өзгерістерге, мысалы, антероградтық амнезия мен амнезиялық автоматизмге әкелуі мүмкін, бұл медициналық-құқықтық салдарларға ие болуы мүмкін. Мұндай реакциялар көбінесе тағайындама спектрінің жоғары дозалық шегінде ғана пайда болады. Өте сирек жағдайларда дистония дамуы мүмкін. Ұзақ мерзімді емдеуден өткен пациенттердің 30%-ға дейіні тәуелділікке шалдығуы мүмкін, яғни олар физикалық және/немесе психологиялық абстиненция синдромын бастан өткізбей препаратты тоқтатуға батыл болмайды. Сонымен қатар, лейкопения және холестатикалық типтегі бауыр зақымдануы, сары аурумен (іштемдеу) бірге немесе одан бөлек байқалуы мүмкін; бастапқы өндіруші Roche жүйелі түрде зертханалық тексерулер жүргізуді ұсынады. Сыртқы пациенттерді бромазепам көлік құралын басқару және механизмдерді пайдалану қабілетін нашарлатуы мүмкін екені туралы ескерту қажет. Алкогольдің тұтынуы бұл бұзылуды күшейтеді, өйткені екеуі де орталық нерв жүйесін басаңдатады. Емдеу барысында седативті әсерге төзімділік әдетте дамиды.

Жағымсыз әсерлердің жиілігі мен ауырлығы

Барлық дәрі-дәрмектердегідей, қосалқы әсерлердің жиілігі мен ауырлығы қабылданатын мөлшерге байланысты күрт өзгереді. Бромазепамның психомоторлық дағдыларға және жүргізу қабілетіне тигізетін кері әсерлері туралы зерттеуде 3 мг дозаның минимал әсер ететіні анықталды. Сонымен қатар, бұзылулар өнімнің өзіндік қасиеттеріне емес, сынау әдістеріне байланысты болуы мүмкін екені байқалды. Атап айтқанда, ұйқышылдық, бас айналу және атаксиядан басқа қосалқы әсерлер сирек кездеседі және пайдаланушылардың шамалы пайызы ғана оларды сезінеді. Басқа да салыстырарлық дәрілерді қолдану да ұқсас, орташа қосалқы әсерлерге ие болып көрінеді.

Толеранттылық, тәуелділік және ауруға шалдығу

Бромазепамды ұзақ қолдану толеранттылық тудыруы мүмкін және физикалық және психологиялық тәуелділікке алып келуі мүмкін, сондықтан бұл препарат халықаралық заңмен реттелетін дәрілік зат болып табылады. Бірақ тәуелділік, ұзақ мерзімді қолдану және дұрыс емес пайдалану жағдайларының көпшілігінде кездеспейтінін және пациенттердің көпшілігінің тәжірибесін көрсетпейтінін атап өту маңызды. Ол басқа бензодиазепиндер сияқты, теріс пайдалану, дұрыс қолданбау, психологиялық немесе физикалық тәуелділік қаупін де бөліседі. Жүргізілген зерттеуде 4 апталық созылмалы қолданудан кейін бромазепамға психологиялық және физикалық тәуелділік, соның ішінде айқын қайта оралатын алаңдаушылық байқалды. Дозасы біртіндеп азайтылған пациенттерде препаратты тоқтатудан туындаған құбылыстар байқалған жоқ. Жалпылама алаңдаушылық синдромымен емделген пациенттерде бромазепамды күрт тоқтату кезінде алаңдаушылықтың күшеюі және физикалық абстиненция белгілері пайда болды. Созылмалы қолданудан кейін тіпті терапиялық дозада болса да, бромазепамды күрт немесе тым жылдам тоқтату ауыр абстиненция синдромына, эпилепсияға және делірий тременсіне ұқсас жағдайға әкелуі мүмкін. Жануарларға жасалған зерттеулерде диазепамның (немесе бромазепамның) ұзақ мерзімді қолданылуы спонтанды қозғалыс белсенділігінің төмендеуіне, норадреналин, допамин және серотонин айналымының төмендеуіне, тирозин гидроксилаза белсенділігінің артуына және катехоламиндер деңгейінің жоғарылауына алып келгені көрсетілді. Бромазепам немесе диазепамды тоқтату кезінде, бензодиазепин абстиненция синдромының бір бөлігі ретінде триптофан және серотонин деңгейінің төмендеуі байқалады. Мидағы осы химиялық заттардың деңгейінің өзгеруі бас ауруы, алаңдаушылық, кернеу, депрессия, ұйқысыздық, тынышсыздық, шатасу, ашушаңдық, тершеңдік, дисфория, бас айналу, дереализация, деперсонализация, аяқ-қолдарда ұю/қарқынырау, жарыққа, дыбысқа және иіске сезімталдық, қабылдаудың бұрмалануы, лоқсыма, құсу, диарея, тәбет жоғалту, галлюцинациялар, делірий, ұстамалар, діріл, асқазан спазмдары, миалгия, қобалжу, жүрек қағу, тахикардия, паникалық шабуылдар, қысқа мерзімді есте сақтаудың жоғалтылуы және гипертермияны тудыруы мүмкін.

Өте көп дозалау

Бромазепам көбінесе дәрі-дәрмектерді артық дозада қабылдау жағдайларында кездеседі. Бромазепамның бензодиазепинге тигізетін ауыр дозасы альфа-үлгідегі комаға алып келуі мүмкін. Бромазепамның токсикалық әсері алкоголь немесе седативтік гипноздық препараттар сияқты басқа да орталық нерв жүйесін басатын дәрілермен бірге қолданылғанда артық дозада қабылдану кезінде күшейеді. Дегенмен, басқа бензодиазепиндер сияқты, ол кейбір нейрорецепторлардың оңтайлы модуляторы болғандықтан және агонист емес, барбитураттар класындағы ескі препараттарға қарағанда артық дозаға бейімделуі азырақ. Денсаулығы жақсы ересектерде оны жеке тұтыну өте сирек өлімге әкеледі. 2005 жылы Францияда бромазепам қасақана артық дозада қабылдаудың ең көп кездесетін бензодиазепині болды. Бромазепам үй жануарларында кездейсоқ улануға да себепкер болған. 1991-1994 жылдар аралығында мысықтар мен иттердегі бензодиазепинге байланысты уланулар туралы мәліметтерді қарастырған зерттеулерде бромазепамның басқа бензодиазепиндерге қарағанда едәуір көп улану жағдайларын тудырғаны анықталды.

Қарсы көрсетілімдер

Бензодиазепиндерді қарттарда, жүкті әйелдерде, балаларда, алкоголь немесе есірткіге тәуелді адамдарда, сондай-ақ бірнеше психикалық аурулары бар адамдарда қолданғанда айрықша сақтық қажет.

Арнайы популяциялар

Жалпы алғанда, бромазепам қолдануға қарсы көрсетілімдері бар және жүкті әйелдерде, қарт адамдарда, алкоголь немесе басқа да заттарды қолдану тәуелділігі болған науқастарда, сондай-ақ балаларда сақтықпен қолданылуы тиіс. 1987 жылы Окс басқарған ғалымдар тобы қарт адамдарда жартылай ыдырау мерзімі, сарысудағы ең жоғары концентрациясы және сарысудағы бос фракциясы айтарлықтай жоғарылағанын, ал ауыз арқылы тазалануы және таралу көлемі айтарлықтай төмендегенін хабарлады. Клиникалық тұрғыдан алғанда, қарт пациенттерді жас пациенттерге қарағанда төмен дозада емдеу керек. Бромазепам көлік құралын басқару және механизмдермен жұмыс істеу қабілетіне әсер етуі мүмкін. Бромазепам жүктілік санаты D-ға жатады, бұл бромазепамның туылмаған балаға зиян келтіруі көрсетілгенін білдіреді. Hoffman LaRoche өнім туралы нұсқауда бромазепам қабылдаған кезде балаға емізуден аулақ болуға кеңес беріледі. Бромазепам қолданған кезде балаға емізумен байланысты сәбидің күрт өлімі синдромының кем дегенде бір жағдайы тіркелген.

Өзара әрекеттесулер

Циметидин, флувоксамин және пропранолол бромазепамның жартылай шығарылу мерзімін күрт ұзартып, бромазепамның организмде жинақталуына әкеледі.

Есірткілерді теріс пайдалану

Бромазепамның басқа бензодиазепиндер сияқты, мысалы диазепам сияқты, дұрыс емес қолдану қаупі бар. Францияда психотроптық дәрілер мен алкогольдің (өзі де маңызды себепкер) қатысуымен болған жол апаттарында бензодиазепиндер, негізінен диазепам, нордиазепам және бромазепам қанда ең көп таралған дәрілер болып табылды, бұл көрсеткіш екінші ең көп таралған есірткі – марихуанадан шамамен екі есе жоғары. Бромазепам қарақшылық, кісі өлтіру және жыныстық шабуыл сияқты ауыр қылмыстарда да қолданылған.

Брендтер

Ол бірнеше сауда атауларымен сатылады, оның ішінде: Brozam, Lectopam, Lexomil, Lexotan, Lexilium, Lexaurin, Brazepam, Rekotnil, Bromaze, Somalium, Lexatin, Calmepam, Zepam және Lexotanil.

Құқықтық мәртебе

Бромазепам Психотроптық заттар жөніндегі конвенцияның IV тізіміне жатады.